پرش به محتوا

سید علی خامنه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی عهد
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «{{pp-dispute|small=yes}} {{تغییر مسیر|خامنه‌ای}} {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = | name = سیّد علی خامنه‌ای | image = Ali Khamenei 2025 (3x4 cropped).jpg | caption = خامنه‌ای در ۱۴۰۴ | office1 = دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران | term_start1 = ۱۵ مرداد ۱۳۶۸{{-}}{{کوچک|سرپرست: ۱۴ خرداد–۱۵ مرداد ۱۳۶۸}} | term_...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۸۳: خط ۸۳:


''[[فوربز]]'' در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ خامنه‌ای را یکی از [[فهرست مجله فوربز از قدرتمندترین افراد جهان|قدرتمندترین افراد جهان]] نامید. [[کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران|کمیتهٔ حفاظت از روزنامه‌نگاران]]، از او به‌عنوان یکی از ۱۰ دشمن [[آزادی بیان]] در جهان نام برده است. انتقاد از او ممنوع است و افراد به اتهام توهین به او، اغلب در رابطه با اتهامات [[کفرگویی|کفر]]، در ایران محاکمه شده‌اند. احکام آن‌ها شامل [[شلاق]] و سپری کردن زندان بوده و برخی از آن‌ها نیز در بازداشت کشته شدند.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/253135.pdf |عنوان="IRAN 2015 HUMAN RIGHTS REPORT" |بازبینی=۱۶ ژانویه ۲۰۲۳ |archive-date=۲۱ ژانویه ۲۰۱۷ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170121013928/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/253135.pdf |dead-url=no}}</ref> خامنه‌ای در زمینهٔ چگونگی رهبری و ادارهٔ کشور مورد انتقادات قرار گرفته است و حکومتش به‌طور معمول [[دیکتاتوری]] توصیف شده است. او [[دنیاگیری کووید-۱۹ در ایران|همه‌گیری کووید-۱۹]] را احتمال «[[حمله بیولوژیکی|حملهٔ بیولوژیکی]]» توصیف و واردات [[واکسن کووید-۱۹|واکسن]] آمریکایی و انگلیسی به ایران را ممنوع کرد که [[عفو بین‌الملل]] واکنش نشان داد و در بیانیه‌ای نوشت: «خامنه‌ای در حال بازی با جان میلیون‌ها انسان است.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محکومیت خامنه‌ای توسط عفو بین‌الملل در ارتباط با ممنوع‌کردن دسترسی مردم ایران به واکسن – dorrtv|نشانی=https://dorrtv.net/در-تی-وی/1794/|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2023-11-23|بازبینی=2024-09-10|archive-date=۲۳ نوامبر ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20231123134340/https://dorrtv.net/%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C/1794/|url-status=bot: unknown}}</ref> همچنین خامنه‌ای در فرازهایی از سخنانش به همکاری جن و انس در شیوع کرونا در ایران اشاره کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=عضو خبرگان رهبری: نیروهای آتش به اختیار برای مقابله با جن و انس وارد عمل شوند|نشانی=https://www.radiozamaneh.com/496854/|وبگاه=www.radiozamaneh.com|تاریخ=2020-04-01|بازبینی=2024-09-10|کد زبان=fa-IR}}</ref> ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ خامنه‌ای و [[دفتر رهبری|دفتر]] او را تحریم کرد. به وی اتهاماتی چون دستور [[ترور میکونوس]] نسبت داده شده است. همچنین در فروردین ۱۴۰۴ سباستین باسو، دادستان اصلی پرونده انفجار آمیا، مرکز یهودیان آرژانتین در بوئنوس آیرس از دادگاه فدرال این کشور خواست که برای علی خامنه‌ای، رهبر ایران حکم بازداشت داخلی و بین‌المللی صادر کند.<ref name=":0">{{یادکرد خبر|عنوان=دادستان آرژانتین خواستار صدور حکم جلب خامنه‌ای به اتهام دخالت در انفجار آمیا شد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/amia-bombing-prosecutor-demands-arrest-of-ali-khamenei-iran-leader/33380314.html|کوشش=رادیو فردا|تاریخ=2025-04-10|تاریخ بازبینی=2025-05-14|زبان=fa|نام=رادیو|نام خانوادگی=فردا}}</ref><ref name=":3">{{یادکرد وب|عنوان=دادستان آرژانتین خواستار صدور حکم جلب علی خامنه‌ای شد – DW – ۱۴۰۴/۱/۲۱|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/دادستان-آرژانتینی-خواستار-دستگیری-علی-خامنهای-شد/a-72198739|وبگاه=dw.com|بازبینی=2025-05-14|کد زبان=fa}}</ref> سلامتِ او همواره موضوعِ گمانه‌زنی در رسانه‌های ایرانی و غیرایرانی بوده است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =ایسنا |نشانی=https://www.isna.ir/news/1401062719580/واکنش-مرندی-به-ادعای-نیویورک-تایمز-درباره-وضعیت-سلامتی-رهبر-انقلاب |عنوان=واکنش مرندی به ادعای نیویورک تایمز دربارهٔ وضعیت سلامتی رهبر انقلاب | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref>
''[[فوربز]]'' در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ خامنه‌ای را یکی از [[فهرست مجله فوربز از قدرتمندترین افراد جهان|قدرتمندترین افراد جهان]] نامید. [[کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران|کمیتهٔ حفاظت از روزنامه‌نگاران]]، از او به‌عنوان یکی از ۱۰ دشمن [[آزادی بیان]] در جهان نام برده است. انتقاد از او ممنوع است و افراد به اتهام توهین به او، اغلب در رابطه با اتهامات [[کفرگویی|کفر]]، در ایران محاکمه شده‌اند. احکام آن‌ها شامل [[شلاق]] و سپری کردن زندان بوده و برخی از آن‌ها نیز در بازداشت کشته شدند.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/253135.pdf |عنوان="IRAN 2015 HUMAN RIGHTS REPORT" |بازبینی=۱۶ ژانویه ۲۰۲۳ |archive-date=۲۱ ژانویه ۲۰۱۷ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170121013928/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/253135.pdf |dead-url=no}}</ref> خامنه‌ای در زمینهٔ چگونگی رهبری و ادارهٔ کشور مورد انتقادات قرار گرفته است و حکومتش به‌طور معمول [[دیکتاتوری]] توصیف شده است. او [[دنیاگیری کووید-۱۹ در ایران|همه‌گیری کووید-۱۹]] را احتمال «[[حمله بیولوژیکی|حملهٔ بیولوژیکی]]» توصیف و واردات [[واکسن کووید-۱۹|واکسن]] آمریکایی و انگلیسی به ایران را ممنوع کرد که [[عفو بین‌الملل]] واکنش نشان داد و در بیانیه‌ای نوشت: «خامنه‌ای در حال بازی با جان میلیون‌ها انسان است.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محکومیت خامنه‌ای توسط عفو بین‌الملل در ارتباط با ممنوع‌کردن دسترسی مردم ایران به واکسن – dorrtv|نشانی=https://dorrtv.net/در-تی-وی/1794/|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2023-11-23|بازبینی=2024-09-10|archive-date=۲۳ نوامبر ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20231123134340/https://dorrtv.net/%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C/1794/|url-status=bot: unknown}}</ref> همچنین خامنه‌ای در فرازهایی از سخنانش به همکاری جن و انس در شیوع کرونا در ایران اشاره کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=عضو خبرگان رهبری: نیروهای آتش به اختیار برای مقابله با جن و انس وارد عمل شوند|نشانی=https://www.radiozamaneh.com/496854/|وبگاه=www.radiozamaneh.com|تاریخ=2020-04-01|بازبینی=2024-09-10|کد زبان=fa-IR}}</ref> ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ خامنه‌ای و [[دفتر رهبری|دفتر]] او را تحریم کرد. به وی اتهاماتی چون دستور [[ترور میکونوس]] نسبت داده شده است. همچنین در فروردین ۱۴۰۴ سباستین باسو، دادستان اصلی پرونده انفجار آمیا، مرکز یهودیان آرژانتین در بوئنوس آیرس از دادگاه فدرال این کشور خواست که برای علی خامنه‌ای، رهبر ایران حکم بازداشت داخلی و بین‌المللی صادر کند.<ref name=":0">{{یادکرد خبر|عنوان=دادستان آرژانتین خواستار صدور حکم جلب خامنه‌ای به اتهام دخالت در انفجار آمیا شد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/amia-bombing-prosecutor-demands-arrest-of-ali-khamenei-iran-leader/33380314.html|کوشش=رادیو فردا|تاریخ=2025-04-10|تاریخ بازبینی=2025-05-14|زبان=fa|نام=رادیو|نام خانوادگی=فردا}}</ref><ref name=":3">{{یادکرد وب|عنوان=دادستان آرژانتین خواستار صدور حکم جلب علی خامنه‌ای شد – DW – ۱۴۰۴/۱/۲۱|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/دادستان-آرژانتینی-خواستار-دستگیری-علی-خامنهای-شد/a-72198739|وبگاه=dw.com|بازبینی=2025-05-14|کد زبان=fa}}</ref> سلامتِ او همواره موضوعِ گمانه‌زنی در رسانه‌های ایرانی و غیرایرانی بوده است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =ایسنا |نشانی=https://www.isna.ir/news/1401062719580/واکنش-مرندی-به-ادعای-نیویورک-تایمز-درباره-وضعیت-سلامتی-رهبر-انقلاب |عنوان=واکنش مرندی به ادعای نیویورک تایمز دربارهٔ وضعیت سلامتی رهبر انقلاب | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref>
از آغاز [[حملات ۱۴۰۴ اسرائیل به ایران|حملات اسرائیل]] [[حملات ۱۴۰۴ اسرائیل به ایران|به ایران]] در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، خامنه‌ای در [[پناهگاه]] زیرزمینی مخفی شد.<ref name=":10">{{یادکرد خبر|عنوان=Where Is Iran’s Supreme Leader, Ayatollah Ali Khamenei?|نشانی=https://www.nytimes.com/2025/06/25/world/middleeast/where-is-khamenei-iran-supreme-leader.html|کوشش=The New York Times|تاریخ=2025-06-26|تاریخ بازبینی=2025-06-26|شاپا=0362-4331|زبان=en-US|نام=Farnaz|نام خانوادگی=Fassihi}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=When the Supreme Leader emerges, he'll be leading a changed Iran|نشانی=https://www.bbc.com/news/articles/c0j4g1ll8yqo|وبگاه=www.bbc.com|تاریخ=2025-06-25|بازبینی=2025-06-26|کد زبان=en-GB}}</ref> وی پس از هفته‌ها غیبت در ۱۴ تیر ۱۴۰۴ در مراسمی به مناسبت [[محرم (ماه)|ماه محرم]] در حسینیه [[بیت رهبری]] در [[تهران]] حاضر شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=خامنه‌ای پس از هفته‌ها غیبت در مراسم شب عاشورا حاضر شد و از مداح خواست که «ای ایران» بخواند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cj9v723zmylo|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2025-07-05|بازبینی=2025-07-07|کد زبان=fa}}</ref>
== نام و تبار ==
جدِّ بزرگِ خامنه‌ای، سیّد محمّد حسینی تفرشی، از سلسله [[سادات#سادات علوی|سادات افطسی]] است. شجرهٔ وی به [[امامزاده سلطان سید احمد|سلطان سید احمد]] می‌رسد که با پنج واسطه از اخلاف [[سجاد|علی بن الحسین]] — [[امام]] چهارم [[شیعه|شیعیان]] — است. جدش سید حسین خامنه‌ای در [[خامنه]] به دنیا آمد و در حوزهٔ علمیهٔ نجف، در زمرهٔ فقها و مدرسان آن حوزه و از علمای طرف‌دار [[جنبش مشروطه ایران]] بود. پدرش، سید جواد خامنه‌ای از علما و مجتهدان عصر خود بود و از [[محمدحسین نائینی]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی]] و [[آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[اجازه اجتهاد|اجازهٔ اجتهاد]] داشت.<ref name=":111">{{پک|ولایتی|۱۳۹۲|ف=خامنه‌ای|ک=دبا|ص=}}</ref>
سید هاشم نجفی میردامادی، پدربزرگ مادری خامنه‌ای، مفسر قرآن و امام جماعت [[مسجد گوهرشاد]] بوده که در زمان [[رضاشاه]] به‌علت اعتراض به کشتار مردم در [[واقعه مسجد گوهرشاد|واقعهٔ مسجد گوهرشاد]]، به [[سمنان]] [[تبعید]] می‌شود. به‌گفتهٔ [[علی‌اکبر ولایتی]] در ''[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]''، سلسلهٔ نسب خامنه‌ای از سوی مادر به [[جعفر صادق]]، امام ششم شیعیان، می‌رسد.<ref name=":111"/> بنا به گفتهٔ مراد ویسی در [[رادیو فردا]]، پدربزرگ مادری او، زاده و بزرگ‌شدهٔ [[نجف]] و دانش‌آموختهٔ [[حوزه علمیه نجف|حوزهٔ علمیهٔ نجف]] و نیز از سادات میردامادی اصفهانی و مشخصاً [[نجف‌آباد]]ی بود. او حدوداً در ۴۰سالگی به ایران مهاجرت کرد و در مشهد به تبلیغات مذهبی و تحصیل و تدریس و نوشتن کتاب‌های اسلامی مشغول بود. وی سالیان بسیار امام جماعت مسجد گوهرشاد بود و به [[تفسیر قرآن]] اشتغال داشت و کتاب تفسیر قرآن ''خلاصةالبیان'' را نوشت. او در زمان [[کشف حجاب در ایران|کشف حجاب]] در حکومت [[رضاشاه]] در مسجد گوهرشاد مبارزاتی کرد و پس از مخالفت با این طرح به [[سمنان]] تبعید شد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا|ک=رادیوفردا|ف=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای}}</ref>
== پیش از ریاست‌جمهوری ==
=== سرگذشت در سال‌های ابتدایی ===
==== تولد و کودکی ====
[[پرونده:سید علی خامنه‌ای ۱۳۱۹.jpg|بندانگشتی|ایستاده|راست| قدیمی‌ترین عکس از خامنه‌ای در یک و نیم سالگی - آبان ماه ۱۳۱۹ خورشیدی]]
[[پرونده:Childhood photo of Seyed Ali Khamenei.jpg|بندانگشتی|ایستاده|راست| خامنه‌ای در دوران کودکی]]
