ابراهیم محمد عقیل
ابراهیم محمد عقیل معروف به «حاج عبدالقادر» (۱۹۶۲ – ۲۰۲۴ م)، از فرماندهان حزب‌الله لبنان بود. وی به عنوان یکی از معماران اصلی توانمندی‌های تاکتیکی و ویژه مقاومت اسلامی شناخته می‌شد. عقیل از اولین نیروهای نظامی حزب‌الله بود که دوشادوش چهره‌هایی چون شهید عماد مغنیه و مصطفی بدرالدین نقشی تعیین‌کننده در تشکیل ساختار رزمی، آزادسازی جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰، نبرد ۳۳ روزه در سال ۲۰۰۶، و سازمان‌دهی یگان نخبه «رضوان» ایفا کرد. پس از ترور و شهادت فواد شکر (سید محسن) در ژوئیه ۲۰۲۴، عقیل به عنوان مغز متفکر و هدایت‌کننده ستاد عملیاتی حزب‌الله به شمار می‌رفت. وی در سپتامبر ۲۰۲۴ در حمله هوایی ارتش اسرائیل به ضاحیه بیروت به شهادت رسید.
زندگی‌نامه ابراهیم عقیل در روستای «بدنایل» در دشت بقاع متولد شد. جوانی او مقارن با اوج‌گیری جنگ داخلی لبنان و اشغالگری ارتش اسرائیل بود: • پیوستن به جنبش‌های اسلامی: در اواخر دهه ۱۹۷۰ ابتدا جذب فعالیت‌های مبارزاتی در بیروت شد و با حمله سراسری رژیم اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲، از نخستین جوانانی بود که در پادگان‌های منطقه بقاع و جنتا به مقاومت اسلامی پیوست. • همکاری با عماد مغنیه: عقیل به دلیل نبوغ تاکتیکی، انضباط سخت‌گیرانه و هوش امنیتی به حلقه نزدیک شهید عماد مغنیه راه یافت و در سازمان‌دهی یگان‌های امنیتی و ضربتی مقاومت در بیروت غربی و جنوب لبنان نقش موثری پیدا کرد.
نقش‌های برجسته نظامی و عملیاتی ۱. تأسیس یگان آموزش و نبردهای جنوب (دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰) • او از پایه‌گذاران «دانشکده‌های نظامی و یگان‌های بازآموزی تاکتیکی» حزب‌الله بود که رزمندگان حزب‌الله را از جنگ‌های نامنظم چریکی کلاسیک به سطح ارتش‌های نامتقارن حرفه‌ای ارتقا داد. • در جنگ ژوئیه ۲۰۰۶ (جنگ ۳۳ روزه اسرائیل علیه لبنان)، عقیل از هماهنگ‌کنندگان مقاومت زمینی در مناطق مرزی بود. ۲. فرماندهی یگان ویژه «رضوان» پس از شهادت عماد مغنیه (حاج رضوان) در سال ۲۰۰۸، حزب‌الله تصمیم گرفت یگان ویژه خود را به یاد او «قوة الرضوان» بنامد: • هدایت، ارتقای دکترین نبرد پیاده‌نظام زبده، غواصی نظامی، عملیات نفوذ از مرزها و تاکتیک‌های تسخیر استحکامات به‌طور ویژه به ابراهیم عقیل واگذار شد. • طراحی استراتژی آزادسازی منطقه الجلیل (شمال فلسطین اشغالی) به عنوان برگ برنده حزب‌الله در هر نبرد فراگیر، تحت اشراف مستقیم عقیل و کادر فرماندهی یگان رضوان صورت گرفت. ۳. مدیریت بحران سوریه با ورود حزب‌الله به نبردهای ضدتروریستی در سوریه از سال ۲۰۱۲ به بعد، عقیل در جبهه‌های حساسی نظیر القلمون، القصیر و شکستن محاصره دمشق به عنوان یکی از فرماندهان میدانی حضور داشت و تاکتیک‌های نبرد شهری و نبرد در زمین‌های ناهموار را فرماندهی کرد.
پیگرد بین‌المللی و ادعاهای ایالات متحده دولت ایالات متحده ابراهیم عقیل را یکی از اهداف دیرینه اطلاعاتی خود می‌دانست: • تحریم و لیست سیاه: وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۵ نام او را در لیست تروریست‌های ویژه جهانی (SDGT) ثبت کرد. • پاداش ۷ میلیون دلاری: وزارت امور خارجه آمریکا ذیل برنامه «پاداش برای عدالت» (Rewards for Justice)، جایزه‌ای تا سقف ۷ میلیون دلار برای اطلاعات منجر به مکان‌یابی یا دستگیری او تعیین کرد.
شهادت و ترور پس از آغاز عملیات طوفان‌الاقصی در اکتبر ۲۰۲۳ و گشوده شدن «جبهه پشتیبانی لبنان»، عقیل مدیریت اتاق عملیات مشترک و هدایت واحدهای خط‌مقدم رضوان را به عهده داشت: • واقعه ترور (۲۰ سپتامبر ۲۰۲۴): در بعدازظهر روز جمعه ۳۰ شهریور ۱۴۰۳، جلسه‌ای میان ابراهیم عقیل و کادر رهبری و فرماندهان میدانی یگان رضوان در زیرزمین یک ساختمان در منطقه «الجاموس» در حارة حریک ضاحیه جنوبی بیروت در جریان بود. • حمله هوایی: جنگنده‌های رادارگریز F-35 ارتش اسرائیل با شلیک چندین موشک سنگین سنگرشکن، این ساختمان را مورد هدف قرار دادند که منجر به تخریب کامل آن شد. • نتایج حمله: علاوه بر شهادت ابراهیم عقیل، حدود ۱۵ تن دیگر از کادرهای شاخص و فرماندهان ارشد میدانی یگان رضوان (از جمله احمد وهبی مشهور به ابوحسین سمیر، فرمانده بخش آموزش) و ده‌ها غیرنظامی ساکن مجتمع به شهادت رسیدند. • بیانیه حزب‌الله: ساعاتی پس از حمله، روابط عمومی حزب‌الله با صدور بیانیه‌ای رسمی، شهادت ابراهیم عقیل را اعلام و از او به عنوان «رهبر بزرگ جهادی، مجاهدی خستگی‌ناپذیر و مصداق آیه شریفه مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللّهَ عَلَیْهِ» تجلیل کرد. • تشییع باشکوه پیکر وی در میان تدابیر شدید امنیتی در ضاحیه بیروت برگزار و در جوار دیگر فرماندهان به خاک سپرده شد.
منابع 1. بیانیه رسمی مقاومت اسلامی حزب‌الله لبنان (سپتامبر ۲۰۲۴): بیوگرافی نظامی و سوابق جهادی شهید ابراهیم عقیل. 2. پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت امور خارجه آمریکا (Rewards for Justice): پرونده تروریستی و احکام تعقیب ابراهیم عقیل. 3. خبرگزاری رویترز و الجزیره (۲۰–۲۲ سپتامبر ۲۰۲۴): گزارش تحلیلی-میدانی از ابعاد حمله به ضاحیه و ساختار فرماندهی قوة الرضوان. 4. مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS): ارزیابی ساختار نظامی حزب‌الله لبنان و نقش شورای جهاد پس از جنگ ۲۰۰۶.