شیخ نعیم قاسم
نعیم محمد قاسم (متولد فوریۀ ۱۹۵۳) روحانی شیعه و سیاستمدار لبنانی است که از اکتبر ۲۰۲۴ به‌عنوان چهارمین دبیرکل حزب‌الله لبنان فعالیت می‌کند. وی پیش‌تر در فاصله سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۴ قائم‌مقام دبیرکل حزب‌الله لبنان بود.
تولد و تحصیلات
نعیم قاسم در فوریه ۱۹۵۳ در شهر کفرفیلا لبنان زاده شد. او از نوجوانی مطالعات اسلامی زیادی داشت و با سن کمتر از ۱۸ سال به خطابه و تدریس دروس دینی پرداخت و در مسجد برای کودکان جلسات هفتگی دروس دینی برگزار می‌کرد. در حوزه علمیه لبنان دروس دینی را تا مراحل عالی نزد علمای برجسته شیعه در لبنان فرا گرفت.
نعیم قاسم در کنار تحصیلات حوزوی، کارشناسی شیمی خود به زبان فرانسه را از دانشکده تربیت معلم دانشگاه لبنان دریافت کرد. او یکی از مؤسسان اتحادیه دانشجویان مسلمان لبنان بود که در دهه ۱۹۷۰ میلادی با هدف ترویج افکار اسلامی در دانشگاه‌ها و مدارس تشکیل شد. نعیم قاسم پس از فارغ‌التحصیلی در مقطع کارشناسی در سال ۱۹۷۷ از دانشگاه لبنان، چون دانشکده تربیت معلم آن دانشگاه وابسته به وزارت آموزش و پرورش لبنان بود برای ۶ سال به تدریس در دبیرستان‌های دولتی پرداخت.
سیاست
نعیم قاسم از اعضای هیئت مؤسس جمعیت آموزش مذهبی شیعی در سال ۱۹۷۷ بود. این نهاد وظیفه آموزش اسلامی در مدارس دولتی و خصوصی را بر عهده دارد.
نعیم قاسم تا سال ۱۹۹۰ مدیریت مدارس المصطفی در ضاحیه جنوبی، صور، نبطیه، و قصرنبا را بر عهده داشت. این مدارس برنامه درسی رسمی لبنان را تدریس می‌کنند و بر آموزش دینی و اسلامی مدارس نظارت دارند.
جنبش امل
نعیم قاسم به‌همراه سید موسی صدر در تشکیل جنبش امل در سال ۱۹۷۴ نقش داشت و در آغاز معاون فرهنگی آن و پس از مدتی مسئول فرهنگی جنبش شد. پس از ناپدید شدن سید موسی صدر در لیبی، و انتخاب حسین الحسینی به رهبری جنبش امل در سال ۱۹۷۸ نعیم قاسم به عضویت شورای رهبری این جنبش درآمد.
او پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ از جنبش امل کناره‌گیری کرد و برای ۲۰ سال به تدریس علوم حوزوی و فعالیت‌های تبلیغی و اسلامی در مساجد و حسینیه‌های بیروت و ضاحیه جنوبی پرداخت.
حزب‌الله
آغاز
نعیم قاسم در تأسیس حزب‌الله لبنان همکاری داشت. او در آغاز مسئول فعالیت‌های تربیتی و پیشاهنگی در بیروت بود. سپس نایب‌رئیس شورای اجرایی حزب‌الله شد و بعد از آن ریاست این شورا را به دست گرفت. از انتصاب سیدعباس موسوی در سال ۱۹۹۱ به عنوان دبیرکل حزب‌الله و پس از ترور و شهادت وی و روی کار آمدن سیدحسن نصرالله، نعیم قاسم ۵ دوره متوالی قائم‌مقام حزب‌الله لبنان بود.
دولت
نعیم قاسم همچنین ریاست شورای پارلمانی حزب‌الله را بر عهده دارد که مسئول پیگیری فعالیت‌های سیاسی و قانون‌گذاری نمایندگان این گروه در مجلس نمایندگان لبنان است. او از زمان نخستین انتخابات پارلمانی لبنان در سال ۱۹۹۲ تا امروز هماهنگ‌کننده کل انتخابات حزب‌الله بوده است. او همچنین ریاست هیئت دولتی حزب‌الله را بر عهده دارد که مسئول پیگیری عملکرد وزارتخانه‌ها و تصمیم‌های آنها و همچنین نظارت بر وزرای حزب‌الله در دولت است.
نویسندگی
نعیم قاسم چند کتاب نوشته که شناخته‌شده‌ترین آن حزب‌الله است. او در این کتاب به شرح اهداف، تاریخچه و دیدگاه‌های سیاسی این گروه می‌پردازد. این کتاب به بیش از هفت زبان ترجمه شده است.