سید علی حسینی خامنه‌ای در [[مشهد]] متولد شد. تاریخ تولد او در شناسنامه ۲۴ تیر ۱۳۱۸ (مصادف با ۱۶ ژوئیهٔ ۱۹۳۹) ثبت شده است، اما خود او تاریخ صحیح زادروزش را ۲۹ فروردین همان سال می‌داند.<ref name=":111"/> خانوادهٔ او اصالتاً [[آذری‌های ایرانی|آذری]] و از شهر [[خامنه]] هستند.<ref name=":283">{{پک/بن|The Oxford Encyclopedia of the Islamic World۱|ک=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World|ف=Khameneʿi, ʿAlī.}}</ref> بنابر گزارش خود او از دوران کودکی‌اش، این دوران در [[فقر]] گذشت و تا حدود پنج‌سالگی در خانه‌ای نسبتاً کوچک در [[محله فقیرنشین|محله‌ای فقیرنشین]] در مشهد ساکن بود که فقط یک اتاق و یک زیرزمین داشت. بعدها جمعی از ارادتمندان به سید جواد خامنه‌ای زمین کوچکی را در کنار آن خانه خریداری و هدیه کردند و خانه او دارای سه اتاق شد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۲|ک=رادیو فردا|ف=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای - دوران کودکی و مدرسه}}</ref> او تحصیل را از چهارسالگی به‌همراه [[سید محمد خامنه‌ای|سید محمد]]، برادر بزرگش در مکتب‌خانه و با فراگیری قرآن آغاز کرد و پس از مدتی دورهٔ دبستان را در نخستین مدرسهٔ اسلامی مشهد، به نام «دارالتعلیم دیانتی» گذراند. در همین روزها، یادگیری قرائت و [[تجوید]] قرآن را نزد برخی قاریان قرآن مشهد آغاز کرد.<ref name=":111"/>
==== تحصیلات حوزوی ====
خامنه‌ای آموزش دینی خود را از سن چهارسالگی در خانه آغاز کرد و پدرش سید جواد خامنه‌ای اولین مربی او بود و به او قرآن آموزش می‌داد.<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=62|زبان=en}}</ref> او با علاقهٔ شخصی و تشویق والدین، هم‌زمان با تحصیل در کلاس [[دبستان|پنجم دبستان]]، تحصیلات مقدماتی حوزوی را در مدرسهٔ سلیمان‌خان مشهد آغاز کرد. وی بخشی از مقدمات را نزد پدرش آموخت. به اعتقاد وی تحصیلش در مدرسه سلیمان خان در سال‌های اول دههٔ ۱۳۳۰ که همزمان با حضور [[سید مجتبی نواب صفوی|نواب صفوی]] در مشهد بود، تأثیر زیادی در آیندهٔ سیاسی او داشت.<ref name=":283"/><ref name=":7"/> او ادامه تحصیلاتش را در [[مدرسه نواب|مدرسهٔ نواب]] گذراند و دورهٔ سطح را در آنجا به پایان رساند. او همچنین هم‌زمان با تحصیلات حوزوی، دورهٔ دبیرستان را تا سال [[آموزش متوسطه|دوم متوسطه]] ادامه داد.<ref name=":111"/>
خامنه‌ای ''[[معالم|معالم الاصول]]'' را نزد سید جلیل حسینی سیستانی، ''[[شرح لمعه|شرح لَمعِه]]'' را نزد پدر و میرزا احمد حسینی سیستانی، ''[[فرائدالاصول]]''، ''[[مکاسب]]'' و ''[[کفایة الاصول|کِفایه الاصول]]'' را نیز نزد پدر و [[هاشم قزوینی]] آموخت. وی در سال ۱۳۳۴ در درس [[درس خارج|خارج فقه]] [[سید محمدهادی میلانی]] حاضر شد. پس از آن در سال ۱۳۳۶ طی سفر کوتاهی همراه خانواده به [[نجف]] رفت و در دروس مدرّسانِ بنام [[حوزه علمیه نجف|حوزهٔ علمیهٔ نجف]]، ازجمله [[سید محسن حکیم]]، [[سید ابوالقاسم خویی]]، [[سید محمود حسینی شاهرودی|سید محمود شاهرودی]]، میرزا باقر زنجانی و میرزا حسن بجنوردی شرکت کرد؛ ولی به‌دلیل عدم تمایل پدرش برای اقامت در نجف، به [[مشهد]] بازگشت. در همین سال و پیش از رفتن به قم، [[سید محمدهادی میلانی|محمدهادی میلانی]] به او [[اجازه روایت|اجازهٔ روایت]] داد.<ref name=":111"/><ref name=":283"/>
خامنه‌ای در اواخر ۱۳۳۷ در ۱۹ سالگی به [[قم]] رفت. در هنگام ورودش به [[حوزه علمیه قم|حوزهٔ علمیهٔ قم]] در [[مدرسه حجتیه|مدرسهٔ حجتیه]] مستقر شد و حجره گرفت.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۳|ک=رادیو فردا|ف= «زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای - شیفته نواب صفوی»}}</ref> دوران اقامتش در قم با شرکت در درس استادانی همچون [[سید حسین طباطبایی بروجردی|سید حسین بروجردی]]، [[سید روح‌الله خمینی]]، [[مرتضی حائری یزدی]] و [[سید محمد محقق داماد]] در [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] و [[سید محمدحسین طباطبایی]] در [[فلسفه اسلامی|فلسفه]] گذشت.<ref name=":7"/> و بیشتر وقتش در این دوره را به تحقیق، مطالعه و تدریس می‌گذراند و در مجموع پنج سال بین سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۳ را در قم ماند.<ref name=":7">{{پک/بن|رادیوفردا۱|ک=رادیو فردا|ف=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای}}</ref> در سال ۱۳۴۳ با نابینا شدن یکی از چشمان پدرش به‌دلیل [[آب‌مروارید]]، برای کمک به پدر به مشهد بازگشت و در آنجا بار دیگر در جلسات درس سید هادی میلانی حضور یافت که تا ۱۳۴۹ تداوم داشت.<ref name=":111"/>
=== سرگذشت در تحولات پیش از انقلاب اسلامی ===
هرچند سابقهٔ کنش‌های سیاسی وی برگرفته از سابقهٔ خاندان اوست که زمینه‌ای سیاسی و مذهبی را فراهم ساخته بودند، اما سه رویداد سیاسی حساس در دوران جوانی خامنه‌ای رخ داد که بر دیدگاه‌های سیاسی او تأثیر گذاشت: اصلاحات اجتماعی شاه، تحولات سیاسی [[قانون ملی‌شدن صنعت نفت|ملی شدن نفت ایران]] توسط [[محمد مصدق|مصدق]] و آشنایی او با نهضت اسلامی نواب صفوی.<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=64|زبان=en}}</ref> اولین بار که خامنه‌ای با فعالیت سیاسی یک روحانی شیعه مواجه شد، آن زمان بود که [[سید ابوالقاسم کاشانی]] از نهضت مصدق حمایت می‌کرد.<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=66|زبان=en}}</ref> اما به‌گفتهٔ خودش اولین بارقه برای ورود وی به فعالیت سیاسی با دیدن [[سید مجتبی نواب صفوی]] در مشهد آغاز شده است.<ref name=":111"/><ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=|زبان=en}}</ref> تنها دیدار او با نواب صفوی در سال ۱۳۳۱ و در پی سفر نواب به [[مشهد]] و سخنرانی او در مدرسهٔ سلیمان خان بوده است.<ref>{{پک/بن|خبرگزاری تسنیم۱|ک=خبرگزاری تسنیم۱|ف=خاطرهٔ کمتر شنیده شدهٔ آیت الله خامنه‌ای از رهبر فدائیان اسلام.}}</ref> خامنه‌ای دربارهٔ این دیدار می‌گوید: «همان وقت جرقه‌های انگیزش انقلاب اسلامی به‌وسیلهٔ نواب صفوی در من به وجود آمد و هیچ شکی ندارم که اولین آتش را مرحوم نواب در دل ما روشن کرد.»<ref>{{پک/بن|ایرنا۱|ک=ایرنا|ف=اولین آتش را نواب صفوی در دل ما روشن کرد}}</ref>
خامنه‌ای خود را از شاگردان [[فقه|فقهی]]، [[اصولیون|اصولی]]، [[سیاست|سیاسی]] و انقلابی [[سید روح‌الله خمینی]] می‌داند. گرچه اولین دیدار وی با روح‌الله خمینی در سال ۱۳۳۶ صورت پذیرفت اما شخصیت سیاسی خمینی در جریان [[تصویب‌نامه انجمن‌های ایالتی ولایتی|طرح انجمن‌های ایالتی و ولایتی]] برای او هویدا شد. خامنه‌ای در سال ۱۳۴۱ در جریان لایحهٔ انجمن‌های ایالتی و ولایتی به نهضت خمینی پیوست و مبارزه با [[دودمان پهلوی|حکومت پهلوی]] می‌پردازد. [[علی‌اکبر ولایتی|علی اکبر ولایتی]] وی را از نخستین افرادی می‌داند که قبل از [[تظاهرات ۱۵ خرداد|قیام پانزده خرداد سال ۱۳۴۲]] با خمینی همراه شد. در بهمن ۱۳۴۱ ه‍.ق پس از همه‌پرسی آن لایحهٔ، خامنه‌ای و برادرش [[سید محمد خامنه‌ای|سید محمد]] مأمور رساندن گزارش محمدهادی میلانی به خمینی در قالب نامه در مورد واکنش مردم مشهد به این همه‌پرسی شدند. از این پس، خمینی وظیفهٔ رساندن پیام‌هایش به روحانیون خراسان و مردم مشهد را به خامنه‌ای محول کرد. این پیام‌ها شامل ترسیم خط‌مشی مبارزه بود. در یکی از این پیام‌ها، از علما و روحانیون خواسته بود تا از روز هفتم محرم، واقعهٔ [[مدرسه فیضیه (قم)|مدرسهٔ فیضیه]] را بازگو کنند تا رفتار رژیم پهلوی با مخالفان برای مردم تبیین شود.<ref name=":111"/>
==== فعالیت‌های سیاسی و بازداشت‌ها ====
[[پرونده:خامنه‌ای زندان.jpg|بندانگشتی|چپ|ایستاده|اولین بازداشت خامنه‌ای به دلیل سخنرانی دربارهٔ یورش به مدرسه فیضیه و سلطه اسرائیل در خرداد ۱۳۴۲ در بیرجند]]
خامنه‌ای در منابر و مجالس برخی شهرهای [[خراسان]] همچون [[بیرجند]]، دربارهٔ مسائلی همچون یورش به مدرسهٔ فیضیه و سلطهٔ [[اسرائیل]] بر جوامع اسلامی سخنرانی می‌کرد. به‌دنبال این سخنرانی‌ها [[ایران پهلوی|حکومت پهلوی]] وی را برای اولین بار در ۱۲ خرداد ۱۳۴۲ در بیرجند توسط [[شهربانی]] بازداشت و زندانی کرد.<ref>{{پک|بهبودی|۲۰۱۲|ک=شرح اسم|ص=۱۳۴|ج=۱}}</ref> با [[تظاهرات ۱۵ خرداد]] ۱۳۴۲ او را از [[بیرجند]] به [[مشهد]] منتقل و تحویل بازداشتگاه نظامی کردند. مدت حبس او در این بازداشت ۱۰ روز عنوان شده است. وی پس از آزادی اول از زندان، با حضور در جلساتی که در منزل سید هادی میلانی به‌منظور تداوم نهضت خمینی در غیاب وی — که در حصر به سر می‌برد — تشکیل شد، ارتباط خود را با میلانی حفظ کرد و پس از مدتی راهی [[قم]] می‌شود و در آنجا فعالیت‌های سیاسی‌اش را ادامه می‌دهد. وی به طرفداری از [[سیّد محمود طالقانی]]، [[یدالله سحابی]] و [[مهدی بازرگان]]، که به‌دلیل حمایت از سید روح‌الله خمینی زندانی بودند، [[تلگراف|تلگرافی]] برای این افراد می‌فرستد. او طلاب خراسانی را برای اعتراض به حصر خمینی رهبری کرد و نامه‌ای به [[حسنعلی منصور]] — نخست‌وزیر وقت — نوشت.<ref name=":111"/>
بازداشت دوم او مربوط به سفرش به [[زاهدان]] است. وی در دی ۱۳۴۲ با عده‌ای از دوستانش به [[کرمان]] رفت و پس از سه روز توقف در [[کرمان]] و سخنرانی و دیدار با عالمان و طلاب شهر، عازم زاهدان شد. در آن جا نیز به‌دلیل سخنرانی‌ها و فعالیت سیاسی، مجدد توسط شهربانی بازداشت و در ۱۲ بهمن تحویل [[ساواک]] شد و از آنجا به [[زندان قزل‌قلعه]] در تهران منتقل شد.<ref>{{پک|بهبودی|۲۰۱۲|ک=شرح اسم|ص=۱۶۲–۱۷۶|ج=۱}}</ref> خامنه‌ای اسفند همان سال با قرار التزام به عدم خروج از تهران آزاد می‌شود و تا پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷]] همواره تحت کنترل [[ساواک|نیروهای امنیتی حکومت پهلوی]] وقت قرار داشت.<ref name=":111"/>
در پاییز ۱۳۴۳ پس از بازگشت به مشهد، در کنار مراقبت از پدر فعالیت سیاسی خویش را ادامه داد. در ۲۹ بهمن ۱۳۴۳ به تبعید سید روح‌الله خمینی در ضمن نامه‌ای خطاب به [[امیرعباس هویدا|امیر عباس هویدا]] اعتراض کرد. وی به‌همراه روحانیونی چون [[عبدالرحیم ربانی شیرازی]]، [[سید محمد بهشتی|محمد حسینی بهشتی]]، [[علی مشکینی|علی فیض مشکینی]]، [[احمد آذری قمی]]، [[علی قدوسی]]، [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]، سید [[سید محمد خامنه‌ای|محمد خامنه‌ای]] و [[محمدتقی مصباح یزدی]] گروه یازده‌نفره‌ای را شکل دادند که فعالیت‌شان مبارزه با حکومت پهلوی بود. این گروه که به‌عنوان اولین تشکیلات سرّی [[حوزه علمیه قم|حوزهٔ علمیهٔ قم]] شناخته می‌شود، در اواخر سال ۱۳۴۵ توسط ساواک کشف شد و خامنه‌ای نیز به همین دلیل مورد تعقیب قرار گرفت. در همین دوران خامنه‌ای به ترجمهٔ کتاب ''[[آینده در قلمرو اسلام]]'' اقدام کرد. ساواک این کتاب را توقیف می‌کند ولی نمی‌تواند او را بازداشت کند. مدتی پس از آن، او [[امام جماعت|امامت]] مسجد امیرالمؤمنین را بر عهده گرفت. وی همچنین در بهار سال ۱۳۴۹ سلسله جلساتی را برگزار کرد که ایدهٔ مبارزاتی آن مبتنی بر تدوین جهان‌بینی و ایدئولوژی اسلامی بوده است. با دستگیری سید حسین قمی و اعتراض خامنه‌ای، ساواک در چهارده فروردین ۱۳۴۶ وی را در مراسم تشییع [[مجتبی قزوینی]] برای سومین بار دستگیر می‌کند. او تا ۲۶ تیرماه همان سال را در بازداشت سپری کرد.<ref name=":111"/>
در پی کشته‌شدن [[سید محمدرضا سعیدی]] در ۲۰ خرداد ۱۳۴۹ توسط ساواک که از مهم‌ترین مروّجین مرجعیت خمینی در آن مقطع بود، خامنه‌ای تلاش کرد به‌همراه شمار دیگری اعتراضات مردمی به کشته شدن وی را به نفع مبارزه هدایت کند. بر اثر همین فعالیت‌ها بود که عده‌ای از [[روحانی (اسلام)|طلاب]] دست به تهیه و انتشار اعلامیه‌هایی در حمایت از خمینی و انتقاد از حکومت پهلوی و ساواک زدند. به‌دنبال این فعالیت‌ها و با گسترش اعتراض‌ها و مبارزه‌ها، ساواک در ۲ مهر ۱۳۴۹ خامنه‌ای را برای بار چهارم دستگیر، و تا ۲۱ دی آن سال در زندان لشکر خراسان در بازداشت نگه‌داشت.<ref>{{پک|بهبودی|۲۰۱۲|ک=شرح اسم|ص=۳۵۵|ج=۱}}</ref> وی پس از آزادی از این حبس، مجدد سخنرانی‌هایی در مخالفت با حکومت در هیئت انصار الحسین تهران ایراد کرد. خامنه‌ای در نهم شهریور ۱۳۴۹ به عنوان سرپرست گروه امداد راهی مناطق زلزله‌زدهٔ جنوب خراسان و [[فردوس]] می‌شود. وی در این مدت نیز به فعالیت تبلیغی و سیاسی خویش ادامه می‌دهد.<ref name=":111"/>
خامنه‌ای در سال ۱۳۵۰ به درخواست [[سید محمود طالقانی|سیّد محمود طالقانی]] سخنرانی‌هایی در [[مسجد هدایت]]ِ [[تهران]]، که مورد توجه دانشجویان و جوانان مبارز بود، انجام داد. به مناسبت مخالفت‌ها با [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران|جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]] از سوی خمینی، ساواک نسبت به فعالیت روحانیون مبارز بسیار حساس شد. به همین جهت خامنه‌ای در مرداد ۱۳۵۰ به ساواک مشهد احضار، و مدتی در زندان لشکر خراسان بازداشت شد. او پس از آزادی، فعالیت‌های خود را ادامه داد و در همان سال دو بار دیگر نیز بازداشت شد؛ یک مرتبه در آبان که بازداشت کوتاه‌مدتی در زندان لشکر خراسان بود. و دیگر بار در ۲۱ آذر که با اتهام اقدام برضد امنیت داخلی به ۳ ماه حبس محکوم شد.<ref name=":111"/>
[[پرونده:Ebrat-Museum-Tehran-9.jpg|بندانگشتی|راست|ایستاده|[[زندان کمیته مشترک ضدخرابکاری]] ساواک که خامنه‌ای از دی ۱۳۵۳ تا شهریور ۱۳۵۴ در آن زندانی بود.]]
