فتحی یکن
دکتر فتحی یکن (۱۹۳۳ –۲۰۰۹)، اندیشمند برجسته، نویسنده، سیاستمدار و مجتهد سنی‌مذهب لبنانی و از چهره‌های تراز اول جنبش جهانی اخوان‌المسلمین و پیشگامان تقریب مذاهب اسلامی بود. او از پایه‌گذاران اصلی جنبش‌های اسلامی معاصر در لبنان به‌شمار می‌رفت که برای سه دهه رهبری شاخه رسمی اخوان‌المسلمین لبنان تحت عنوان «الجماعة الإسلامیة» را بر عهده داشت.
یکن در سال‌های پایانی حیات خود، نقشی تاریخی در جلوگیری از بروز شکاف‌های مذهبی شیعه و سنی در لبنان و منطقه ایفا کرد و با بنیان‌گذاری «جبهة العمل الإسلامی»، پیوندی راهبردی میان اهل‌سنت و محور مقاومت ضدصهیونیستی پدید آورد.
زندگی نامه
فتحی محمد عنایت در شهر تاریخی طرابلس در شمال لبنان دیده به جهان گشود. تبار خانواده او اصالتاً به ترکیه و عهد عثمانی بازمی‌گشت؛ لقب «یکن» (واژه‌ای ترکی-عثمانی به معنای خواهرزادۀ سلطان) از نیای پدری به وی رسیده بود.
او پس از طی مراحل آموزش علوم دینی و دانشگاهی، موفق به کسب درجه دکتری در رشته ادبیات عرب و مطالعات اسلامی گردید. همسر او، دکتر منی حداد، نیز از برجسته‌ترین زنان فرهیخته و اندیشمند اسلامی معاصر بود که همراه با فتحی یکن در طرابلس «دانشگاه الجنان» (از مهم‌ترین دانشگاه‌های معتبر شمال لبنان) را تأسیس و سال‌ها ریاست آن را بر عهده داشت.
مسیر سیاسی و تشکیلاتی
۱. تأسیس و دبیرکلی الجماعة الإسلامیة (اخوان‌المسلمین لبنان)
در دهه ۱۹۵۰ میلادی و در پی تعامل با رهبران اخوان‌المسلمین سوریه (به‌ویژه شیخ مصطفی السباعی)، هسته‌های اولیه کار تشکیلاتی اسلامی در طرابلس شکل گرفت که نخست با نام «جماعة عباد الرحمن» فعال بود. فتحی یکن در سال ۱۹۶۴ میلادی رسماً تأسیس شاخۀ لبنانی اخوان با عنوان «الجماعة الإسلامیة» را اعلام کرد و از سال ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۲ میلادی به عنوان نخستین دبیرکل، سکان هدایت این تشکیلات را در بحرانی‌ترین دوره‌ها، از جمله دوران جنگ داخلی لبنان، بر عهده داشت.
۲. ورود به پارلمان لبنان (۱۹۹۲)
پس از پایان جنگ داخلی و توافق طائف، فتحی یکن تصمیم گرفت جنبش اسلامی را وارد سازوکارهای سیاسی رسمی کند. او در انتخابات پارلمانی سال ۱۹۹۲ از حوزه انتخابیه طرابلس کاندیدا شد و با رأی قاطع به عنوان نماینده وارد مجلس لبنان گردید (تا سال ۱۹۹۶). او ریاست اولین فراکسیون پارلمانی اسلام‌گرایان لبنان را بر عهده داشت.
۳. تأسیس «جبهة العمل الإسلامی» و پیوند با مقاومت
پس از سال ۲۰۰۰ و بروز اختلاف میان جریان‌های لبنانی، به‌ویژه پس از ترور رفیق حریری در سال ۲۰۰۵ و جنگ ۳۳ روزه (تموز ۲۰۰۶)، فتحی یکن مسیری متفاوت با بدنه سنتی ۱۴ مارس در پیش گرفت. او معتقد بود هویت اسلامی و اقتدار امت در گرو حمایت بی‌قیدوشرط از مقاومت ضداسرائیلی است.
از این‌رو، در سال ۲۰۰۶ با ائتلافی از روحانیون و جریان‌های سنی متمایل به مقاومت، «جبهة العمل الإسلامی» را بنیان نهاد و تا پایان عمر ریاست آن را بر عهده داشت. او روابط بسیار نزدیکی با سید حسن نصرالله، رهبری حزب‌الله، و همچنین جمهوری اسلامی ایران داشت.
مواضع برجسته و نقش تقریب مذاهب
فتحی یکن یکی از صریح‌ترین حامیان وحدت اسلامی بود. برجسته‌ترین و ماندگارترین نماد کنش سیاسی او در ۸ دسامبر ۲۰۰۶ ثبت شد؛ در جریان تحصن‌های میلیونی ائتلاف مخالفان دولت در میدان «ریاض الصلح» در مرکز بیروت، فتحی یکن به عنوان فقیه و عالم سنی در جایگاه امامت جماعت ایستاد و صدها هزار نمازگزار شیعه و سنی در صفی واحد پشت سر او به نماز جمعه ایستادند؛ رویدادی که نماد وحدت ملی-اسلامی در برابر بحران‌های مذهبی منطقه توصیف شد.
میراث فکری و کتاب‌ها
آثار مکتوب دکتر فتحی یکن از پرفروش‌ترین و اثرگذارترین مراجع نظریه‌پردازی جنبش‌های اسلامی معاصر در خاورمیانه، شمال آفریقا و شبه‌قاره است. کتاب‌های او به ده‌ها زبان از جمله فارسی، اردو، انگلیسی، فرانسوی و ترکی ترجمه شده‌اند. بیش از ۳۵ جلد کتاب از وی به جای مانده که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
1. ماذا يعني انتمائي للإسلام؟ (انسان و ایمان / مسلمان بودن چه مفهومی دارد؟؛ یکی از فراگیرترین متون آموزشی کادرسازی اسلامی در جهان).
2. مشكلات الدعوة والداعية (آسیب‌شناسی دعوت و رسالت مبلغان).
3. كيف ندعو إلى الإسلام؟ (روش‌های تبلیغ و دعوت به اسلام).
4. نحو حركة إسلامية عالمية واحدة (به سوی یک جنبش فراگیر جهانی اسلامی).
5. الموسوعة الحركية (دانشنامه جنبش اسلامی در دو مجلد).
6. الاستيعاب في حياة الدعوة والدعاة (هنر جذب و ساماندهی در مسیر دعوت).
7. الإسلام فكرة وحركة وانقلاب (اسلام: اندیشه، جنبش و دگرگونی).
درگذشت
فتحی یکن در روزهای پایانی اردیبهشت و اوایل خرداد ۱۳۸۸ در پی بیماری به بیمارستان تخصصی «اوتل دیو» در بیروت منتقل شد. او سرانجام در عصر شنبه ۱۳ ژوئن ۲۰۰۹ (۲۳ خرداد ۱۳۸۸) در سن ۷۶ سالگی درگذشت. پیکر وی با حضور پرشمار علمای سنی و شیعه، مسئولان مقاومت و اقشار مختلف مردم در طرابلس تشییع و در محوطه دانشگاه الجنان به خاک سپرده شد.