دبیرکل حزب الله
او در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۴ پس از شهادت سیدحسن نصرالله در حملات اسرائیل، به‌عنوان دبیرکل حزب‌الله لبنان توسط این گروه معرفی شد. تحلیلگران شرایط او در آغاز دبیرکلی را بسیار سخت‌تر از شرایط آغاز به کار سیدحسن نصرالله در سال ۱۹۹۲ می‌دانند؛ زیرا در آن دوره تنها سید عباس موسوی، دبیرکل قبلی از سوی اسرائیل ترور شده بود؛ اما ساختار فرماندهی حزب‌الله مانند دورۀ آغاز به کار وی آسیب ندیده بود. حسن ابراهیم نویسنده و تحلیلگر سیاسی به شبکه خبری العالم گفت که انتخاب نعیم قاسم به عنوان دبیرکل حزب‌الله، به خاطر شخصیت قاسم انجام شده است. وی افزود که نعیم قاسم فردی متدین و فعال در زمینه‌های تشکیلاتی بوده و دارای شخصیتی جدی و مستحکم است. وی اطلاع کافی از اوضاع حزب داشته و نیازی به بررسی مجدد پرونده‌های آن ندارد.
یوآف گالانت وزیر دفاع اسرائیل، بلافاصله پس‌از اعلام این تصمیم ازسوی حزب‌الله در حساب کاربری خود در ایکس (توییتر) قاسم را به ترور تهدید کرد و نوشت: «این تصمیمی گذراست و زیاد به طول نخواهد انجامید.» وی همچنین گفت شمارش معکوس برای رهبر جدید حزب‌الله آغاز شده است.
روابط با ایران
نعیم قاسم، بارها به ایران سفر کرده و با مقام‌های ارشد از جمله رهبر جمهوری اسلامی دیدار کرده است.
نعیم قاسم همچنین کتابی با عنوان «ولی احیاکننده» نوشته که دربارۀ «اندیشه‌های راهبردی شهید آیت‌الله خامنه‌ای» رهبر جمهوری اسلامی ایران است.[نیازمند منبع]
این کتاب را خبرگزاری تسنیم به فارسی منتشر کرده و در سال ۱۳۹۴ مراسمی برای انتشار آن با حضور نعیم قاسم و سردار شهید حسین سلامی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برگزار شد.[نیازمند منبع]
آثار
قاسم تاکنون بیش از ۱۰ کتاب نوشته و تألیف کرده که به‌شرح زیر است:
- حزب‌الله :خط مشی، گذشته و آیندۀ آن(به هفت زبان از جمله فارسی ترجمه شده)
- الشباب شعلة تحرق أو تضیء
- المهدی المخلص
- قصتی مع الحجاب
- معالم للحیاة من نهج الأمیر
- سبیلک إلی مکارم الأخلاق.
- عاشوراء مددٌ و حیاة (بارها چاپ شده)
- سلسلة شرح رسالة الحقوق للإمام زین العابدین (۷ جلد)
- مجتمع المقاومة (إرادة الشهادة وصناعة الانتصار)
- سبیل الله
- القرآن منهج هدایة
- الولی المجدد (کتابی دربارۀ شهید سید علی خامنه‌ای که ترجمه فارسی آن در ایران با نام رهبر احیاگر؛ سیری در اندیشه‌های راهبردی امام خامنه‌ای توسط انتشارات خبرگزاری تسنیم به چاپ رسیده است.)
منابع
1. «نعیم قاسم، دبیرکل جدید حزب‌الله لبنان کیست؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ آبان ۱۴۰۳.
2. farhikhtegandaily. «شیخ نعیم قاسم، نماینده رهبر انقلاب در لبنان شد». فرهیختگان آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۲۵.
3. «نعیم قاسم دبیرکل حزب‌الله لبنان شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ آبان ۱۴۰۳.
4. حرب، رأفت (۲۰۲۴-۱۰-۳۰). «نعیم قاسم… أستاذ الکیمیاء یمسک کرة اللهب | الجادّة». جاده ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۱۰-۳۰.
5. «انتخاب شیخ نعیم قاسم به عنوان دبیرکل حزب‌الله؛ چرا؟». العالم.
6. Yoav Gallant (2024-10-29). "Yoav Gallant". X.com (in English). Retrieved 2024-10-30.
7. «وزیر دفاع اسرائیل: شمارش معکوس برای رهبر جدید حزب‌الله آغاز شده است». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۴-۱۰-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۱۰-۳۰.
8. «نعیم قاسم نماینده علی خامنه‌ای در لبنان شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۲۵.
9. «نعیم قاسم نماینده علی خامنه‌ای در لبنان شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۲۵.
10."حزب‌الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن". Goodreads (in English). Retrieved 2024-10-30.
11."الشباب شعلة تحرق او تضیئ". Goodreads (in English). Retrieved 2024-10-30.
12."المهدی المخلص". Goodreads (in English). Retrieved 2024-10-30.
13."الولی المجدد". Goodreads (in English). Retrieved 2024-10-30.
14.«الإمام الخامنئی تمیز بتجدیده فی داخل الدولة الإسلامیة وعلی مستوی العالم». رسا.
15.««رهبر احیاگر» به بازار کتاب رسید». خبرگزاری تسنیم.
16."رهبر احیاگر؛ سیری در اندیشه‌های راهبردی امام خامنه‌ای". Goodreads (in English). Retrieved 2024-10-30.