بین سال‌های ۱۳۵۰–۱۳۵۳ درس‌های تفسیر و ایدئولوژی خامنه‌ای در سه مسجد کرامت و امام حسن و میرزا جعفر در مشهد تشکیل می‌شد. این فعالیت‌ها موجب شد که در دی ۱۳۵۳ ساواک خانه او در مشهد را تفتیش کند، او را دستگیر و بسیاری از یادداشت‌ها و نوشته‌هایش را ضبط کند. خامنه‌ای در فروردین ۱۳۵۲ برای تبلیغ عازم [[نیشابور]] می‌شود و جلساتی را در مساجد آن شهر برگزار می‌کند. در خرداد ۱۳۵۲ جلسات تفسیر وی را ساواک در مسجد امام حسن و منزل وی تعطیل می‌کند. در آذر ۱۳۵۲ به دعوت بانی و واقف مسجد کرامت مشهد، فعالیت خود را در آنجا دنبال می‌کند ولی ساواک او را بازداشت می‌کند. در آبان ۱۳۵۳ به دعوت [[محمد مفتح]] به سخنرانی در مسجد جاوید تهران می‌پردازد. وی در دی ۱۳۵۳ دوباره بازداشت می‌شود و به زندان [[کمیته مشترک ضدخرابکاری|کمیته مشترک ضد خرابکاری]] در تهران منتقل می‌شود. بنابر گفتهٔ وی، دشوارترین و سخت‌ترین دوران حبس برای او همین دوران بوده است. در نهایت وی در ۲ شهریور ۱۳۵۴ از زندان آزاد شد.<ref name=":111"/> پس از آزادی از زندان به [[مشهد]] بازگشت و مجدد به فعالیت‌های سیاسی خود ادامه داد، اما دیگر امکان تشکیل کلاس‌های سابق به او داده‌نشد. خامنه‌ای دربارهٔ پنجمین بازداشت خویش توسط [[ساواک]] می‌نویسد:<ref name=":6">{{پک/بن|همشهری۱|ک=همشهری|ف=زندگی‌نامه رهبرعالی قدر انقلاب}}</ref><blockquote>از سال ۱۳۴۸ زمینهٔ حرکت مسلحانه در ایران محسوس بود. حساسیت و شدت عمل دستگاه‌های جاری رژیم پیشین نیز نسبت به من، که به قرائن دریافته بودند چنین جریانی نمی‌تواند با افرادی از قبیل من در ارتباط نباشد، افزایش یافت. سال ۱۳۵۰ مجدداً و برای پنجمین بار به زندان افتادم. برخوردهای خشونت‌آمیز ساواک در زندان آشکارا نشان می‌داد که دستگاه از پیوستن جریان‌های مبارزهٔ مسلحانه به کانون‌های تفکر اسلامی به‌شدت بیمناک است و نمی‌تواند بپذیرد که فعالیت‌های فکری و تبلیغاتی من در مشهد و تهران از آن جریان‌ها بیگانه و به‌کنار است. پس از آزادی، دایرهٔ درس‌های عمومی تفسیر و کلاس‌های مخفی ایدئولوژی و… گسترش بیشتری پیدا کرد.</blockquote>
==== بازداشت آخر و تبعید ====
با درگذشت [[سید مصطفی خمینی]]، مبارزات جدی‌تر شد. [[ایران پهلوی|رژیم پهلوی]] هم در واکنش به این فعالیت‌ها، به‌رغم اعلام سیاست فضای باز سیاسی، به سرکوب مبارزان پرداخت. به‌دنبال اجرای این سیاست، برخی از مبارزان سرشناس به تبعید محکوم شدند که خامنه‌ای هم جز آنان بود. در اواخر سال ۱۳۵۶ ه‍. ش، نیروهای امنیتی پهلوی وی را دستگیر و از سوی کمیسیون امنیت اجتماعی خراسان به مدت ۳ سال به [[ایرانشهر (سیستان و بلوچستان)|ایرانشهر]] تبعید شد. وی تا اواخر دوران حکومت پهلوی، به سبب ممانعتی که از خروج وی برای زیارت [[عتبات عالیات]] و دیدار با سید روح‌الله خمینی صورت گرفت از خروج از کشور منع شد.<ref name=":111"/>
ودر اواسط سال ۱۳۵۷ با اوج‌گیری مبارزات [[انقلاب ۱۳۵۷|انقلاب ایران]]، از تبعیدگاه آزاد شده به [[مشهد]] بازگشت. به سبب فعالیت‌های مبارزاتی و سیاسی در مسجد آل رسول ایرانشهر و رفت و آمد قشرهای مختلف به منزل وی شدیداً نیروهای امنیتی وی را تحت نظر داشتند. به‌دنبال کشتار مردم در ۱۹ فروردین ۱۳۵۷ در یزد، نامه‌ای در محکومیت این حرکت منتشر کرد که در سراسر کشور به‌صورت اعلامیه پخش شد.<ref name=":111"/> در ۲۸ تیر ۱۳۵۷ در پی اعتراض طلاب [[حوزه علمیه خراسان|حوزهٔ علمیهٔ مشهد]] به تبعید خامنه‌ای، مأموران انتظامی این حرکت را سرکوب کردند.<ref name=":111"/>
به نظر [[علی‌اکبر ولایتی|ولایتی]] در ''[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]''، فعالیت‌های انقلابی و مردمی خامنه‌ای سبب آن شد که محل تبعید وی به [[جیرفت]] تغییر یابد. بر همین اساس خامنه‌ای در ۲۲ مرداد به جیرفت تبعید شد و در آنجا نیز به فعالیت خود بر ضد حکومت پهلوی ادامه داد و سخنرانی‌هایی در [[مسجد جامع جیرفت|مسجد جامع]] ایراد کرد از جمله سخنرانی که در پانزدهم شهریور ۱۳۵۷ صورت گرفت. وی علاوه بر نوشتن نامه به [[سید علی‌محمد دستغیب]] پیرامون حوادث کشور و مبارزه با حکومت پهلوی، راهکارهایی نیز ارائه می‌داد. وی در همین دوره برای فعالیت مبارزاتی علیه حکومت مخفیانه راهی [[کهنوج]] شد.<ref name=":111"/>
در اول مهر ۱۳۵۷ از کهنوج راهی مشهد شد و روند ساماندهی امور انقلابی و مبارزه را ادامه داد. در هنگام اقامت سید روح‌الله خمینی در فرانسه، اقامت وی را عاملی برای پدید آمدن موجی از امید و تصمیم در دل مردم دانست و در نهایت خواستار بازگشت خمینی از فرانسه بود. هنگام اقامت در مشهد فعالیت مبارزاتی وی شدت بیشتری به خود گرفت و سخنرانی‌هایی افشاگرانه را ایراد می‌نمود. خمینی نیز با وی در ارتباط بود و خواستار ملاقات با وی و [[محمد صدوقی|صدوقی]] شد. خامنه‌ای در یک سخنرانی که در [[ورزشگاه سعدآباد|ورزشگاه سعدآباد مشهد]] ایراد کرد خواستار بازگشت خمینی شد. به‌خاطر تشدید فعالیت‌های سیاسی در مشهد، [[قوچان]]، [[شیروان]] و [[بجنورد]] بار دیگر مأموران امنیتی وی را دستگیر کردند. از وی در اسناد ساواک به‌عنوان یکی از پرچمداران برجستهٔ انقلاب در خراسان نام برده‌اند. در خطبهٔ شب [[عاشورا]] در [[حرم امام رضا]]، برخلاف سنت قبلی که دعایی برای [[محمدرضا پهلوی]] خوانده می‌شد وی خطبه را به نام سید روح‌الله خمینی خواند و تظاهرات روز عاشورا در مشهد را نیز سامان‌دهی کرد. وی همچنین از جمله افراد معترض و متحصن به حملهٔ مأموران حکومتی وقت به [[بیمارستان امام رضا (مشهد)|بیمارستان شاهرضای]] مشهد بود. وی همچنین در تظاهراتی که برای همراه ساختن کارکنان [[استانداری خراسان رضوی|استانداری خراسان]] در جلوی جمعیت حضور داشت و سعی کرد تا از کشتار مردم در ۱۰ دی ۱۳۵۷ جلوگیری به عمل آورد. در ۲۲ دی ۱۳۵۷ با فرمان خمینی به‌عنوان یکی از اعضای [[شورای انقلاب اسلامی ایران|شورای انقلاب اسلامی]] انتخاب شد لذا مشهد را ترک کرد و راهی تهران شد. وی پس از استقرار در [[بنیاد فرهنگی رفاه|مدرسه رفاه]] در آغاز پیروزی انقلابی اسلامی ایران، مسئول کمیته تبلیغات برای استقبال از خمینی بود. وی همچنین در تحصن‌ها و نشر اعلامیه و قطعنامه‌هایی که علیه بسته شدن [[فرودگاه بین‌المللی مهرآباد|فرودگاه مهرآباد]] توسط [[شاپور بختیار|بختیار]] صادر شده بود، نقشی بسیار پر رنگ داشت. محل این تحصن‌ها عمدتاً [[دانشگاه تهران]] بود. وی پس از آن عمدتاً مسئول کمیته دفتر تبلیغات سید روح‌الله خمینی بود و انتشار نشریه‌ای به نام او را بر عهده گرفت و در آن نیز مقالاتی نگاشت.<ref name=":111"/>
=== سال‌های آغازین انقلاب اسلامی ===
[[File:Paper news Khomeini made Council of the Islamic Revolution.jpg|thumb|تیتر روزنامه ''[[اطلاعات (روزنامه)|اطلاعات]]''، دربارهٔ تشکیل رسمی شورای انقلاب اسلامی]]سرانجام، روح‌الله خمینی در ۲۳ دی ۱۳۵۷ [[شورای انقلاب اسلامی ایران]] را برای راهبری انقلاب تأسیس کرد و روز بعد از آن [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه]] از کشور خارج شد. با خروج شاه و عدم موفقیت دولت [[شاپور بختیار]]، خمینی در ۱۲ بهمن از تبعید در فرانسه به ایران بازگشت و با اعلام بی‌طرفی ارتش در ۱۵ بهمن، [[دولت موقت ایران]] به نخست‌وزیری [[مهدی بازرگان]] شکل گرفت. در نهایت در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ انقلاب به پیروزی رسید.<ref name=":111"/>
==== شورای انقلاب ====
{{همچنین ببینید|شورای انقلاب اسلامی ایران|دولت موقت ایران}}
یکی از نخستین عرصه‌های نقش‌آفرینی خامنه‌ای در جمهوری اسلامی، عضویت و فعالیت در [[شورای انقلاب اسلامی ایران|شورای انقلاب]] بود. این شورا به دستور روح‌الله خمینی از اوایل آبان ۱۳۵۷ شکل گرفت و اعضای آن توسط او به‌تدریج انتخاب شدند، و به‌صورت رسمی در ۲۲ دی ۱۳۵۷ تشکیل گردید.<ref name=":111" /> خامنه‌ای در اواخر دی‌ماه به پیشنهاد [[مرتضی مطهری]] در این جلسات حضور پیدا کرد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۲|ک=رادیوفردا|ف=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش نهم)- جایگاه او در آستانه انقلاب ایران}}</ref> شورا در این مقطع، مسئول تصمیم‌گیری‌های مهم از جملهٔ مذاکره با مقامات حکومت پهلوی و مقامات کشورهای خارجی بود.<ref name=":111" />
به‌رغم تغییر چندین‌باره ترکیب اعضای شورای انقلاب در ادوار چهارگانهٔ آن تا پایان فعالیت در ۲۹ تیر ۱۳۵۹ خامنه‌ای عضو ثابت آن باقی ماند.<ref name=":111"/> با ادغام دولت موقت و شورای انقلاب در اواخر تیر ۱۳۵۸ برخی اعضای شورای انقلاب از سوی آن شورا به برخی از وزارتخانه‌ها راه یافتند و از جمله خامنه‌ای به معاونت امور انقلاب [[وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح|وزارت دفاع]] انتخاب گردید.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۳|ک=رادیو فردا|ف=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش دهم)- راهیابی به حلقه خاص خمینی}}</ref> در این زمان [[مصطفی چمران]] [[وزیر دفاع]] بود. همچنین وی به عضویت کمیسیون وزرای امنیتی که سرپرستی و مسئولیت کلیهٔ امور انتظامی، نظامی و امنیتی داشت انتخاب شد. از دیگر مأموریت‌های او از طرف شورای انقلاب، مسئولیت [[مرکز اسناد انقلاب اسلامی|مرکز اسناد]] و نیز سرپرستی [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] انقلاب اسلامی در ۳ آذر ۱۳۵۸ بود. او در ۵ اسفند ۱۳۵۸ از مسئولیت سرپرستی سپاه به دلیل نامزدی در انتخابات [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی|نخستین دوره مجلس شورای اسلامی]] استعفا کرد.<ref name=":111"/><ref name=":1722">{{پک/بن|رادیوفردا۴|ک=رادیو فردا|ف=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش یازدهم)-جبهه‌گیری در برابر اولین رئیس‌جمهوری منتخب ایران}}</ref>
==== نمایندگی مجلس ====
{{همچنین ببینید|دوره نخست مجلس شورای اسلامی|تاریخچه انتخاباتی خامنه‌ای}}
[[File:Khamenei in first Islamic Consultative Assembly.jpg|thumb|خامنه‌ای در [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی|مجلس اول]] شورای اسلامی در جلسه [[عزل سید ابوالحسن بنی‌صدر|استیضاح بنی صدر]]؛ تیر۱۳۶۰|ایستاده|چپ]]
خامنه‌ای پس از نامزدی برای [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۵۹–۱۳۵۸)|انتخابات نخستین دورهٔ مجلس شورای اسلامی]] در اسفند ۱۳۵۸ ه‍. ش، از سوی [[ائتلاف بزرگ]] شامل [[جامعه روحانیت مبارز|جامعهٔ روحانیت مبارز]] تهران، [[حزب جمهوری اسلامی]] و چندین سازمان و گروه اسلامی دیگر در انتخابات مجلس شورای اسلامی حمایت شد<ref name=":111"/> و در اردیبهشت ۱۳۵۹ بعد از [[فخرالدین حجازی]]، [[حسن حبیبی]]، [[مهدی بازرگان]]، [[علی‌اکبر معین‌فر|علی اکبر معین فر]]، در [[حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس|حوزهٔ انتخابیهٔ تهران]] پنجم شد و به اولین دورهٔ مجلس شورای اسلامی راه یافت.<ref name=":1722"/>
در مجلس، عضو و رئیس کمیسیون امور دفاعی بود.<ref name=":111"/> از موضع‌گیری‌های مهم او در طول نمایندگی می‌توان به صحبت‌های او در موافقت با طرح [[عزل سید ابوالحسن بنی‌صدر|عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر]] برای ریاست جمهوری اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۵|ک=رادیوفردا۵|ف=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش دوازدهم)-در مجلس اول علیه بنی‌صدر}}</ref> با آغاز جنگ ایران و عراق در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و به‌سبب حضور در جبهه‌های جنگ، در جلسات مجلس شورای اسلامی کمتر حضور یافت و پس از جراحت شدید در ۶ تیر ۱۳۶۰ در موارد معدود در آن حاضر شد. با انتخاب شدن در [[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (مهر ۱۳۶۰)|انتخابات ریاست جمهوری مهر ۱۳۶۰]] از مجلس خارج شد.<ref name=":111"/>
==== امامت نماز جمعه ====
{{همچنین ببینید|نماز جمعه تهران}}
[[پرونده:Jumu'ah pray Ali Kamenei as Jumu'ah Imam.jpg|ایستاده|بندانگشتی|راست|خامنه‌ای در حال امامت [[نماز جمعه تهران]] در ۱۳۵۸]]
خامنه‌ای از ۲۴ دی ۱۳۵۸ به‌عنوان [[امام جمعه|امام جمعهٔ تهران]] توسط [[سید روح‌الله خمینی]] منصوب شد.<ref name=":111"/> دوران [[امام جمعه|امامت جمعه]] او در طول چهل سال گذشته را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد که در طول این سه دوره، بیش از ۲۴۰ بار به اقامهٔ نماز پرداخته است. اولین دوره، از ۲۸ دی ۱۳۵۸ تا ترور او در ۶ تیر ۱۳۶۰ ادامه داشت. دورهٔ دوم، چند ماه پس از ترور تا انتخاب او به‌عنوان رهبر ادامه پیدا کرد.<ref name=":182">{{پک/بن|همشهری۲|ک=همشهری|ف=تصویر اولین حضور آیت‌الله خامنه‌ای در نماز جمعه تهران {{!}} ۲۴۰ بار اقامه نماز در ۴۰ سال}}</ref> در این دوره در [[بمب‌گذاری نمازجمعه تهران ۱۳۶۳|نماز جمعهٔ ۲۴ اسفند ۱۳۶۳]] که به امامت او بود بمب‌گذاری شد و طی آن ۱۴ نفر کشته و ۸۸ تن زخمی‌شدند.<ref>{{پک/بن|تسنیم|ک=تسنیم|ف=گزارش: انفجار در نمازجمعه تهران؛ از استقامت آیت‌الله خامنه‌ای تا شعار مردم علیه منافقین}}</ref> دورهٔ سوم، امامت او از دوران رهبری تاکنون است. نماز جمعهٔ ۲۷ خرداد ۱۳۹۸ اولین نماز جمعهٔ او از بهمن ۱۳۹۰ به بعد است.<ref name=":182"/>
==== ترور در مسجد ابوذر ====
{{همچنین ببینید|ترور نافرجام سید علی خامنه‌ای}}
[[پرونده:Ayatolla_Ali_Khamenei_in_Hospital_after_Assassination_by_khamenei.ir02.jpg|بندانگشتی|بازدید [[محمدعلی رجایی|محمد علی رجایی]] از خامنه‌ای بر روی تخت بیمارستان|چپ]]
خامنه‌ای در ۶ تیر ۱۳۶۰ در هنگام سخنرانی هدف ترور قرار گرفت. او در آن زمان نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی و امام جمعهٔ تهران بود. سوءقصد به خامنه‌ای حدود یک هفته بعد از عزل ابوالحسن بنی‌صدر از مقام ریاست‌جمهوری از سوی مجلس صورت گرفت. یک روز بعد از این واقعه، انفجار در مقر حزب جمهوری اسلامی در تهران به کشته شدن شمار زیادی از اعضای این حزب، از جمله [[سید محمد بهشتی]] انجامید.<ref name=":193">{{پک/بن|بی‌بی‌سی۲|ک=بی‌بی‌سی|ف=ترور علی خامنه‌ای، ۳۵ سال بعد}}</ref>
ضبط صوت، که درون آن بمب جاسازی شده بود، در سمت چپ نزدیک به قلب سخنران گذاشته شده بوده است. یکی از محافظان ضبط صوت را قدری به سمت راست جابه‌جا می‌کند و خامنه‌ای هم از میکروفون فاصله می‌گیرد. پس از چند دقیقه از شروع سخنرانی بمب منفجر می‌شود. خامنه‌ای به‌شدت مجروح و بیهوش شد، او را به [[بیمارستان بهارلو]] سپس برای مراقبت بیشتر به [[بیمارستان قلب شهید رجایی (تهران)|بیمارستان قلب تهران]] منتقل کردند. یکی از محافظان می‌گوید بعد از اینکه خود را به تریبون رساند، دید که روی جدارهٔ داخلی ضبط نوشته شده بود «اولین عیدی [[گروه فرقان]] به جمهوری اسلامی!». با وجود تلاش پزشکان برای ترمیم پوست دست راست او، دست راست او از کار افتاد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۲|ک=رادیو فردا|ف=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش چهاردهم)- روزی که خامنه‌ای ترور شد}}</ref>
[[احمد قدیریان]] این ترور را کار [[جواد قدیری]] و [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] می‌داند.<ref>{{پک/بن|خبرآنلاین|ک=خبرآنلاین|ف=عامل و طراح سوءقصد به جان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسی بود؟ /شباهت‌های دو گروه تروریستی}}</ref> [[ایرج مصداقی]] ضمن رد وجود عاملی به نام قدیری عامل ترور را فردی به نام اروج امیرخان‌زاده، عضو گروه رهروان فرقان، می‌داند. امیرخان‌زاده گفته بود که در بنیان‌گذاری رهروان فرقان با شخص دیگری به نام ایرج افشاری مشارکت کرده است.<ref name=":193"/>
==== در جنگ ایران و عراق ====
[[پرونده:Ali Khamenei (right) in trench during Iran-Iraq war.jpg|307x307px|بندانگشتی|حضور خامنه‌ای در جبهه در اوایل [[جنگ ایران و عراق]]|راست]]
