محمد عفیف النابلسی
محمد عفیف النابلسی (۱۹۵۹ – ۱۷ نوامبر ۲۰۲۴)، معروف به محمد عفیف یا حاج محمد عفیف، فعال و مدیر رسانه‌ای برجستۀ لبنانی و مسئول روابط رسانه‌ای و سخنگوی رسمی حزب‌الله لبنان بود. وی از بنیان‌گذاران این حزب و از همراهان نزدیک سید عباس موسوی و سید حسن نصرالله به‌شمار می‌رفت. عفیف نقش اصلی را در شکل‌دهی و سیاست‌گذاری بازوی رسانه‌ای حزب‌الله، از جمله شبکۀ تلویزیونی «المنار»، رادیو «النور» و پایگاه «العهد»، ایفا کرد. او در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۴ در پی حملۀ هوایی هدفمند ارتش اسرائیل به ساختمانی اداری در محلۀ رأس‌النبع بیروت به شهادت رسید.
زندگی و تحصیلات
محمد عفیف در سال ۱۹۵۹ میلادی در خانواده‌ای مذهبی و شناخته‌شده در جنوب لبنان (منطقۀ صیدا / روستای البیساریه) به دنیا آمد. پدرش، شیخ عفیف النابلسی، از فقها و روحانیون سرشناس شیعه در منطقۀ جبل عامل و جنوب لبنان بود. عفیف در دانشگاه در رشتۀ مهندسی مکانیک به تحصیل پرداخت و پس از پایان تحصیلات وارد فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی و رسانه‌ای شد.
ورود به عرصۀ سیاسی و رسانه‌ای
با شکل‌گیری حزب‌الله در دهۀ ۱۹۸۰ میلادی، عفیف از جمله اعضای بنیان‌گذار این تشکل بود. او ارتباط نزدیکی با سید عباس موسوی (دومین دبیرکل حزب‌الله) داشت و نخستین مشاور رسانه‌ای وی بود. پس از آن، او همکاری نزدیکی با سید حسن نصرالله داشت و به مشاور امین و راهبردی او در امور اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای تبدیل شد.
مسئولیت‌های رسانه‌ای
محمد عفیف برای دهه‌ها مدیریت رسانه‌های حزب‌الله را بر عهده داشت:
- شبکۀ المنار: او در راه‌اندازی و توسعۀ شبکۀ تلویزیونی المنار نقش محوری داشت و برای دوره‌ای طولانی مدیریت اخبار و برنامه‌های سیاسی این شبکه را به عهده داشت.
- جنگ ۳۳ روزه (۲۰۰۶): مدیریت پوشش اخبار حزب‌الله در جریان حمله اسرائیل به لبنان در ژوئیه ۲۰۰۶، تحت نظارت مستقیم او انجام شد؛ وی با تداوم پخش زندۀ المنار پس از بمباران ساختمان این شبکه، نقشی پررنگ در استراتژی رسانه‌ای این نبرد داشت.
- ریاست روابط رسانه‌ای (از ۲۰۱۴): وی در سال ۲۰۱۴ رسماً به‌عنوان مسئول روابط رسانه‌ای حزب‌الله منصوب شد و ارتباط با خبرگزاری‌ها، خبرنگاران خارجی و رسانه‌های داخلی لبنان را بر عهده گرفت.
جنگ ۲۰۲۴ و واپسین مواضع
پس از ترور و شهادت سید حسن نصرالله و در جریان تشدید درگیری‌ها در پاییز ۲۰۲۴، محمد عفیف به‌عنوان صدای اصلی و چهرۀ رسمی حزب‌الله ظاهر شد. او نشست‌های خبری زنده و متعددی را در بیروت و منطقۀ ضاحیه برگزار می‌کرد.
در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۴، در جریان یکی از نشست‌های خبری در ضاحیۀ جنوبی، در حالی که هشدار تخلیه توسط ارتش اسرائیل برای آن منطقه صادر شده بود، او به نشست ادامه داد و و تأییدیه رسمی حزب‌الله در خصوص حملۀ پهپادی به اقامتگاه بنیامین نتانیاهو در قیساریه را اعلام کرد.
شهادت
در روز یکشنبه ۱۷ نوامبر ۲۰۲۴ (۲۷ آبان ۱۴۰۳)، جنگنده‌های ارتش اسرائیل ساختمانی اداری در محلۀ رأس‌النبع بیروت را هدف قرار دادند؛ در جریان این حمله، محمد عفیف به همراه سه تن از دیگر کارکنان دفتر روابط رسانه‌ای حزب‌الله به شهادت رسیده و بیش از ۱۰ نفر دیگر مجروح شدند.
پیکر وی در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۴ در میان حضور گستردۀ مردم در شهر صیدا تشییع و در کنار مزار پدرش در مجتمع الزهراء به خاک سپرده شد.
دستاوردها و جایگاه
- توسعۀ ساختار رسانه‌ای: ایجاد ساختار حرفه‌ای رسانه‌ای برای جریان‌های مقاومت، ارتقای جایگاه شبکۀ المنار، رادیو النور و وبگاه‌های خبری العهد.
- دیپلماسی رسانه‌ای: باز کردن باب تعامل ساختارمند میان جنبش‌های مسلح غیردولتی و رسانه‌های جریان اصلی منطقه‌ای و بین‌المللی.
- مدیریت بحران در شرایط جنگی: تداوم اطلاع‌رسانی میدانی حتی در شرایط زیر آتش و تخریب زیرساخت‌های رسانه‌ای در جنگ‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۲۴.
منابع
1. گزارش تفصیلی روزنامۀ «L’Orient Today» دربارۀ پیشینه و نقش محمد عفیف در رسانه‌های لبنان (نوامبر ۲۰۲۴).
2. گزارش خبرگزاری «آناتولی» (Anadolu Agency) پیرامون اعلام بیانیۀ حزب‌الله در خصوص کشته شدن رئیس روابط رسانه‌ای خود (۱۸ نوامبر ۲۰۲۴).
3. گزارش خبری روزنامۀ بین‌المللی «The Hindu» دربارۀ هدف قرار گرفتن سخنگوی حزب‌الله در بیروت (۱۷ نوامبر ۲۰۲۴).
4. پایگاه تحلیلی «المدن» (Al-Modon)، گزارش زندگینامه‌ای: «السيرة المجهولة لمحمد عفيف: مهندس ميكانيك بات صوت الحزب» (نوامبر ۲۰۲۴).
5. پوشش رسانه‌ای پایگاه‌های «المیادین» و «سیدونیا نیوز» دربارۀ مراسم تشییع و دفن در صیدا (نوامبر ۲۰۲۴).