وسام العلیاوی
وسام جاسم العلیاوی (۲ ژوئن ۱۹۷۸ م- ۲۵ اکتبر ۲۰۱۹)، معروف به «ابوجعفر»، از فرماندهان ارشد میدانی، طراحان عملیاتی جنبش عصائب اهل الحق و مدیر دفتر این جنبش در استان میسان بود [1, 2, 3]. او یکی از نیروهای اولیه مقاومت ضدآمریکایی پس از سال ۲۰۰۳ محسوب می‌شد که در جریان نبردهای سنگین علیه داعش در استان‌های صلاح‌الدین، الانبار و نینوا نقشی برجسته ایفا کرد [1, 2].
نام وسام العلیاوی در تاریخ معاصر عراق بیش از هر چیز با رویدادهای تظاهرات اکتبر ۲۰۱۹ (انتفاضه تشرین) گره خورده است [1, 4]. ترور و نحوه جان‌باختن فجیع او و برادرش «عصام» در حین محاصره مقر حزب در شهر العماره و حمله به خودروی امدادی حامل آنان، به یک بحران سیاسی و امنیتی در عراق تبدیل شد و هشدارهای جدی از سوی قیس الخزعلی پیرامون طرح‌های فتنه‌انگیزی داخلی و جنگ مذهبی-سیاسی میان شیعیان را در پی داشت [1, 4].
پیشینه علمی و سوابق جهادی (۱۹۷۸ – ۲۰۱۴)
۱. تحصیلات عالی و ورود به عرصه جهاد
وسام العلیاوی در سال ۱۹۷۸ در بصره چشم به جهان گشود، اما ریشه خاندانی و زندگی او به استان میسان (العماره) برمی‌گردد [2]. او در زمره نخبگان علمی به شمار می‌رفت؛ به گونه‌ای که با نمره دیپلم ۹۸٪ وارد دانشگاه شد و در رشته مهندسی فارغ‌التحصیل گردید [2]. العلیاوی با اشغال عراق در سال ۲۰۰۳، تخصص مهندسی خود را در خدمت ساخت تجهیزات دفاعی و تسلیحات دست‌ساز برای مقابله با ارتش آمریکا قرار داد و در سال ۲۰۰۴ رسماً به جنبش نوبنیاد «عصائب اهل الحق» به رهبری قیس الخزعلی پیوست [1, 2].
۲. اسارت توسط تفنگداران آمریکایی
با گسترش نبردهای چریکی علیه ائتلاف بین‌المللی، وسام العلیاوی در سال ۲۰۰۹ توسط نیروهای آمریکایی در جنوب عراق ردگیری و بازداشت شد [2]. او مدتی را در زندان‌های تحت مدیریت ارتش آمریکا گذراند تا اینکه با فشارهای سیاسی و توافقات آزادسازی اسرا، آزاد گردید [2].
فرماندهی میدانی در نبردهای ضدداعش (۲۰۱۴ – ۲۰۱۸)
با هجوم داعش در سال ۲۰۱۴ و صدور فتوای جهاد آیت‌الله سیستانی، وسام العلیاوی به خطوط مقدم نبرد شتافت و مسئولیت‌های مهندسی رزمی و هدایت حملات موشکی حشد الشعبی را بر عهده گرفت [2]:
- محور دیالی و صلاح‌الدین: حضور فعال در عملیات شکست حصر شهر مقاوم بلد، مهار حملات تکفیری‌ها به مرقد امامزاده سیدمحمد، آزادسازی ناحیه الخالص و سلسله‌عملیات‌های پاکسازی بیجی و کوه‌های حمرین [2].
- محور فلوجه و الانبار: مشارکت به عنوان مسئول خط شکن در نبردهای الکرمة و بازپس‌گیری کمربند فلوجه [2].
- عملیات موصل و تل‌عفر: ایفای نقش در قطع خطوط لجستیکی داعش از تل‌عفر به سوی مرزهای سوریه در غرب نینوا که منجر به محاصره کامل تروریست‌ها در داخل شهر موصل شد [2].
رویدادهای اکتبر ۲۰۱۹ و چگونگی شهادت
در اواخر اکتبر ۲۰۱۹، موج گسترده‌ای از تظاهرات اعتراضی موسوم به «جنبش تشرین» با محوریت مشکلات معیشتی، بیکاری و مبارزه با فساد در بغداد و استان‌های جنوبی عراق شکل گرفت [1, 4]. هم‌زمان، جریان‌های آشوب‌طلب و افراد نفوذی با بهره‌برداری از خشم عمومی، حمله به مقرهای سازمان‌های حشد الشعبی و احزاب سیاسی وابسته به جریان مقاومت را آغاز کردند [1, 4].