به‌گفتهٔ علی اکبر ولایتی، خامنه‌ای از نخستین ساعات آغاز [[جنگ ایران و عراق]]، در مسائل جنگ به ایفای نقش پرداخت. ساعاتی پس از شروع حملهٔ [[عراق]] به ایران اولین اطلاعیه در مورد حملهٔ ارتش عراق به ایران را از رادیو اعلام کرد. در ۵ مهر ۱۳۵۹ در جبهه‌های جنگ حضور یافت تا گزارشی از وضعیت جبهه‌ها و امکانات نیروهای ایرانی منطقهٔ مورد حملهٔ نیروهای عراقی تهیه نموده و به سازمان‌دهی نیروها برای مقابله با دشمن کمک کند. بر این اساس راهی جبههٔ جنوب شد و تا اواسط بهار سال ۱۳۶۰ در آن جبهه استقرار داشت. پس از آن، در جبههٔ غرب حاضر شد، حضور او در جبهه‌ها تمام‌وقت نبود و برای کارهایی مانند اقامهٔ نماز جمعه به تهران می‌آمد و برمی‌گشت. بیشتر وقت او در جبهه‌ها برای هدایت، پشتیبانی و طراحی عملیات [[ستاد جنگ‌های نامنظم]] صرف می‌شد. از اقدامات این ستاد که خامنه‌ای در آن نقش داشت، تشکیل گروه‌های نظامی مخصوص شکار [[تانک]] بود. در پشتیبانی از جبهه‌های [[خرمشهر]]، [[آبادان]] و [[سوسنگرد]] نقش مؤثری داشت و در تقویت نیروهای نظامی مردمی مثل [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه]] و [[بسیج]] و تهیهٔ نیازمندی‌های فنی و تجهیزاتی آنها نقش بسیاری ایفا نمود. از دیگر تلاش‌های وی ایجاد هماهنگی بین سپاه و [[ارتش جمهوری اسلامی ایران|ارتش]] در جبهه‌ها و عملیات نظامی بود. به‌فرمان سید روح‌الله خمینی در ۲۰ مهر ۱۳۵۹ [[شورای عالی دفاع ملی]] عهده‌دار کلیهٔ امور جنگ شد و خامنه‌ای در ۲۰ اردیبهشت ۱۳۵۹ نمایندهٔ خمینی در این شورا و نیز سخن‌گوی آن شد. در این مدت مشاور خمینی در امور و مسائل جنگ نیز بود. خامنه‌ای در عملیات [[عملیات ثامن‌الائمه|شکستن حصر آبادان]] حضور مستقیم داشت.<ref name=":111"/>
[[پرونده:Ayatollah_Khamenei_Visiting_Division_31_of_Ashura_in_1988_by_Khamenei.ir_12_(c).jpg|بندانگشتی|خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور در جمع سپاهیان [[لشکر ۳۱ عاشورا]] در مرداد ۱۳۶۷]]
بنا بر ادعای [[سید ابوالحسن بنی‌صدر]]، که در آن زمان [[فرمانده کل قوا|فرماندهی کل قوا]] را بر عهده داشته است، خامنه‌ای در نبرد [[کرخه کور]] در جبههٔ جنگ حضور یافته اما فرار وی از منطقهٔ عملیاتی موجب تضعیف روحیه و فرار سربازان شده است.<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی|ک=بی‌بی‌سی|ف=بنی صدر: آقای خامنه‌ای از روحانیان انقلابی خیلی عقب‌تر بود}}</ref> از سوی دیگر سایت [[مشرق‌نیوز]] به نقل از [[امیرحسین ثابتی]] ادعا دارد که در جریان جنگ اساساً چنین اتفاقی نیافتاده است، و در خاطرات هیچ‌کدام از رزمندگان به این موضوع اشاره نشده است. همچنین چند تن از نمایندگان مجلس در سال ۱۳۶۰ از خامنه‌ای دربارهٔ علت شکست جنگ و نه فرار او، سؤال می‌کنند. خامنه‌ای در این‌باره و در جلسه مجلس شورای اسلامی به تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ می‌گوید: «در آن ماجرا هیچ‌کس مقصر نبوده و همه تلاش خود را کردند و خیانتی مشاهده نکردم.»<ref>{{پک/بن|مشرق|ک=مشرق|ف=دروغ‌های بنی صدر پیرامون امام خامنه ای}}</ref>
در تابستان ۱۳۶۷ با پذیرش [[قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت|قطعنامهٔ ۵۹۸]] توسط ایران، جنگ به پایان رسید. پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ در جلسه‌ای به ریاست خامنه‌ای و با حضور مسئولان عالی‌رتبه در ۲۶ تیر ۱۳۶۷ به تصویب رسید و خمینی نیز این مسئله را قبول کرد. به‌دنبال این تصمیم خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور در نامه‌ای در ۲۷ تیر ۱۳۶۷ به [[دبیرکل سازمان ملل متحد|دبیرکل وقت سازمان ملل متحد]]، [[خاویر پرز دکوئیار]]، پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ سازمان ملل از سوی ایران را اعلام کرد.<ref name=":111"/>
== دوران ریاست‌جمهوری ==
{{اصلی|ریاست‌جمهوری سید علی خامنه‌ای}}
{{همچنین ببینید|ماجرای ۹۹ نفر}}
[[پرونده:Ali_Khamenei_first_presidency_decree_by_Rohullah_Khomeini_(8).jpg|بندانگشتی|مراسم [[تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری در ایران|تنفیذ]] حکم ریاست جمهوری خامنه‌ای در سال ۱۳۶۰|راست]]
پس از قتل و [[انفجار در دفتر نخست‌وزیری جمهوری اسلامی ایران|ترور محمدعلی رجایی]]، دومین رئیس‌جمهور ایران، شورای مرکزی [[حزب جمهوری اسلامی]] و نیز [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم|جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم]] به اتفاق آرا خامنه‌ای را به‌عنوان نامزد ریاست‌جمهوری انتخاب کردند، سید روح‌الله خمینی که با تصدی روحانیون در مقام ریاست جمهوری موافق نبود، با نامزدی او موافقت کرد. از مهم‌ترین حامیان او در انتخابات [[ائتلاف بزرگ|ائتلاف بزرگ نیروهای خط امام]] بود. انتخابات در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ برگزار شد و خامنه‌ای با کسب اکثریت آراء (۱۱/ ۹۵٪) به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. در ۱۷ مهر ۱۳۶۰ روح‌الله خمینی حکم ریاست‌جمهوری وی را [[تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری در ایران|تنفیذ]] کرد و او در ۲۱ مهر به‌عنوان سومین رئیس‌جمهور اسلامی ایران در مجلس شورای اسلامی سوگند یاد کرد.<ref name=":111"/> خامنه‌ای در ۲۷ مهر ۱۳۶۰ [[علی‌اکبر ولایتی]] را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد، ولی نتوانست اکثریت آرا نمایندگان را کسب کند. در ۴ آبان ۱۳۶۰ [[میرحسین موسوی]] را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس معرفی کرد و او توانست اکثریت آرا نمایندگان مجلس را کسب کند.<ref name=":111"/><ref name=":202">{{پک/بن|رادیوفردا۹|ک=رادیو فردا|ف=اختلافات ۲۹ ساله آیت الله خامنه ای و میر حسین موسوی از کجا آغاز شد؟}}</ref>
[[پرونده:Ali_Khamenei_(Left)_-_Mir-Hossein_Mousavi_(Right)_(2).jpg|بندانگشتی|خامنه‌ای در کنار [[میرحسین موسوی]]]]
خامنه‌ای ریاست‌جمهوری خود را در حالی آغاز کرد که [[نهاد ریاست‌جمهوری ایران|نهاد ریاست‌جمهوری]] دارای ساختار مناسبی نبود. گروه‌های مشاور و کارگروه‌ها برای کمک به رئیس‌جمهور هنوز تشکیل نشده بود و این امر مشکلات فراوانی را برای عملکرد رئیس‌جمهور پدیدمی‌آورد. به‌تدریج، دفتر ریاست‌جمهوری با چندین مشاور و کارگروه شکل گرفت. خامنه‌ای در ابتدا بخشی از تلاش‌های خود را معطوف ساختارسازی برای [[دفتر رئیس‌جمهور ایران|دفتر رئیس‌جمهور]] و نهاد ریاست‌جمهوری کرد. بعدها در پی ابهام در شرح وظایف رئیس‌جمهور که کاستی آن در تعامل با نخست‌وزیر در طول دورهٔ اول آشکار شده بود، قانون اختیارات رئیس‌جمهور تهیه و تدوین شد و در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۶۵ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. خامنه‌ای با موسوی در موضوعات مختلفی از جمله دیدگاه اقتصادی و انتخاب وزرا اختلاف نظر داشتند.<ref name=":202"/> به‌گفتهٔ [[سید مصطفی میرسلیم]] خامنه‌ای معتقد بود بخش خصوصی باید در فعالیت‌های اقتصادی مشارکت بیشتری داشته باشند اما موسوی مخالف بود.<ref>{{پک/بن|خبر۵۳۳|ک=خبرآنلاین|ف=روایت میرسلیم از اختلاف نظرها بین خامنه‌ای و موسوی|زبان=}}</ref> در پی این اختلاف نظرها در چهارساله اول ریاست‌جمهوری، خامنه‌ای مایل نبود برای دومین بار در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کند، اما پس از آنکه خمینی آن را تکلیف شرعی او دانست، تصمیم گرفت که در [[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۶۴)|انتخابات چهارمین دورهٔ ریاست‌جمهوری]] نامزد شود و از خمینی خواست که در انتخاب نخست‌وزیر مختار باشد و او هم پذیرفت.<ref name=":111"/> پس از انتخاب مجدد به‌عنوان رئیس‌جمهور، و در آستانهٔ انتخاب نخست‌وزیر وقتی معلوم شد می‌خواهد فرد دیگری را برای نخست‌وزیری معرفی کند، برخی نظامیان و در راس آنها [[محسن رضایی]] به خمینی گفتند که پیشرفت در جبهه‌های جنگ منوط به نخست‌وزیری دوباره میرحسین موسوی است.<ref name=":111"/><ref>{{پک/بن|مرکز اسناد انقلاب اسلامی|ک=مرکز اسناد انقلاب اسلامی|ف=ناطق نوری، انتخاب مجدد میرحسین موسوی به نخست‌وزیری و ماجرای ۹۹ نفر}}</ref> خمینی به جهت مصلحت جنگ این نظر را پذیرفت و به خامنه‌ای حکم کرد که موسوی را به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی کند. خامنه‌ای هم با وجود مخالفت خود، موسوی را به مجلس معرفی کرد. ۹۹ نفر از نمایندگان به نخست‌وزیری موسوی رای منفی کردند و خامنه‌ای در سخنرانی‌ای گفت «این‌ها ۹۹ نفر نیستند و با من صد نفر هستیم.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=بازخوانی یک واقعه تاریخی / رئیس‌جمهوری که مظلوم بود و به مخالفت با ولایت متهم شد|نشانی=https://www.irna.ir/news/80674248/بازخواني-يك-واقعه-تاريخي-رييس-جمهوري-كه-مظلوم-بود-و-به-مخالفت|وبگاه=ایرنا|تاریخ=2013-05-27|بازبینی=2022-10-11|کد زبان=fa|نام خانوادگی=|archive-date=۱۱ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221011180206/https://www.irna.ir/news/80674248/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%8A%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D8%B1%D9%8A%D9%8A%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%83%D9%87-%D9%85%D8%B8%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA|dead-url=no}}</ref> در دورهٔ دوم ریاست‌جمهوری اختلافات رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ادامه یافت و در مواردی مانند معرفی اعضای کابینه، تشدید هم شد.<ref name=":111"/><ref name=":202"/>
او طی ۷ سال از دوران ریاست‌جمهوری‌اش که مقارن با جنگ بود، بخش زیادی از مذاکرات خارجی خود را به مذاکره با هیئت‌های صلح که مأموریت [[میانجیگری|میانجی‌گری]] داشتند، اختصاص داد. در دورهٔ ریاست‌جمهوری به‌دلیل مخالفت خمینی با حضور در جبهه‌های جنگ، فقط به بازدیدهای محدود می‌رفت. خامنه‌ای در این دوره رئیس [[شورای عالی پشتیبانی جنگ]] بود. این شورا به‌دلیل شرایط خاص جنگ در ۱۳۶۵ و به‌منظور به‌کارگیری هرچه بهتر امکانات کشور در خدمت جنگ و انجام دادن اقدامات مؤثر در بسیج نیروها و امکانات برای رفع نیازمندی‌های جبهه‌های جنگ تشکیل شد. روح‌الله خمینی در پاسخ به استعلام او در ۱۹ بهمن ۱۳۶۶ مصوبات آن شورا را تا پایان جنگ لازم‌الاجرا اعلام کرد.<ref name=":111"/> خمینی در حکمی در ۴ اردیبهشت ۱۳۶۸ خامنه‌ای شورای بازنگری قانون اساسی متشکل از ۲۰ نفر ازجمله او، به‌عنوان نائب رئیس اول، را تعیین نمود تا به بازنگری و تکمیل قانون اساسی بپردازند.<ref name=":111"/>
[[پرونده:President_Ali_Khamenei_in_42nd_United_Nations_General_Assembly_(1).jpg|بندانگشتی|سخنرانی خامنه‌ای در چهل و دومین اجلاس [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]] در ۱۳۶۶|راست]]
در دوران هشت‌ساله ریاست جمهوری خامنه‌ای دستگاه سیاست خارجی و دیپلماسی ایران فعال‌تر شد. او در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری از ۱۵ تا ۲۰ شهریور ۱۳۶۳ به کشورهای [[سوریه]]، [[لیبی]] و [[الجزایر]] و در دورهٔ دوم از ۲۳ دی تا ۳ بهمن ۱۳۶۴ به کشورهای [[پاکستان]]، [[تانزانیا]]، [[زیمبابوه]]، [[آنگولا]] و [[موزامبیک]] سفر کرد. برای شرکت در هشتمین اجلاس سران [[جنبش عدم تعهد]] در [[هراره]] مجدداً به زیمبابوه سفر کرد. در این سفر در اجلاس سران سخنرانی کرد و با برخی از سران این کشورها گفت‌وگو کرد. از ۲ تا ۶ اسفند ۱۳۶۷ به کشورهای [[یوگسلاوی]] و [[رومانی]] و از ۱۹ تا ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۸ به کشورهای [[چین]] و [[کره شمالی]] سفر کرد. خامنه‌ای در ۳۱ شهریور ۱۳۶۶ در چهل و دومین اجلاس [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]] شرکت کرد و در سخنرانی خود دیدگاه‌ها و مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران را تشریح کرد. این سفر او با استقبال ایرانیان و مسلمانان مقیم [[نیویورک]] و مطبوعات بین‌المللی مواجه شد. از اقدامات دیگر خامنه‌ای در زمینهٔ سیاست خارجی می‌توان به برقراری ارتباط با گروه‌های سیاسی شیعی در [[افغانستان]]، [[عراق]] و [[لبنان]] و ایجاد تفاهم بین آن‌ها و تشکیل [[مجلس اعلای اسلامی عراق]] اشاره کرد. در این دوره، به دامنهٔ حمایت ایران از مبارزان اسلامی در لبنان، [[فلسطین]]، عراق و افغانستان افزوده شد.<ref name=":111"/>
دیدار با قشرهای مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمان‌های گوناگون، شرکت در مراسم افتتاح طرح‌ها، شرکت در همایش‌ها و سفرهای استانی از دیگر برنامه‌های خامنه‌ای در دورهٔ ریاست‌جمهوری بود. به‌گفتهٔ ولایتی سفرهای خامنه‌ای به استان‌ها و مناطق مختلف کشور، با هدف ملاقات با قشرهای مختلف مردم، رفع اختلافات مقامات محلی، پیگیری مسائل مربوط به جنگ و همکاری سپاه و ارتش، دیدار با علما و بزرگان شهرها و روستاها، بررسی مسائل و مشکلات اقتصادی و مانند آن ازجمله فعالیت‌های مستمر او بود.<ref name=":111"/>
=== ریاست شورای عالی انقلاب فرهنگی ===
{{همچنین ببینید|شورای عالی انقلاب فرهنگی}}
در ۸ شهریور ۱۳۶۲ خامنه‌ای، اولین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی و تقویت آن با حضور مسئولان اجرایی با پیشنهاد خود را براساس حکم روح‌الله خمینی عهده‌دار شد. و به‌دنبال آن برخی مسئولان اجرایی مانند نخست‌وزیر، وزرای فرهنگ و آموزش عالی و فرهنگ و ارشاد اسلامی و دو نفر دانشجو به انتخاب جهاد دانشگاهی به ستاد اضافه شد. درپی بازگشایی دانشگاه‌ها و افزایش مراکز آموزشی و گسترش فعالیت ستاد انقلاب فرهنگی؛ خامنه‌ای دومین ترمیم در ستاد انقلاب فرهنگی را بر اساس پیام خمینی در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ ه‍. ش، صورت داد. در این ترمیم، ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام یافت، شورا با ترکیب جدیدی از اعضا تشکیل شد و رئیس‌جمهور رئیس این شورا شد.<ref name=":111"/><ref name=":212">{{پک/بن|ایرنا|ک=ایرنا|ف=تاریخچه شورای عالی انقلاب فرهنگی}}</ref> سومین دورهٔ شورای انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۷۵در دوران رهبری او تشکیل شد. و او طی حکمی اعضای جدید شورا را تعیین و بر اهمیت جایگاه و وظایف شورا تأکید کرد.<ref name=":212"/>
=== ریاست مجمع تشخیص مصلحت ===
{{همچنین ببینید|مجمع تشخیص مصلحت نظام}}
در پی اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف، روح‌الله خمینی در پاسخ به نامهٔ سران کشور، در ۱۷ بهمن ۱۳۶۶ با تشکیل مجمع تشخیص مصلحت موافقت کردند. بر این اساس، خامنه‌ای اولین رئیس مجمع تشخیص شد. او این سمت را تا پایان دورهٔ ریاست‌جمهوری عهده‌دار بود.<ref name=":111"/>
== دوران رهبری ==
{{اصلی|رهبری سید علی خامنه‌ای}}
پیش از درگذشت خمینی به‌عنوان نخستین رهبر جمهوری اسلامی، [[حسینعلی منتظری]] برای جانشینی او برگزیده شده بود. اما در ۶ فروردین ۱۳۶۸ و همزمان با درگیری منتظری با سران نظام، خمینی او را از این سمت عزل کرد و منتظری نیز استعفا داد.<ref>{{پک/بن|فارس۱|ک=فارس|ف=نامه امام در عزل آقای منتظری}}</ref> پس از درگذشت خمینی، اعضاء [[مجلس خبرگان رهبری]] در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ ه‍. ش، خامنه‌ای را که در آن زمان [[رئیس‌جمهور ایران]] بود، به سمت رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران برگزیدند.<ref>{{پک/بن|تسنیم۲|ک=تسنیم|ف=پاسخ به چند سؤال دربارهٔ انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان رهبر انقلاب در سال ۶۸}}</ref> به‌گفتهٔ ولایتی، انتخاب خامنه‌ای به مقام رهبری بعد از درگذشت خمینی، یکی از فرازهای مهم تاریخ جمهوری اسلامی ایران است. عدم انتخاب جانشین برای خمینی از یک طرف و حساسیت‌های ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» بین ایران و عراق و تداوم دشمنی بین قدرت‌های جهانی و جمهوری اسلامی، به این دوره از تاریخ ایران حساسیت ویژه‌ای داد.<ref name=":111"/>
=== برگزیدگی به رهبری ===
{{نوشتار اصلی|برگزیدن رهبر جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸)}}
[[پرونده:Ali Khamenei reading Will of Ruhollah Khomeini in Majlis.jpg|بندانگشتی|ایستاده|خامنه‌ای در حال خواندن وصیت [[سید روح‌الله خمینی|خمینی]] در مجلس خبرگان رهبری]]
پس از مرگ روح‌الله خمینی، مجلس خبرگان جلسهٔ فوق‌العاده‌ای در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ ه‍. ش، تشکیل داد. در این جلسه نخست با اکثریت آرا به استعفای [[حسینعلی منتظری]] رسمیت داده شد.<ref name="ReferenceA">{{پک/بن|خبر۶۴۰|ک=خبرآنلاین|ف=ناشنیده‌هایی از نشست مجلس خبرگان}}</ref><ref>{{پک/بن|فردا۰۰۴|ک=رادیو فردا|ف=رأی‌گیری بر سر «استعفای آیت‌الله منتظری»}}</ref> سپس، در خصوص انتخاب یک [[مرجع تقلید]] بالفعل، که در آن زمان تنها [[سید محمدرضا گلپایگانی]] مطرح بود، بحث شد و در این خصوص توافق حاصل نشد.<ref name="ReferenceA"/> در ادامه، موضوع رهبری شورایی مطرح شد، که نتوانست آرای کافی را به‌دست بیاورد. با مطرح شدن نام خامنه‌ای برای رهبری فردی، هاشمی رفسنجانی به درخواست حاضران خاطراتی از خمینی دربارهٔ صلاحیت خامنه‌ای برای رهبری آیندهٔ نظام می‌گوید. در نهایت ۶۰ نفر از ۷۴ عضو حاضر رأی به رهبری موقت خامنه‌ای دادند، هرچند که خود وی صراحتاً مخالف بود و خود را شایستهٔ این مقام نمی‌دانست.<ref name=":111"/><ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۲|ک=بی‌بی‌سی|ف=سال سرنوشت ساز ۶۸: تصویر آیت‌الله خامنه‌ای در خاطرات هاشمی رفسنجانی}}</ref><ref>{{پک/بن|تسنیم۵۰۵|ک=تسنیم|ف=روزی که آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری انتخاب شد}}</ref> پس از بازنگری در قانون اساسی و انجام [[همه‌پرسی بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|همه‌پرسی]]، مجلس خبرگان بار دیگر براساس قانون اساسی جدید در مورد رهبری خامنه‌ای رأی‌گیری کرد که اکثریت خامنه‌ای را به رهبری انتخاب کردند.<ref name=":111"/>
=== رخدادها در دوران رهبری ===
دوران رهبری خامنه‌ای با اعتراضات گسترده‌ای همراه بوده است اما او این رخدادها را به رسمیت نمی‌شناسد و دستور سرکوب آن‌ها را می‌دهد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =https://www.bbc.com/persian/iran-features-63100098 |عنوان =واکنش خامنه‌ای در سه دهه حکمرانی به اعتراضات چه بوده؟ |ناشر =بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ =۱۱ مهر ۱۴۰۱ |تاریخ بازدید =۲۷ نوامبر ۲۰۲۲ |archive-date =۴ اکتبر ۲۰۲۲ |archive-url =https://web.archive.org/web/20221004164210/https://www.bbc.com/persian/iran-features-63100098 |dead-url =no}}</ref>
در جریان [[قتل‌های زنجیره‌ای ایران]] در دههٔ ۱۳۷۰، برخی از دگراندیشان و مخالفان حکومت جمهوری اسلامی به دست نیروهای [[وزارت اطلاعات]] کشته شدند.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-46297953|عنوان=قتل‌های زنجیره‌ای ایران، بیست سال بعد|ناشر=بی‌بی‌سی|تاریخ=۳۰ آبان ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۸ بهمن ۱۴۰۰|archive-date=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120074321/https://www.bbc.com/persian/iran-46297953|dead-url=no}}</ref> خامنه‌ای این قتل‌ها را حوادثی بسیار بد و نفرت‌آور توصیف کرد و آن‌ها را غیرقانونی خواند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=آیت‌الله خامنه‌ای و «قتل‌های زنجیره‌ای»|نشانی=https://old.iranintl.com/ايران/آیت‌الله-خامنه‌ای-و-%C2«Ù‚تل‌های-زنجیره‌‌ای%C2»|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=2018-11-29|بازبینی=2022-11-20|کد زبان=fa}}{{پیوند مرده}}</ref>
در تیر ۱۳۷۸، پس از اعتراضات به توقیف روزنامهٔ ''[[سلام (روزنامه)|سلام]]'' لباس شخصی‌ها و مأموران امنیتی به [[کوی دانشگاه]] حمله کرده و به ضرب‌وجرح و بازداشت شماری از دانشجویان پرداختند. اعتراض‌ها در بسیاری از شهرهای کشور تا ۲۳ تیر ادامه یافت.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=https://ir.voanews.com/a/major-protests-in-iran-post-revolution/6316847.html|عنوان=مروری بر اعتراضات مردمی پس از انقلاب اسلامی ایران؛ از مبارزه با حجاب اجباری تا مطالبات معیشتی|ناشر=voanews|تاریخ=|تاریخ بازبینی=|archive-date=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120074329/https://ir.voanews.com/a/major-protests-in-iran-post-revolution/6316847.html|dead-url=no}}</ref> بر پایهٔ یکی از سخنرانی‌های خامنه‌ای، شمار قابل‌توجهی از روزنامه‌ها به‌گونه‌ای فله‌ای توقیف و نزدیک به هزار روزنامه‌نگار بیکار شدند.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-52388017|عنوان=۲۰ سالگی توقیف مطبوعات؛ 'غمی که دائمی‌شد'|ناشر=bbc|تاریخ=|تاریخ بازبینی=|archive-date=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120074326/https://www.bbc.com/persian/iran-features-52388017|dead-url=no}}</ref>
از ۹ مرداد ۱۳۹۷ با افزایش قیمت طلا و کاهش شدید ارزش ریال در برابر دلار [[اعتراضات ۱۳۹۷ ایران|اعتراضات ۱۳۹۷]] انجام شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.voanews.com/a/iran-protests-spread-to-10-cities-in-widest-unrest-since-january/4511936.html|عنوان=Iran Protests Spread to 10 Cities in Widest Unrest Since January|بازبینی=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-date=۲۷ مارس ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327145956/https://www.voanews.com/a/iran-protests-spread-to-10-cities-in-widest-unrest-since-january/4511936.html|dead-url=no}}</ref>
در پی افزایش قیمت ناگهانی بنزین در آبان ۱۳۹۸، [[اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران|تظاهرات گسترده‌ای]] در چندین شهر آغاز شد. در دومین روز اعتراضات (۲۵ آبان) فراکسیون امید مجلس طرح فوریتی «بازگشت قیمت بنزین به قیمت قبل» را تهیه کرد و بنا بود روز بعد، آن را تقدیم هیئت رئیسهٔ مجلس کند.<ref name="MajlesDW">{{یادکرد وب|عنوان=خیز نمایندگان برای تک نرخی کردن بنزین؛ حرکتی سیاسی یا مردمی؟|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/خیز-نمایندگان-برای-تک-نرخی-کردن-بنزین-حرکتی-سیاسی-یا-مردمی/a-51455251|وبگاه=dw.com|ناشر=[[بخش فارسی دویچه وله|دویچه وله]]|تاریخ بازبینی=۱۰ آذر ۱۳۹۸|تاریخ=۷ آذر ۱۳۹۸|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191216162734/https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AE%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%DA%A9-%D9%86%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C/a-51455251|archivedate=۱۶ دسامبر ۲۰۱۹|dead-url=no}}</ref> اما پس از سخنرانی خامنه‌ای در ۲۶ آبان و تأکید او بر حمایت از تصمیم سران قوا، سخنگوی این فراکسیون اعلام کرد به دلیل «تاکیدات رهبر جمهوری اسلامی» طرح مزبور از دستور کار خارج شده است.<ref name="MajlesDW"/> علی خامنه‌ای در سخنرانی خودش، از تصمیم سران قوا مبنی بر افزایش قیمت بنزین حمایت کرده بود.<ref>{{یادکرد خبر|نام=|نام خانوادگی=|همکاران=|پیوند=https://www.irna.ir/news/83559704/حمایت-مقام-معظم-رهبری-از-تصمیم-سران-سه-قوه|عنوان=حمایت مقام معظم رهبری از تصمیم سران سه قوه|اثر=|ناشر=[[ایرنا]]|صفحه=|تاریخ=۲۷ آبان ۱۳۹۸|بازیابی=۲۶ نوامبر ۲۰۱۹|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191119103229/https://www.irna.ir/news/83559704/حمایت-مقام-معظم-رهبری-از-تصمیم-سران-سه-قوه|archivedate=۱۹ نوامبر ۲۰۱۹|dead-url=no}}</ref><ref name="یورو1">{{یادکرد خبر|نام=|نام خانوادگی=|همکاران=|پیوند=https://farsi.euronews.com/2019/11/17/iran-s-khamenei-backed-gasoline-price-rising-and-blames-enemies-for-sabotage-in-protests|عنوان=رهبر ایران با حمایت از افزایش بهای بنزین: تخریب و آتش زدن کار اشرار است|اثر=|ناشر=[[یورونیوز]]|صفحه=|تاریخ=۱۷ نوامبر ۲۰۱۹|بازیابی=۲۶ نوامبر ۲۰۱۹|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191123020036/https://farsi.euronews.com/2019/11/17/iran-s-khamenei-backed-gasoline-price-rising-and-blames-enemies-for-sabotage-in-protests|archivedate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۹|dead-url=no}}</ref><ref name=":102">{{یادکرد خبر|نام=|نام خانوادگی=|همکاران=|پیوند=https://www.mizanonline.com/fa/news/568699/آتش-زدن-به-فلان-بانک-این-کار-مردم-نیست-این-کار-اشرار-است|عنوان=آتش زدن به فلان بانک این کار مردم نیست، این کار اشرار است|اثر=|ناشر=[[خبرگزاری میزان]]|صفحه=|تاریخ=۲۷ آبان ۱۳۹۸|بازیابی=۲۶ نوامبر ۲۰۱۹}}</ref><ref name="CommandDW">{{یادکرد وب|عنوان=سازمان عفو بین‌الملل: دست‌کم ۱۴۳ نفر در اعتراض‌های ایران کشته شده‌اند|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/سازمان-عفو-بینالملل-دستکم-۱۴۳-نفر-در-اعتراضهای-ایران-کشته-شدهاند/a-51408270|وبگاه=dw.com|ناشر=دویچه وله|تاریخ بازبینی=۵ آذر ۱۳۹۸|تاریخ=۴ آذر ۱۳۹۸}}</ref> هم‌زمان [[محمود صادقی]]، نمایندهٔ مجلس، گفت که رهبر با ارسال یادداشتی خطاب به نمایندگان، آن‌ها را از مخالفت با مصوبهٔ سران قوا برحذر داشته است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=حکم حکومتی خامنه‌ای؛ نمایندگان مجلس حتی اختیار مخالفت با افزایش سه‌برابری قیمت بنزین را هم ندارند|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-protest-parlemanto/5178897.html|وبگاه=voanews.com|ناشر=[[بخش فارسی صدای آمریکا|صدای آمریکا]]|تاریخ بازبینی=۱۰ آذر ۱۳۹۸|تاریخ=۳ آذر ۱۳۹۸|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191128050729/https://ir.voanews.com/a/iran-protest-parlemanto/5178897.html|archivedate=۲۸ نوامبر ۲۰۱۹|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=لاریجانی: دولت گمان نمی‌کرد اجرای سهمیه‌بندی اینقدر تبعات داشته باشد / برای ریاست جمهوری برنامه‌ای ندارم|نشانی=https://snn.ir/fa/news/808665/لاریجانی-دولت-گمان-نمی‌کرد-اجرای-سهمیه‌بندی-اینقدر-تبعات-داشته-باشد-برای-ریاست-جمهوری-برنامه‌ای-ندارم|وبگاه=snn.ir|ناشر=خبرگزاری دانشجو|تاریخ بازبینی=۱۰ آذر ۱۳۹۸|تاریخ=۱۰ آذر ۱۳۹۸|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191216162720/https://snn.ir/fa/news/808665/%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%DA%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85|archivedate=۱۶ دسامبر ۲۰۱۹|dead-url=no}}</ref> به‌گزارش رویترز در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۹، چند روز بعد از آغاز اعتراضات آبان‌ماه ۱۳۹۸ خامنه‌ای از شیوهٔ برخورد مسئولان با ناآرامی‌ها انتقاد کرده<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=رویترز: حدود ۱۵۰۰ نفر در اعتراضات آبان کشته شده‌اند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-50892266|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2022-12-26|زبان=fa|archive-date=۲۱ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121142907/https://www.bbc.com/persian/iran-50892266|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Special Report: Iran’s leader ordered crackdown on unrest - 'Do whatever it takes to end it'|نشانی=https://www.reuters.com/article/us-iran-protests-specialreport-idUSKBN1YR0QR|کوشش=Reuters|تاریخ=2019-12-23|تاریخ بازبینی=2022-12-26|زبان=en|archive-date=۲۳ دسامبر ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223095928/https://www.reuters.com/article/us-iran-protests-specialreport-idUSKBN1YR0QR|dead-url=no}}</ref> و به مقامات امنیتی ارشد و سایر مقامات دولتی گفت: «جمهوری اسلامی در خطر است. به هر شکلی شده به اعتراض‌ها پایان بدهید. دستور من این است.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رویترز: خامنه‌ای دستور داد «هر کار لازم است بکنید»، «۱۵۰۰» نفر کشته شدند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/reuters-on-khamenei-1500-protesters-killed/30339975.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2022-12-26|کد زبان=fa|archive-date=۲۳ دسامبر ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223144741/https://www.radiofarda.com/a/reuters-on-khamenei-1500-protesters-killed/30339975.html|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=رویترز: با دستور خامنه‌ای حدود ۱۵۰۰ نفر از معترضان کشته شدند|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-protests/5216587.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2022-12-26|کد زبان=fa|archive-date=۲۵ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025115454/https://ir.voanews.com/a/iran-protests/5216587.html|dead-url=no}}</ref> به‌گفتهٔ [[علی شمخانی]]، خامنه‌ای گفت شهروندان عادی که بدون داشتن هیچ‌گونه نقشی و در میانهٔ درگیری‌ها جان باخته‌اند در حکم شهید محسوب شوند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=موافقت رهبر ایران با 'شهید' خواندن بعضی کشته‌شدگان اعتراض‌های آبان|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-50659530|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2019-12-04|بازبینی=2022-01-26|کد زبان=fa|archive-date=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120074322/https://www.bbc.com/persian/iran-50659530|dead-url=no}}</ref>
در دی ۱۳۹۸، [[قاسم سلیمانی]]، فرماندهٔ [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] در [[حمله ۲۰۲۰ به فرودگاه بین‌المللی بغداد|حملهٔ هوایی ایالات متحده به فرودگاه بین‌المللی بغداد]] کشته شد،<ref>{{یادکرد وب|عنوان=U.S. Department of State|نشانی=https://www.state.gov/|وبگاه=United States Department of State|بازبینی=2020-01-03|کد زبان=en-US|archive-date=۳۰ دسامبر ۱۹۹۶|archive-url=https://web.archive.org/web/19961230182605/https://www.state.gov/|dead-url=no}}</ref> و در پی آن ایران [[پایگاه هوایی عین الاسد|پایگاه عین‌الاسد]] آمریکا را با موشک بالستیک هدف قرار داد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سپاه از حمله سنگین موشکی به پایگاه هوایی آمریکا در عراق خبر داد|نشانی=https://www.independentpersian.com/node/36141/سپاه-از-حمله-سنگین-موشکی-به-پایگاه-هوایی-آمریکا-در-عراق-خبر-داد|وبگاه=ایندیپندنت فارسی|تاریخ=2020-01-08|بازبینی=2020-01-07|کد زبان=fa|archive-date=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120074349/https://www.independentpersian.com/node/36141/%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF|dead-url=no}}</ref>
به‌دنبال پنهان‌کاری شلیک موشک به [[پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین|هواپیمایی اوکراینی]] توسط سپاه، تظاهرات دی ۱۳۹۸ روی داد که شعارهای بیشتری از جمله «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»،<ref>{{یادکرد وب|عنوان=شعار در برابر پلی‌تکنیک: مرگ بر این ولایت، این همه سال جنایت|نشانی=https://www.radiozamaneh.com/483785/|وبگاه=www.radiozamaneh.com|بازبینی=2023-01-02|کد زبان=fa-IR|archive-date=۲ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102084648/https://www.radiozamaneh.com/483785/|dead-url=no}}</ref> «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم»،<ref name=":14">{{یادکرد وب|عنوان=اعتراض‌ها به سرنگونی هواپیمای مسافربری توسط سپاه، به شهرهای مختلف کشیده شد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/30372730.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-02|کد زبان=fa|archive-date=۲۵ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225172810/https://www.radiofarda.com/a/30372730.html|dead-url=no}}</ref> «ننگ ما، ننگ ما، رهبر الدنگ ما»،<ref name=":14"/> «مرگ بر خامنه‌ای»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=از «این ماه ماه آخره» تا «فرمانده کل قوا، استعفا، استعفا»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/slogans_iran_protests_leader_revolutionary_guards/30373178.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-09|کد زبان=fa|archive-date=۱۶ ژانویه ۲۰۲۰|archive-url=https://web.archive.org/web/20200116203424/https://www.radiofarda.com/a/slogans_iran_protests_leader_revolutionary_guards/30373178.html|dead-url=no}}</ref> علیه خامنه‌ای گفته شد.<ref name="ir.voanews.com">{{یادکرد وب|عنوان=ادامه اعتراضات دانشجویان به شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی؛ دست‌کم ۴ دانشجو در اعتراضات بازداشت شدند|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-protests/5243237.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2020-01-17|کد زبان=fa|archive-date=۲۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120074327/https://ir.voanews.com/a/iran-protests/5243237.html|dead-url=no}}</ref> به‌دنبال آن خامنه‌ای به‌عنوان فرماندهٔ کل قوا عذرخواهی نکرد و تنها به یک تسلیت کفایت کرد و از فرماندهان سپاه به‌خاطر «توضیح به مردم» تشکر کرد. وی معترضان به پنهان‌کاری دولت‌مردان و فرماندهان سپاه را فریب‌خوردهٔ رسانه‌های خارجی دانست.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=تشکر «او» از مسئولان شلیک به هواپیما|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/sixth-hour-khamenei-on-plane-shooting/30383480.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-02|کد زبان=fa|archive-date=۲ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102084648/https://www.radiofarda.com/a/sixth-hour-khamenei-on-plane-shooting/30383480.html|dead-url=no}}</ref> همچنین گفت که شرکت کنندگان در تشییع جنازهٔ [[قاسم سلیمانی]] مردم ایران هستند نه آن‌هایی که در اعتراضات به سقوط هواپیما عکس قاسم سلیمانی را پاره کرده‌اند و علیه او و سپاه شعار داده‌اند.<ref name=":32">{{یادکرد وب|عنوان=تشکر «او» از مسئولان شلیک به هواپیما|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/sixth-hour-khamenei-on-plane-shooting/30383480.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2020-01-27|کد زبان=fa}}</ref>