۱. حمله به مقر عصائب اهل الحق در العماره (۲۵ اکتبر ۲۰۱۹)
در شامگاه جمعه ۲۵ اکتبر ۲۰۱۹ (۳ آبان ۱۳۹۸)، گروه‌هایی از افراد مسلح ناشناس و نقاب‌دار در پوشش معترضان، مقر دفتر عصائب اهل الحق در شهر العماره (استان میسان) را محاصره کردند [1].
با محاصره ساختمان و پرتاب کوکتل‌مولوتف، وسام العلیاوی به همراه برادرش عصام العلیاوی و چند تن از نگهبانان در داخل مقر گرفتار شدند [1, 2]. طبق گزارش‌های امنیتی، در پی تیراندازی‌های متقابل و به آتش کشیده شدن بخش‌هایی از ساختمان، وسام العلیاوی به شدت از ناحیه سر و سینه مجروح شد [1, 2].
۲. واقعه جنایت‌آمیز حمله به آمبولانس
پس از هماهنگی با نیروهای امنیتی، آمبولانس دولتی برای انتقال وسام و عصام به بیمارستان عمومی الصدر العماره اعزام شد [1, 2]. با این حال، افراد مسلح مسیر آمبولانس را مسدود کرده و خودروی امدادی را مورد هدف قرار دادند [1, 4].
مهاجمان با حمله مستقیم به درون آمبولانس، وسام العلیاوی زخمی و برادرش را هدف گلوله‌های مستقیم قرار داده و آنان را به شهادت رساندند [1, 2, 4].
تصاویر و ویدئوهای دردناک حمله به خودروی امدادی و پیکرهای آنان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و خشم وسیعی را در افکار عمومی پدید آورد [4].
بازتاب‌ها و پیامدهای سیاسی و امنیتی
۱. موضع تند قیس الخزعلی و جریان مقاومت
شیخ قیس الخزعلی (دبیرکل عصائب اهل الحق) در مراسم تشییع باشکوه العلیاوی در نجف اشرف و بغداد، این رویداد را «توطئه‌ای هدایت‌شده توسط سفارت آمریکا و دستگاه‌های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و کشورهای حوزه خلیج فارس» برای کشاندن عراق به جنگ داخلی توصیف کرد [4]. او با صدور بیانیه‌ای، با هشدار نسبت به «فتنه کور»، از پایگاه‌های حشد خواست دست به انتقام‌جویی کور نزنند، اما تأکید کرد که قاتلان مجازات خواهند شد [4].
۲. بازداشت‌ها و انتقام‌گیری‌های زنجیره‌ای در میسان
این جنایت تنش‌های عمیقی را میان عشایر میسان و طرف‌های سیاسی رقم زد [4]. دستگاه قضایی عراق احکام بازداشت متعددی برای عاملان شلیک و مسدود کردن آمبولانس صادر کرد [4]. در ماه‌های بعد، چندین تن از سرکردگان و عناصر متهم به دست داشتن مستقیم در ترور وسام العلیاوی (از جمله فردی به نام «مسلم ابوریش») در درگیری‌های امنیتی کشته شد [4].
منابع و مآخذ
1. خبرگزاری آناتولی (Anadolu Agency - Arabic)، «العراق… مقتل مسؤول بفصیل شیعی وشقیقه بمحافظة میسان فی هجوم علی مقر عصائب اهل الحق»، گزارش رسمی رویداد ۲۵ اکتبر ۲۰۱۹، پیوند: [aa.com.tr/ar/الدول-العربية/العراق-مقتل-مسؤول-بفصيل-شيعي-وشقيقه-بمحافظة-ميسان/1626611].
2. پایگاه اسناد شهدای مقاومت (شبکة إخوة زینب)، «السیرة الذاتیة والجهادیة للشهید القائد المهندس وسام جاسم العلیاوی»، پرونده شماره ۷۲۵، پیوند: [ekwatzynab.com/post-details.php?shahed=725].
3. خبرگزاری رسمی عراق (Iraqi News Agency - INA)، «استشهاد مدیر مکتب حرکة عصائب اهل الحق فی میسان وسام العلیاوی وشقیقه عصام العلیاوی فی احداث العماره»، ۲۵ اکتبر ۲۰۱۹، پیوند: [ina.iq/ar/security/96465].
4. خبرگزاری شفق نیوز (Shafaq News)، «الخزعلی یحذر من الفتنة بعد اغتیال العلیاوی فی میسان وتداعیات الاحداث علی الساحة العراقیة»، نوامبر ۲۰۱۹، پیوند: [shafaq.com/ar/سياسة/الخزعلي-يدعو-الصدر-للبراءة-من-قتلة-العلياوي-ويحذر-من-الفتنة].