در جریان [[اعتراضات ۱۴۰۰ اصفهان]]، ابوالفضل قدیانی در ۸ آذر ۱۴۰۰، خامنه‌ای مسئول سرکوب اعتراضات مسالمت‌آمیز [[اصفهان]] و [[استان چهارمحال و بختیاری|چهارمحال بختیاری]] می‌داند و گفت: «نظام استبداد دینی به‌ریاست مستبد امروز ایران علی خامنه‌ای بالاخره نتوانست تحصن اعتراضی مسالمت‌آمیز، خشونت‌پرهیز و مدنی مردم شریف و شجاع اصفهان را تحمل کند و ناگزیر ماهیت ضدمردمی، خشن و سرکوبگر خود را بار دیگر آشکار کرد و پس از آتش زدن چادرهای برپاشده متحصنین در زاینده‌رود با گاز اشک‌آور و شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای و باتوم به معترضان حمله‌ور شد و به ضرب‌وجرح آنان پرداخت، کثیری از معترضان را به‌شدت مجروح و عدهٔ زیادی از آنان را دستگیر کرد و به خیال خام خود آتش اعتراضات به‌حق مردم را خاموش کرده است.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی خامنه‌ای را مسئول فاجعه اصفهان دانست – DW – ۱۴۰۰/۹/۸|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/ابوالفضل-قدیانی-خامنهای-را-مسئول-فاجعه-اصفهان-دانست/a-59972434|وبگاه=dw.com|بازبینی=2023-01-17|کد زبان=fa|archive-date=۱۵ آوریل ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415103002/https://www.dw.com/fa-ir/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA/a-59972434|dead-url=no}}</ref>
پس از [[کشته‌شدن مهسا امینی|کشته شدن مهسا امینی]]، اعتراضات در اکثر شهرها از شهریور ۱۴۰۱ شروع و همچنان ادامه دارد. به‌گفتهٔ ''[[گاردین (وبگاه)|گاردین]]'' این اعتراضات بزرگ‌ترین چالش حکومت از اول انقلاب است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Fresh protests erupt in Iran’s universities and Kurdish region|نشانی=https://www.theguardian.com/world/2022/nov/06/iran-fresh-protests-universities-kurdish-region|وبگاه=the Guardian|تاریخ=2022-11-06|بازبینی=2022-11-19|کد زبان=en|نام=Agence|نام خانوادگی=France-Presse|archive-date=۲۶ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126042440/https://www.theguardian.com/world/2022/nov/06/iran-fresh-protests-universities-kurdish-region|dead-url=no}}</ref> در آذر ۱۴۰۱، خواهر خامنه‌ای در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران از خامنه‌ای و «خلافت مستبدانه» او اعلام برائت کرد و افزود: «برادرم صدای مردم ایران را نمی‌شنود و به‌نادرستی صدای مزدوران و جیره‌خوارانش را صدای مردم ایران می‌شمارد.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=اعلام برائت خواهرِ خامنه‌ای از «خلافت مستبدانه» رهبر جمهوری اسلامی|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/ali-khamenei-s-sister-openly-opposes-her-brother-s-authoritarian-policies/32165370.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2022-12-24|کد زبان=fa|archive-date=۷ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207085810/https://www.radiofarda.com/a/ali-khamenei-s-sister-openly-opposes-her-brother-s-authoritarian-policies/32165370.html|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=خواهر خامنه‌ای از برادرش اعلام برائت کرد|نشانی=https://www.independentpersian.com/node/289051/سیاسی-و-اجتماعی/خواهر-خامنه‌ای-از-برادرش-اعلام-برائت-کرد|وبگاه=ایندیپندنت فارسی|تاریخ=2022-12-07|بازبینی=2022-12-24|کد زبان=fa|archive-date=۲۹ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129065149/https://www.independentpersian.com/node/289051/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=خواهر علی خامنه‌ای با برائت جستن از او جمهوری اسلامی را جنایتکار خواند|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/حقوق-بشر/20221207-خواهر-علی-خامنه-ای-با-برائت-جستن-از-او-جمهوری-اسلامی-را-جنایتکار-خواند|وبگاه=ار. اف. ای - RFI|تاریخ=2022-12-07|بازبینی=2022-12-24|کد زبان=fa|archive-date=۱ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230101110306/https://www.rfi.fr/fa/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1/20221207-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF|dead-url=no}}</ref> خامنه‌ای ۴ آذر ۱۴۰۱ از بسیجیان که در عرصه سرکوب معترضان بودند اینطور تمجید می‌کند: «فرهنگ بسیجی، فرهنگ مجاهدان گمنام است که بدون چشم‌داشت و با خطرپذیری، از همه وجود خود برای خدمت به کشور مایه می‌گذارند و برای رهایی بخشیدنِ دیگران مظلوم واقع می‌شوند، همچنان‌که در قضایای اخیر، بسیجیان مظلومانه در عرصه بودند تا ملت در مقابلِ اغتشاشگران و عناصر غافل یا مزدور دچار مظلومیت نشود.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=خامنه‌ای از شبه نظامیان بسیجی موظف به سرکوب معترضان تمجید کرد|نشانی=https://www.darivoa.com/a/6851114.html|وبگاه=صدای امریکا|تاریخ=2022-11-26|بازبینی=2023-12-15|archive-date=۴ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204095027/https://www.darivoa.com/a/6851114.html|dead-url=no}}</ref> سید علی خامنه‌ای در دهمین هفته [[خیزش ۱۴۰۱ ایران]]، ضمن اغتشاش نامیدن اعتراضات، تهدید کرد که بساط شرارت، جمع خواهد شد و نیز خواستار مجازات معترضان به اندازه گناهانشان شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دهمین هفته اعتراض‌های سراسری؛ خامنه‌ای: «بساط شرارت» جمع خواهد شد|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-khamenei-threatens-protesters/6841481.html|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=2022-11-19|بازبینی=2025-03-12|کد زبان=fa}}</ref> در پی دستور خامنه‌ای مبنی بر جمع کردن «بساط شرارت»، سرکوبگری‌های نیروهای حکومتی در مناطق غربی ایران، به‌ویژه در استان‌های [[استان کردستان|کردستان]]، [[کرمانشاه]] و [[استان آذربایجان غربی|آذربایجان غربی]] افزایش چشمگیری یافت به طوری که نزدیک به ۴۰۰ شهروند معترض به‌دست نیروهای امنیتی کشته شدند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سازمان‌های حقوق‌بشری: حدود ۵۰ معترض طی یک هفته در کردستان، کرمانشاه و آذربایجان‌غربی کشته شدند|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-kurdistan-protests/6843762.html|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=2022-11-21|بازبینی=2025-03-12|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=آمار جان‌باختگان اعتراضات سراسری ایران تا ۲۶ آذر به ۴۹۶ نفر افزایش یافت|نشانی=https://ir.voanews.com/a/death-toll-other-statistics-iranian-protests/6881197.html|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=2022-12-18|بازبینی=2025-03-12|کد زبان=fa}}</ref>
پس از [[جنگ اسرائیل و حماس]]، خامنه‌ای در [[دانشگاه افسری امام علی]] در ۱۸ مهر ۱۴۰۲ گفت: «ما پیشانی و بازوی طراحان مدبر و هوشمند و جوانان فلسطینی را می‌بوسیم، اما آن‌ها که می‌گویند حماسه اخیر کار غیر فلسطینی‌ها است دچار محاسبه غلط شده‌اند.» همچنین در حساب کاربریش در همان روز اول حمله نوشته بود: «گفته بودیم که به سراغتان می‌آییم.» و در پستی در حساب ایکس نوشت: «[[رژیم صهیونیستی]] به دست مردم فلسطین و نیروهای مقاومت در سراسر منطقه ریشه کن خواهد شد.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علی خامنه‌ای حملات حماس را «حماسه» نامید و از طراحان آن تقدیر کرد|نشانی=https://ir.voanews.com/a/ali-khamenei-called-the-attacks-of-hamas-epic-and-praised-its-designers/7304168.html|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=2023-10-10|بازبینی=2023-12-25|کد زبان=fa}}</ref> یک روز پس از انتشار خبر [[حمله هوایی به مرکز فرماندهی حزب‌الله|کشته شدن]] [[سید حسن نصرالله]]، [[رویترز]] به نقل از منابع آگاه اعلام کرد که علی خامنه‌ای، رهبر ایران «تحت تدابیر شدید امنیتی» به «یک مکان امن» منتقل شده است. این اولین بار بود که گفته می‌شد او در پی تهدیدات [[نتانیاهو]] به یک مکان امن منتقل می‌شود. خامنه‌ای چند روز بعد از این خبر، در [[حسینیه امام خمینی|حسینیهٔ امام خمینی]]، محل معمول دیدارهای عمومی‌اش، سخنرانی کرد و «آمریکا و غربی‌ها» را «مدعیان دروغین صلح» دانست که باید «شرشان از منطقه [خاورمیانه] کم شود».<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Iran braces for Israeli strikes as supreme leader calls for west to leave Middle East|نشانی=https://www.theguardian.com/world/2024/oct/02/iran-braces-israeli-strikes-supreme-leader-west-leave-middle-east|کوشش=The Guardian|تاریخ=2024-10-02|تاریخ بازبینی=2024-10-02|شاپا=0261-3077|زبان=en-GB|نام=Patrick|نام خانوادگی=Wintour|نام۲=Patrick Wintour Diplomatic|نام خانوادگی۲=editor}}</ref><ref>{{یادکرد وب|کد زبان=fa|تاریخ=۱۱ مهر ۱۴۰۳|وبگاه=دفتر حفظ و نشر آثار|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=57741|عنوان=دیدار نخبگان و استعدادهای برتر علمی با رهبر انقلاب|تاریخ بازبینی=۱۱ مهر ۱۴۰۳}}</ref>
==== جنک ایران و اسرائیل ====
در۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اسرائیل، از طریق [[نیروهای دفاعی اسرائیل|نیروهای دفاع اسرائیل]] و [[موساد]]، حملات گسترده‌ای در ایران علیه اهداف نظامی و تأسیسات هسته‌ای آغاز کرد و همچنین مقامات بلندپایه نظامی و دانشمندان هسته‌ای را ترور کرد.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates|نشانی=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/israel-iran-us-nuclear|کوشش=The New York Times|تاریخ=2025-06-13|تاریخ بازبینی=2025-06-13|شاپا=0362-4331|زبان=en-US|نام=Farnaz|نام خانوادگی=Fassihi|نام۲=Qasim|نام خانوادگی۲=Nauman|نام۳=Aaron|نام خانوادگی۳=Boxerman|نام۴=Patrick|نام خانوادگی۴=Kingsley|نام۵=Ronen|نام خانوادگی۵=Bergman}}</ref> از آغاز [[حملات ۱۴۰۴ اسرائیل به ایران|حملات اسرائیل]] [[حملات ۱۴۰۴ اسرائیل به ایران|به ایران]] خامنه‌ای در پناهگاه زیرزمینی مخفی شده و از استفاده از وسایل ارتباطی الکترونیکی نیز اجتناب می‌کند.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Sheltering in a Bunker, Iran’s Supreme Leader Prepares for the Worst|نشانی=https://www.nytimes.com/2025/06/21/world/middleeast/iran-ayatollah-israel-war.html|کوشش=The New York Times|تاریخ=2025-06-21|تاریخ بازبینی=2025-06-26|شاپا=0362-4331|زبان=en-US|نام=Farnaz|نام خانوادگی=Fassihi}}</ref><ref name=":9">{{یادکرد خبر|عنوان=Where Is Iran’s Supreme Leader, Ayatollah Ali Khamenei?|نشانی=https://www.nytimes.com/2025/06/25/world/middleeast/where-is-khamenei-iran-supreme-leader.html|کوشش=The New York Times|تاریخ=2025-06-26|تاریخ بازبینی=2025-06-26|شاپا=0362-4331|زبان=en-US|نام=Farnaz|نام خانوادگی=Fassihi}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=When the Supreme Leader emerges, he'll be leading a changed Iran|نشانی=https://www.bbc.com/news/articles/c0j4g1ll8yqo|وبگاه=www.bbc.com|تاریخ=2025-06-25|بازبینی=2025-06-26|کد زبان=en-GB}}</ref> به سبب حالت روحی ناپایدار، از مشارکت در تصمیمات حساس منع شده و فرماندهان سپاه برای حفظ تعادل روانی وی، اطلاعات واقعی درگیری‌ها را از او مخفی می‌دارند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=گزارش اختصاصی از فروپاشی روانی خامنه‌ای در مخفی‌گاه زیر فشار حمله اسرائیل|نشانی=https://www.iranintl.com/fa/202506167745|وبگاه=www.iranintl.com|تاریخ=2025-06-16|بازبینی=2025-06-23|کد زبان=fa}}</ref>
در ۵ تیر، مقاله‌ای در [[بی‌بی‌سی]] منتشر شد که به ناپدید شدن خامنه‌ای در طول جنگ و واقعیت جدید ایران که وی با آن مواجه شده است، پرداخته بود. طبق این مقاله: «زمانی که او از مخفی‌گاه خود بیرون آید - البته اگر بیرون آید - منظره‌ای از مرگ و ویرانی خواهد دید. بدون شک هنوز هم در تلویزیون دولتی ظاهر خواهد شد و ادعای پیروزی در درگیری خواهد کرد. او نقشه‌ای برای بازسازی تصویرش خواهد کشید. اما با واقعیت‌های جدید - حتی عصری جدید - روبرو خواهد شد.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=When the Supreme Leader emerges, he'll be leading a changed Iran|نشانی=https://www.bbc.com/news/articles/c0j4g1ll8yqo|وبگاه=www.bbc.com|تاریخ=2025-06-25|بازبینی=2025-06-29|کد زبان=en-GB}}</ref> خامنه‌ای در همان روز بیانیه‌ای ضبط‌شده خطاب به مردم منتشر کرد که در آن، همان‌طور که مقاله پیش‌بینی کرده بود، اعلام کرد که ایران هم اسرائیل و هم ایالات متحده را در جنگ پیروز شده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رهبر انقلاب: رژیم صهیونی زیر ضربات جمهوری اسلامی تقریباً از پا درآمد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/6512468/سومین-پیام-تصویری-رهبرانقلاب-دقایقی-دیگر-منتشر-خواهد-شد|وبگاه=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|تاریخ=2025-06-26|بازبینی=2025-06-29|کد زبان=fa}}</ref> در پاسخ به بیانیه خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا [[دونالد ترامپ]] پستی در شبکه اجتماعی «[[تروت سوشال|تروث سوشال]]» منتشر کرد و در آن ادعا کرد که خامنه‌ای دربارهٔ پیروزی ایران به صراحت دروغ گفته است و رویکرد خامنه‌ای باعث شده تا او کار بر روی تسهیل [[تحریم‌های آمریکا علیه ایران|تحریم]]<nowiki/>ها را متوقف کند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Trump suspends possible Iran sanctions relief after Khamenei speech|نشانی=https://www.axios.com/2025/06/27/trump-khamenei-iran-sanctions-relief-israel|وبگاه=Axios|تاریخ=2025-06-27|بازبینی=2025-06-29|کد زبان=en|نام=Barak|نام خانوادگی=Ravid}}</ref>
== خانواده ==
پدر خامنه‌ای، سید جواد و پدربزرگ پدریش سید حسین خامنه‌ای از روحانیان [[مردم آذری|آذری]] مقیم [[نجف]] بودند و جد او از [[تفرش]] به [[آذربایجان]] هجرت کرده بود. سید حسین خامنه در شمار فقها و مدرسان برجستهٔ [[حوزه علمیه نجف|حوزهٔ علمیهٔ نجف]] به‌شمار می‌آمده است. سید حسین همچنین از مدرسان مدرسهٔ علمیهٔ طالبیهٔ [[تبریز]] بوده است و امامت مسجد جامع آن شهر را نیز به عهده داشته است.<ref name=":111"/> سید جواد خامنه‌ای زادهٔ [[نجف]] است و در کودکی از نجف به تبریز آمد. پس از به پایان رساندن دروس مقدماتی حوزه در نجف، در بازگشت به ایران در [[مشهد]] زندگی کرد و در کنار تدریس، به‌عنوان امام جماعت مسجد صدیقی‌های بازار مشهد و [[مسجد گوهرشاد]] فعالیت می‌کند. عموی وی، سید محمد خامنه‌ای، و شوهرعمه‌اش، [[محمد خیابانی]]، از طرفداران [[جنبش مشروطه ایران]] بوده‌اند.<ref name=":111"/><ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۸|ک=بی‌بی‌سی|ف=خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند}}</ref> مادرش خدیجه میردامادی، دو ماه بعد از شروع رهبری او درگذشت. او دختر هاشم میردامادی بود، که اصالتاً [[اصفهانی]] و مقیم مشهد بود.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۲۱|ک=رادیوفردا|ف=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش نخست)- تولد و والدین}}</ref>
سید جواد خامنه‌ای از ازدواج اولش سه دختر به نام‌های علویه، بتول و فاطمه‌سلطان داشت که همگی فوت کرده‌اند. پس از درگذشت همسر اولش با خدیجه میردامادی، ازدواج کرد که از این ازدواج دارای چهار پسر به نام‌های [[سید محمد خامنه‌ای|سید محمد]]، سید علی، [[سید هادی خامنه‌ای|سید هادی]] و سید حسن و یک دختر به نام [[بدری سادات خامنه‌ای|بدری سادات]] شد. سید محمد، برادر بزرگ‌تر، عضو [[مجلس خبرگان قانون اساسی]] بود. او در دوره‌های [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی|اول]] و [[دوره دوم مجلس شورای اسلامی|دوم]] مجلس شورای اسلامی نمایندهٔ مشهد بود. او در دوران نمایندگی‌اش ترور شد اما از این ترور جان سالم بدر برد. در حال حاضر ریاست [[بنیاد حکمت اسلامی صدرا]] را بر عهده دارد.<ref name=":2"/> سیدهادی، برادر کوچک‌تر، نیز روحانی و فعال سیاسی عضو [[مجمع روحانیون مبارز]] است، که در سال ۱۳۷۹ روزنامهٔ ''[[حیات نو]]'' را منتشر کرد، که بعداً به‌خاطر کاریکاتور اهانت‌آمیز به‌دستور [[دادگاه ویژه روحانیت|دادگاه ویژهٔ روحانیت]] توقیف شد.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا۲|ک=صدای آمریکا|ف=توضیحات هادی خامنه‌ای در مجلس راجع به کاریکاتور اهانت‌آمیز}}</ref><ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۹|ک=بی‌بی‌سی|ف=کاریکاتور روزولت در ایران بحران آفرید}}</ref> خواهر تنی او، بدری سادات، همسر [[علی تهرانی]] است. در آذر ۱۴۰۱، [[بدری سادات خامنه‌ای]] در جریان [[خیزش ۱۴۰۱ ایران]] از خامنه‌ای و «خلافت مستبدانه» او اعلام برائت کرد و افزود: «برادرم صدای مردم ایران را نمی‌شنود و به‌نادرستی صدای مزدوران و جیره‌خوارانش را صدای مردم ایران می‌شمارد.»<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =https://www.radiofarda.com/a/ali-khamenei-s-sister-openly-opposes-her-brother-s-authoritarian-policies/32165370.html |عنوان =اعلام برائت خواهرِ خامنه‌ای از «خلافت مستبدانه» رهبر جمهوری اسلامی |ناشر =رادیو فردا |تاریخ =۱۶ آذر ۱۴۰۱ |تاریخ بازدید =۷ دسامبر ۲۰۲۲ |archive-date =۷ دسامبر ۲۰۲۲ |archive-url =https://web.archive.org/web/20221207085313/https://www.radiofarda.com/a/ali-khamenei-s-sister-openly-opposes-her-brother-s-authoritarian-policies/32165370.html |dead-url =no}}</ref> تهرانی روحانی فعّال در دوران انقلاب ۱۳۵۷ بود که به [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین خلق]] گرایید و به [[عراق]] پناهنده شد. او در سال ۱۳۷۴ به‌همراه خانواده‌اش به ایران بازگشت.<ref>{{پک/بن|نیویورک تایمز۱|ک=نیویورک تایمز|ف=خواهر رئیس‌جمهور ایران برای پیوستن به شوهرش در عراق از کشور گریخت}}</ref> سید حسن، تنها برادر غیرِروحانی، مسئول هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری [[وزارت نفت (ایران)|وزارت نفت]] و نمایندهٔ وزیر نفت در این هیئت، و عضو [[شورای پروانه نمایش|شورای پروانهٔ نمایش]] است.<ref name=":2">{{پک/بن|رادیوفردا۲۲|ک=رادیوفردا|ف=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش دوم)- معرفی برادران و خواهران}}</ref><ref>{{پک/بن|مشرق نیوز۲|ک=مشرق نیوز|ف=اعضای شورای نمایش معرفی شدند}}</ref>
=== همسر و فرزندان ===
خامنه‌ای در اوایل پاییز ۱۳۴۳ با [[منصوره خجسته باقرزاده]] ازدواج کرد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=ماجرای ازدواج سیدعلی/ خطبه عقد را چه کسی خواند؟ |نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/172679/ماجرای-ازدواج-سیدعلی-خطبه-عقد-را-چه-كسي-خواند |تاریخ=۸ آذر ۱۳۹۱ |ناشر=مشرق |تاریخ بازبینی=19 سپتامبر 2024}}</ref><ref>{{پک/بن|اسپوتنیک۱|ک=اسپوتنیک|ف=همسران رؤسای جمهور ایران -- منصوره خجسته باقرزاده}}</ref><ref>{{پک/بن|مشرق نیوز۵|ک=مشرق نیوز|ف=ماجرای ازدواج سیدعلی}}</ref><ref>{{پک/بن|صبح نو۲|ک=صبح نو|ف=زنان رؤسای جمهور از چه جایگاهی برخوردار هستند؟}}</ref> او در خانواده‌ای بازاری و مذهبی اهل مشهد بزرگ شده<ref>{{پک/بن|عصرایران۱|ک=عصرایران|ف=همه همسران رؤسای جمهور ایران -- منصوره خجسته باقرزاده}}</ref> و بنا به تأکید خامنه‌ای تاکنون فعالیت سیاسی رسمی نداشته است. اما معمولاً به دیدار خانوادهٔ کشتگان جنگ ایران و عراق می‌رود.<ref name=":82">{{پک/بن|ایسنا۱|ک=ایسنا|ف=همه همسران رؤسای جمهور ایران}}</ref> تاکنون هیچ تصویری از او در رسانه‌ها به‌طور رسمی منتشر نشده است.<ref name=":82"/><ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۲۰|ک=بی‌بی‌سی|ف=آلبوم عکس: همه همسران سران}}</ref>
خامنه‌ای شش فرزند، دو دختر و چهار پسر دارد. نام دخترانش بشری و هدی، و پسرانش مصطفی، مجتبی، مسعود (محسن) و میثم است. [[سید مصطفی خامنه‌ای|سید مصطفی]] بزرگ‌ترین پسر خامنه‌ای است. او بیشتر به [[حوزه علمیه|مطالعات حوزوی]] مشغول است. [[سید مجتبی خامنه‌ای|سید مجتبی]]، همچون پدرش به جبههٔ [[جنگ ایران و عراق]] رفته و در چند عملیات هم شرکت کرده است. ارتباطی نزدیک با بسیج و سپاه دارد.<ref name="ReferenceB">{{پک/بن|بی‌بی‌سی۲۱|ک=بی‌بی‌سی|ف=خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند}}</ref> از مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان یکی از گزینه‌های محتمل رهبری نام برده می‌شود. اواسط مرداد ۱۴۰۱ میرحسین موسوی نیز دربارهٔ موروثی شدن رهبری هشدار داد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=هشدار میرحسین موسوی دربارهٔ "توطئه رهبری موروثی" در ایران|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/هشدار-میرحسین-موسوی-درباره-توطئه-رهبری-موروثی-در-ایران/a-62759848|وبگاه=dw.com|بازبینی=2022-11-10|کد زبان=fa|archive-date=۱۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110164437/https://www.dw.com/fa-ir/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B7%D8%A6%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AB%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/a-62759848|dead-url=no}}</ref> [[مجلس خبرگان رهبری]] گزارش‌های منتشرشده در مورد جانشینی موروثی را شبهه‌پراکنی خواند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=خبرگان گزارش‌ها دربارهٔ «جانشینی موروثی» مجتبی خامنه‌ای را «شبهه‌پراکنی» خواند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/the-assembly-of-experts-of-the-leadership-khamenei-mojtaba/32022978.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2022-11-10|کد زبان=fa|archive-date=۱۰ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110085735/https://www.radiofarda.com/a/the-assembly-of-experts-of-the-leadership-khamenei-mojtaba/32022978.html|dead-url=no}}</ref> سید مسعود که به نام محسن هم شناخته می‌شود، عضو [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم|جامعهٔ مدرسین قم]] است. او بیشتر به جمع‌آوری خاطرات پدر و ادارهٔ سایت او مشغول است. خامنه‌ای پسرانش را از فعالیت‌های اقتصادی یا داشتن مناسبت‌های حکومتی منع کرده است.<ref name="ReferenceB"/>
== فعالیت‌های علمی ==
=== تدریس ===
[[File:Classroom_of_Sayyed_Ali_Khamenei_Seminary_2.jpg|thumb|کلاس [[درس خارج]] خامنه‌ای در [[بیت رهبری]]، شهریور ۱۳۹۸]]
خامنه‌ای از زمان حضور در مشهد به کار تدریس مشغول بوده است. ابتدا تدریس در سطوح عالی — تدریس کتاب‌های ''[[فرائدالاصول|رسائل]]''، ''[[مکاسب]]'' و ''[[کفایة الاصول|کفایه]]'' — را انجام داد. وی پس از انقلاب نیز در طول دورهٔ ریاست‌جمهوری‌اش تدریس [[تفسیر قرآن|تفسیر]] را ادامه داد. از سال ۱۳۶۹ تاکنون وی تدریس [[درس خارج|دروس خارج]] فقه را آغاز کرد.<ref name=":111"/> او تاکنون مباحث ''[[جهاد]]'' و ''[[قصاص]]'' را تدریس کرده و در حال تدریس ''[[مکاسب|مکاسب محرمه]]'' است. کلاس‌های او با حدود ۵۰۰ نفر برگزار می‌شود.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۳۱|ک=رادیوفردا|ف=درس خارج فقه آیت‌الله خامنه‌ای و تربیت تکنیسین‌های دیوانسالاری مذهبی}}</ref>
=== مرجعیت ===
در آذر سال ۱۳۷۳ ه‍. ش، با درگذشت [[محمدعلی اراکی]] — یکی از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] وقت — موضوع مرجع تقلید بعدی مطرح شد. در این زمان برخی از روحانیون نظیر [[یوسف صانعی]]،<ref>{{پک/بن|خبرآنلاین۳۱|ک=خبرآنلاین|ف=تأیید رهبری آیت‌الله خامنه‌ای از سوی علمای بزرگ}}</ref> [[محمد فاضل لنکرانی|فاضل لنکرانی]]<ref name=":111"/> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی]]،<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۴۰|ک=رادیوفردا|ف=هاشمی شاهرودی؛ حذف شده در دوره خمینی، مقبول خامنه‌ای}}</ref> [[محمدعلی تسخیری|تسخیری]]، [[سید جلال‌الدین طاهری|جلال‌الدین طاهری]]، [[رضا استادی]]،<ref>{{پک/بن|صالحات۲|ک=صالحات|ف=نظرات آقایان آیات استادی، محسنی گرکانی، هاشمی، و مجتهدی در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت‌الله العظمی خامنه ای}}</ref> [[سید محمدباقر حکیم|محمدباقر حکیم]]،<ref>{{پک/بن|صالحات۳|ک=صالحات|ف=ظرات آقایان آیات حکیم، نجفی خوانساری، شفیعی، و قزلجه ای در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت‌الله العظمی خامنه ای}}</ref> [[حسین راستی کاشانی]]، [[هادی روحانی]] و [[محمد مؤمن]]<ref name=":111"/> بر مرجعیت وی گواهی دادند.<ref>{{پک/بن|صالحات۴|ک=صالحات|ف=اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از خامنه‌ای}}</ref> همچنین [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم|جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم]] و [[جامعه روحانیت مبارز|جامعهٔ روحانیت مبارز تهران]] فهرستی از افراد صاحب صلاحیت برای مرجعیت را منتشر کردند که یکی از این افراد خامنه‌ای بود.<ref name=":111"/> در مقابل برخی از علما شیعه همچون [[حسینعلی منتظری]]، [[سید محمدحسین فضل‌الله]]،<ref>{{پک/بن|دویچه‌وله۲۰|ک=دویچه‌وله|ف=فضل‌الله هرگز مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای را نپذیرفت}}</ref> [[احمد آذری قمی]]،<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۵۰|ک=بی‌بی‌سی|ف=آذری قمی از چه کسی عذرخواهی کرد؛ آیت‌الله خامنه‌ای یا مردم؟}}</ref> [[ابوالقاسم خزعلی]]<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۶۰|ک=رادیوفردا|ف=مهدی خزعلی: پدرم مخالف مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای بود و زیر فشار دفتر رهبری استعفا کرد}}</ref> وی را حائز صلاحیت مرجعیت نمی‌دانستند. به‌گفتهٔ محسن کدیور در آذرماه ۱۳۷۳ [[سید حسن طاهری خرم‌آبادی|طاهری خرم‌آبادی]] و مؤمن قمی در هنگام انتخاب خامنه‌ای به‌اعتراض جلسهٔ جامعه را ترک کردند اما بعدها مؤمن این موضوع را تکذیب کرد.<ref>{{پک/بن|۱kadivar.com|ک=سایت شخصی کدیور|ف=مخالفان مرجعیت رهبری در جامعهٔ مدرسین}}</ref> مؤمن به‌همراه هشت نفر دیگر عضو [https://www.islamquest.net/fa/archive/fa10001/tmpl/component/printme/1 شورای ۹نفرهٔ افتای] خامنه‌ای بودند که به‌همراه سید محمود شاهرودی مباحث فقهی را در قالب مباحثه با خامنه‌ای آموزش می‌دادند.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۷۰|ک=رادیوفردا|ف=آیت الله مؤمن، فقیهی دوچهره}}</ref> اولین کتاب [[فتوا|استفتا]] خامنه‌ای نیز به نام ''درر الفوائد فی اجوبه القائد'' در سال ۱۳۷۱ چاپ شد.<ref>{{پک|خامنه‌ای||ک=درر الفوائد فی اجوبه القائد}}</ref>
به‌نوشتهٔ آبراهامیان، بعد از برگزیده شدن «حجت‌الاسلام» خامنه‌ای به‌عنوان رهبر ایران، رسانه‌های حکومتی، او و [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] را به‌عنوان «آیت‌الله» معرفی کردند.<ref>{{پک|Abrahamian|2008|ک=A History of Modern Iran|زبان=en|ص=۱۸۲}}</ref> [[حسین باستانی]] در گزارشی تثبیت خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جدید و دادن لقب آیت‌الله به او را نتیجه یک عملیات رسانه‌ای در ابتدای دوران مسئولیت او می‌داند.<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۸۰|ک=بی‌بی‌سی|ف=مستندات یک عملیات رسانه‌ای: تثبیت رهبری 'آیت‌الله خامنه‌ای'}}</ref> انتخاب خامنه‌ای برای رهبری بحث‌برانگیز بود. و از آنجایی آغاز شد که خامنه‌ای با انتخاب خویش به‌عنوان رهبری با استدلال فقهی مخالفت شدید کرد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۸۰|ک=رادیوفردا|ف=جلسه خبرگان رهبری و انتخاب علی خامنه ای به رهبری}}</ref> بر اساس اصل صد و نهم قانون اساسی — قبل از همه‌پرسیِ ۱۳۶۸ — یکی از شرایط رهبر صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتا و مرجعیت عنوان شده بود که خامنه‌ای تا آن زمان مشمول آن شرط نبود.<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۸۰|ک=بی‌بی‌سی|ف=سال سرنوشت ساز ۶۸: تصویر آیت‌الله خامنه‌ای در خاطرات هاشمی رفسنجانی}}</ref> [[سید روح‌الله خمینی|خمینی]] خواستار اصلاح قانون اساسی بود و بر همین اساس شورایی برای بازنگری در قانون اساسی تشکیل داد. او همچنین در ۹ اردیبهشت ۱۳۶۸ در نامه‌ای به [[علی مشکینی]] — رئیس [[همه‌پرسی بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|شورای بازنگری قانون اساسی]] — نوشته بود: «... برای رهبری شرط مرجعیت لازم نیست. مجتهد عادل مورد تأیید خبرگان محترم سراسر کشور، کفایت می‌کند.»<ref>{{پک/بن|مهرنیوز۲۰|ک=مهرنیوز|ف=نگاهی تاریخی به حذف شرط مرجعیت از شروط مورد نیاز رهبری}}</ref>
=== آثار و تالیفات ===
{{همچنین ببینید|کتاب‌شناسی سید علی خامنه‌ای}}
[[پرونده:انسان 250 ساله.jpg|بندانگشتی|ایستاده|جلد کتاب ''انسان ۲۵۰ ساله'' اثری از خامنه‌ای]]
خامنه‌ای تألیف را از دوران طلبگی آغاز کرد. قبل از [[انقلاب ۱۳۵۷|انقلاب اسلامی]] چند کتاب تألیف کرد از جمله: چهار کتاب اصلی علم رجال، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن و پیشوای صادق. گفتار در باب صبر، وحدت و تهذب، هنر از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای، درست فهمیدن دین، مجموعه پیام، مبارزات امامان شیعه، ذات وحدت خدا، ضرورت بازگشت به قرآن، امام سجاد، امام رضا و انتساب وی به ولایت العهدی،<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=103|زبان=en}}</ref> در همان دوره چند کتاب را پس از افزودن تحقیقات خود به آن‌ها، ترجمه و منتشر کرد، از جمله: آینده در قلمرو اسلام، نوشتهٔ [[سید قطب]]<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=70|زبان=en}}</ref>؛ صلح امام حسن، نوشتهٔ راضی آل‌یاسین؛ مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، نوشتهٔ [[عبدالمنعم نمر]].<ref name=":111"/><ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=80|زبان=en}}</ref> ادعانامه علیه تمدن غرب.<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=103|زبان=en}}</ref>
همچنین از گردآوری سخنرانی‌های او چند کتاب تألیف شده است از جمله: انسان ۲۵۰ ساله،<ref>{{پک/بن|تسنیم۴۰|ک=تسنیم|ف=انسان 250 ساله» چگونه خلق شد؟}}</ref> تهاجم فرهنگی،<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=103|زبان=en}}</ref>[[غنا (کتاب)|غنا]]،<ref>{{پک/بن|تسنیم۵۰|ک=تسنیم|ف=متن درس خارج فقه رهبر انقلاب در موضوع غنا و موسیقی منتشر شد}}</ref> فلسطین از منظر آیت الله خامنه‌ای<ref>{{پک/بن|ایسنا۵۰|ک=ایسنا|ف=کتاب «فلسطین» از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی منتشر شد}}</ref> و دو امام مجاهد.<ref>{{پک/بن|مهرنیوز۶۰|ک=مهرنیوز|ف=کتاب «دو امام مجاهد» به چاپ یازدهم رسید}}</ref>
=== نامه به جوانان غربی ===
خامنه‌ای دو نامهٔ سرگشاده خطاب به جوانان کشورهای غربی منتشر کرده است. این دومین نامه در نوع خود است، اولین نامه در ژانویهٔ ۲۰۱۵ منتشر شد و دومین نامه در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۵، هر دو از طریق حساب‌های کاربری او در رسانه‌های اجتماعی مختلف از جمله توییتر، فیس‌بوک و اینستاگرام منتشر شدند.<ref>{{پک/بن|نیویورک تایمز۲۰|ک=The New York Times|ف=Ayatollah Khamenei Appeals to Western Youth on Islam and Prejudice|زبان=en}}</ref>
خامنه‌ای در خرداد ۱۴۰۳ نیز در حمایت از [[اعتراضات علیه جنگ اسرائیل در غزه در پردیس‌های دانشگاهی]] نامه‌ای به دانشجویان حامی مردم فلسطین در دانشگاه‌های ایالات متحده منتشر کرد. او آن‌ها را بخشی از «جبهه مقاومت» نامید. برخی در واکنش به این نامه به سیاست [[یک بام و دو هوا]] مسئولان ایران در قبال اعتراضات دانشجویی اشاره کردند و نمونه‌هایی از سرکوب دانشجویان ایران را مطرح کردند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=واکنش‌ها به تمجید خامنه‌ای از دانشجویان حامی غزه در آمریکا |نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/c3gg8g1l4v7o |تاریخ بازبینی=9 ژوئن 2024 |ناشر=بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ=۳۰ مه ۲۰۲۴}}</ref>
== فعالیت‌های فرهنگی ==
خامنه‌ای فرهنگ را جزو اساسی‌ترین مسائل کشور به‌شمار می‌آورد. او تهدیدات و آسیب‌های فرهنگی را با عناوینی چون «تهاجم فرهنگی»، «شبیخون فرهنگی»، «غارت فرهنگی»، «ناتوی فرهنگی» و «تهدید نرم» بیان کرده است.<ref name=":111"/> و در قالب «جهاد تبیین» و «تهاجم ترکیبی» خواستار مقابله با آن شده است.<ref>{{پک/بن|آمریکا۰۱۰|ک=صدای آمریکا|ف= «تهاجم ترکیبی» رمز عملیات جدید خامنه‌ای}}</ref><ref>{{پک/بن|اعتماد۷۷۷|ک=روزنامه اعتماد|ف=فرمان تهاجم ترکیبی و جهاد تبیین}}</ref>
=== سازمان‌ها ===
[[مجمع جهانی اهل بیت]]،<ref>{{پک/بن|دایره۱|ک=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=تأسیس مجمع جهانی اهل بیت (ع)}}</ref> [[جامعة المصطفی العالمیه]]،<ref>{{پک/بن|تسنیم۰۱۰|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=رئیس جدید دانشگاه المصطفی را بشناسید}}</ref> [[بنیاد دایرةالمعارف اسلامی]]،<ref>{{پک|آذرنگ|۱۳۸۴|ک=دانشنامه جهان اسلام|ف=بنیاد دایرةالمعارف اسلامی}}</ref> [[بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس]]،<ref>{{پک/بن|تسنیم۰۱۱|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس}}</ref> [[مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی]]،<ref>{{پک/بن|ایرنا۰۱۰|ک=ایرنا|ف=مجمع تقریب مذاهب تشکیل شد}}</ref> [[مرکز ملی فضای مجازی|شورای عالی فضای مجازی]]،<ref>{{پک/بن|وایجی۴|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=همه چیز دربارهٔ شورای عالی فضای مجازی}}</ref> [[شورای عالی قرآن]] سازمان‌های فرهنگی تأسیس‌شده توسط خامنه‌ای هستند.<ref>{{پک/بن|تسنیم۰۱۴|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=شورای عالی قرآن}}</ref>
=== ادبیات ===
[[پرونده:Ali Khamenei reading Ahmad Shamlu at the 32nd Tehran book fair.jpg|بندانگشتی|خامنه‌ای در حال خواندن شعر [[احمد شاملو]]. بازدید از نمایشگاه کتاب تهران، ۱۳۹۸|جایگزین=|250x250پیکسل]]
خامنه‌ای با سبک‌های ادبی آشناست و از دوران کودکی تاکنون به مطالعهٔ رمان و داستان علاقه‌مند بوده، و بسیاری از رمان‌ها و داستان‌های معتبر دنیا را مطالعه کرده است. این علاقه با مطالعهٔ رمان‌ها و آثار ادبی نویسندگان بزرگ جهان و تاریخ و فرهنگ ملل شرق و غرب تداوم پیدا کرد. خامنه‌ای در مورد اهمیت و جایگاه زبان فارسی معتقد است که هرکس به معارف بشری علاقه‌مند باشد، باید برای زبان فارسی مرتبتی خاص قائل باشد، زیرا این زبان توانسته است بخش عظیمی از مناطق جغرافیایی جهان را تحت سیطرهٔ معنوی خود درآورد و با قدرت بلاغت خود در دل ملت‌ها جا باز کند و برای آنان فرهنگ، دین، معرفت و تمدن به ارمغان بیاورد.<ref name=":111"/> خامنه‌ای در سال ۱۳۹۸ گفت که راجع به زبان فارسی نگران است زیرا زبان فارسی در حال فرسایش است. همچنین به‌گفتهٔ او از صداوسیما به‌جای ترویج زبان صحیح گاهی از تعابیر و لغات خارجی استفاده می‌کند.<ref>{{پک/بن|ایرنا۰۱۲|ک=ایرنا|ف=فرسایش زبان فارسی}}</ref>
=== شعر ===
[[File:Khamenei meeting with poets in 2016.jpg|thumb|250x250پیکسل|دیدار خامنه‌ای با شاعران تیر ۱۳۹۵]]
خامنه‌ای در هنگامی که در شهر مشهد، حضور داشته در انجمن‌های ادبی از جمله انجمن ادبی فردوسی و انجمن ادبی فرخ عضو بوده و اشعاری نیز دارد. وی در دوره‌ای دفترچه‌ای با خود داشت که نامش را «سفینهٔ غزل» گذاشته بود که در آن اشعار جدید برای او جالب بود را می‌نوشت. در آخرین بازداشتش ساواک دفتر شعر او را مصادره کرد و هرگز به او پس نداد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح اسم، زندگی‌نامه آیت الله سید علی حسینی خامنه ای 71-72}}</ref> تخلص وی در اشعارش «امین» است.<ref name=":111"/> نمونه شعر:<ref>{{پک/بن|خامنه۱|ک=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|ف=مطروحه‌ای از رهبر انقلاب}}</ref>
{{شعر}}
{{ب|درنگی کرده بودم کاش در بزمِ جنون من هم | لبی تر کرده زان صهبایِ جامِ پرفسون من هم}}
{{ب|هزاران کام در راه است و دل مشتاق و من حیران | که ره چون می‌توانم یافتن سویِ درون من هم}}
{{پایان شعر}}
به‌گزارش تسنیم، دیدار شاعران با خامنه‌ای از دورهٔ ریاست‌جمهوری بوده و در زمان رهبری نیز ادامه داشته است. به‌گفتهٔ تسنیم دیدار شاعران با خامنه‌ای که هرساله در نیمهٔ ماه رمضان برگزار می‌شد، از جمله دیدارهای قدیمی است که دیگر به یک سنت میان اهالی ادب تبدیل شده است.<ref name="ReferenceC">{{پک/بن|تسنیم۰۱۵|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=نگاه رهبر انقلاب به زبان فارسی}}</ref> به‌گزارش نسیم آنلاین، برخی برگزاری این جلسات را فرایندی دستوری و یک‌طرفه می‌دانند که به‌موجب آن قرار است شاعران، مجری اوامر بخشنامه‌ای وی باشند.<ref>{{پک/بن|نسیم۴۴۴|ک=نسیم آنلاین|ف=علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات}}</ref>
خبرگزاری تسنیم گزارش کرده است که آثار متعددی از جمله ''شب شاعران بی‌دل'' و ''با کاروان شعر فارسی'' دربارهٔ این جلسات و اشعار خوانده‌شده نوشته شده است. به غیر از شاعران ایرانی، شاعرانی از کشورهای افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، آذربایجان، عراق، هند، اوکراین و ترکیه در این دیدار شرکت کرده و شعر خوانده‌اند. غیر از سه شاعر از کشورهای ترکیه، عراق و آذربایجان که شعرهای خود را به‌زبان خود خوانده‌اند، دیگر شاعران شعر خود را به‌زبان فارسی خوانده‌اند.<ref name="ReferenceC"/>
== سیاست داخلی و خارجی ==
سیاست داخلی در این دوره با پنجمین دور انتخابات ریاست‌جمهوری و نیز همه‌پرسی اصلاح قانون اساسی شروع می‌شود. از آغاز [[رهبری سید علی خامنه‌ای|دورهٔ رهبری خامنه‌ای]] ۹ دولت تشکیل شده است.<ref name=":111"/> [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]] و خامنه‌ای رابطهٔ خوبی در دوران ریاست جمهوری داشتند. رفسنجانی از چهره‌های انقلابی بود که به او نزدیک بود. روابط خامنه‌ای با رئیس‌جمهور اصلاح طلب [[سید محمد خاتمی]] تحت فشار و تنش بود. در مقابل محافظه‌کاری خامنه‌ای و بی‌اعتمادی عمیق به آمریکا، خاتمی طرفدار نزدیکی با آمریکا بود. رهبری خامنه‌ای قوی‌ترین چالش خود را در جریان انتخابات ۸۸ مشاهده کرد. مخالفان با مشکوک بودن به تقلب، نتیجه را رد کردند و برای اعتراض تجمع کردند.<ref name="ReferenceD">{{پک/بن|بریتانیکا|ک=britannica|ف=Ali Khamenei|زبان=en}}</ref> خامنه‌ای در واکنش گفت «سازوکارهای قانونی انتخابات در کشور ما اجازهٔ تقلب نمی‌دهد.»<ref>{{پک/بن|فردا۶۴|ک=رادیو فردا|ف=نظر آقای رئیس‌جمهور به نظر بنده نزدیک‌تر است|زبان=}}</ref>
روابط خامنه‌ای و [[محمود احمدی‌نژاد|احمدی‌نژاد]] در دورهٔ دوم ریاست جمهوری احمدی‌نژاد برخلاف دورهٔ اول تیره شد. در دورهٔ [[حسن روحانی]]، مذاکرات برای دستیابی به توافق هسته‌ای، منجر به [[برنامه جامع اقدام مشترک|برجام]] شد. اما مزایای لغو تحریم‌ها و حل مسئله هسته‌ای کوتاه‌مدت بود. [[دونالد ترامپ]] اعلام کرد که آمریکا از توافق هسته‌ای خارج می‌شود و تحریم‌ها را دوباره اعمال می‌کند. خامنه‌ای روحانی را به‌دلیل اغماض بیش‌ازحد در توافق سرزنش کرد.<ref name="ReferenceD"/>
در ۱۹ دی ۱۳۹۹ خامنه‌ای واردات واکسن کرونا از آمریکا و انگلیس را ممنوع اعلام کرد و گفت با توجه به [[پرونده خون‌های آلوده|پروندهٔ خون‌های آلوده]] به واردات واکسن از فرانسه هم خوشبین نیست. همچنین خامنه‌ای از ساخت واکسن در ایران حمایت کرد.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=آیت‌الله خامنه‌ای ورود واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را ممنوع کرد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-55585724|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2022-11-09|زبان=fa|archive-date=۹ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109230712/https://www.bbc.com/persian/iran-55585724|dead-url=no}}</ref> از جمله موضوعات مورد تأکید او در حوزهٔ سیاست داخلی در دورهٔ رهبری، اشتغال و [[اقتصاد مقاومتی]] بوده است.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۱۰|ک=رادیوفردا|ف=خامنه‌ای تقصیر وضعیت وخیم اقتصادی را متوجه «مسئولان دهه ۹۰» دانست.}}</ref> وی مردم و دولت را به قناعت و پرهیز از اسراف برای حل مشکلات اقتصادی توصیه می‌کند.<ref>{{پک/بن|middle-east-online۱|ک=middle-east-online|ف=Khamenei plays down Iran’s economic woes}}</ref> خامنه‌ای حامی پیشرفت علمی در ایران بوده است. او یکی از اولین روحانیون اسلامی بود که اجازهٔ تحقیقات [[سلول بنیادی|سلول‌های بنیادی]] و شبیه‌سازی درمانی را داد.<ref>{{پک/بن|Boston Globe۱|ک=Boston Globe|ف=Iran looks to science as source of pride}}</ref><ref>{{پک/بن|channel4news۱|ک=channel4news|ف=Science over ethics?}}</ref> خامنه‌ای «مسئولیت مستقیم» سیاست خارجی را بر عهده دارد و «بدون نظر و تأیید مستقیم او تصمیمی گرفته می‌شود.»<ref>{{پک|Majd,|2008|ک=The Ayatollah Begs to Differ|زبان=en|ج=|ص=59}}</ref><ref>{{پک|Amin Saikal|2019|ک=Iran Rising: The Survival and Future of the Islamic Republic|زبان=en|ج=|ص=95}}</ref> او سیاست خارجی جمهوری اسلامی را اینگونه تشریح می‌کند: «سیاست ما دفاع از مسلمان‌ها و دفاع از ملت مظلوم را جزو سیاست‌های اصولی خودمان می‌دانیم و از آن عدول نمی‌کنیم. ما طرفدار اسلام و طرفدار مسلمان‌ها و طرفدار [[بیداری اسلامی]] هستیم و با تغذیهٔ قدرت‌های استثمارگر از منابع و غنیمت‌های مظلوم مخالفیم، با استعمار و با استثمار مخالفیم و این مخالفت در زبان و حرف هم نیست. اعتقاد ما این است و قالب سیاست خارجی ما هم همین است.»<ref>{{پک|اسد|۱۳۹۳|ف=تحلیل گفتمانی سیاست خارجی آیت الله خامنه ای|ک=پژوهش‌های سیاست اسلامی}}</ref> گفته می‌شود که او سیاست خارجی را به سمتی هدایت می‌کند که از رویارویی یا سازش با غرب اجتناب می‌کند. خامنه‌ای مداخلهٔ عربستان سعودی در یمن را محکوم کرد و عربستان را با اسرائیل مقایسه کرد.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=The Guardian|نشانی=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/iranian-president-rouhani-yemen-ceasefire|عنوان=Iran's supreme leader accuses Saudis of 'genocide' in Yemen|بازبینی=۱۲ اکتبر ۲۰۲۲|archive-date=۱۳ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013060837/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/iranian-president-rouhani-yemen-ceasefire|dead-url=no}}</ref> به‌گفتهٔ خامنه‌ای سیاست منطقه‌ای ایران عکس سیاست آمریکا است و ایران از مقاومت در منطقه و کسانی که علیه اسرائیل می‌جنگند حمایت می‌کند.<ref>{{پک/بن|carin1|ک=carin|ف=L’Iran et les EtatsUnis après l’accord sur le nucléaire: paix froide ou réconciliation?}}</ref> همچنین به‌گفتهٔ او جمهوری اسلامی ایران کمک به دولت و ملت سوریه را حمایت از [[محور مقاومت]] می‌داند و به انجام آن افتخار می‌کند.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Assad meets Khamenei in first Iran visit since Syrian war began|نشانی=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-assad-idUSKCN1QE24G|کوشش=Reuters|تاریخ=2019-02-25|تاریخ بازبینی=2022-11-10|زبان=en|archive-date=۱۱ دسامبر ۲۰۲۰|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211064846/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-assad-idUSKCN1QE24G|dead-url=no}}</ref> خامنه‌ای آزار و شکنجهٔ مسلمانان [[مردم روهینگیا|روهینگیا]] در میانمار را محکوم کرد و رهبر دوفاکتو میانمار و برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل، [[آنگ سان سو چی|آنگ سانگ سوچی]] را «زن بی‌رحم» خواند.<ref>{{پک/بن|خبر۹۰|ک=NY Daily News|ف=The Latest: Indonesia sends 34 tons of aid for Rohingya|زبان=en}}</ref>
== دیدگاه‌ها ==
=== دیدگاه‌های اقتصادی ===
به اعتقاد خامنه‌ای اقتصاد اسلامی بر دو پایهٔ اصلیِ «افزایش ثروت ملی» و «توزیع عادلانه و رفع محرومیت در درون جامعهٔ اسلامی» قرار دارد و هر نسخهٔ اقتصادی که این دوپایه را بتواند تأمین کند، معتبر است.<ref>{{پک/بن|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۳|ک=دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای|ف=اقتصاد اسلامی}}</ref> وی در سال ۱۳۸۹ برای اولین بار اقتصاد مقاومتی را مطرح و پس از آن در سخنرانی‌های متعدد بر آن تأکید کرد.<ref>{{پک/بن|فرهنگ دردانشگاه اسلامی۱|ک=فرهنگ دردانشگاه اسلامی|ف=طراحی مدل تعاملی گونه‌های فرهنگ سازمانی}}</ref> او [[اقتصاد مقاومتی]] را اینگونه تعریف می‌کند: «اقتصاد مقاومتی؛ معنایش آن است که ما یک اقتصاد داشته باشیم که هم روند روبه‌رشد اقتصادی در کشور محفوظ بماند؛ هم با تحریکات جهانی آسیب‌پذیری کمتری داشته باشد. اقتصادی است متکی به مردم.»<ref>{{پک/بن|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۴|ک=دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای|ف=اقتصاد مقاومتی، قرارگاه اقتصاد مقاومتی}}</ref> از دیدگاه او جهش تولید اهمّیّت دارد «اگر واقعاً تولید را بتوانید جهش بدهید، همهٔ شاخص‌های اقتصادی مهم کشور تغییر پیدا می‌کند، تحول پیدا می‌کند؛ یعنی اشتغال پایدار به وجود می‌آید، بی‌کاری کاهش پیدا می‌کند، صادرات رونق پیدا می‌کند، درآمد ارزی برای کشور فراهم می‌شود، نرخ تورم کاهش پیدا می‌کند؛ علاوهٔ بر این‌ها استقلال اقتصادی در کشور به وجود می‌آید.»<ref>{{پک/بن|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای105|ک=دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای|ف=جهش تولید}}</ref>
=== دیدگاه‌های نظامی ===
[[پرونده:Khamenei_at_Imam_Hassan_Mojtabi_University_2022_(K).jpeg|بندانگشتی|خامنه‌ای در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلح در ۱۱ مهر ۱۴۰۱]]
خامنه‌ای معتقد است ایران باید قدرت نظامی خود را افزایش دهد تا از وقوع جنگ جلوگیری کند.<ref>{{پک/بن|reuters20|ک=reuters20|ف=Khamenei says Iran should increase military might to prevent war}}</ref> به‌گفتهٔ خامنه‌ای حضور منطقه‌ای و توانایی‌های موشکی ایران غیرقابل‌مذاکره است.<ref>{{پک/بن|Washington Institute1|ک=Washington Institute|ف=khamenei's First Speech of 2021: Reemphasizing U.S. Weakness, Iranian Self-Reliance}}</ref> پس از [[عملیات آذرخش کبود (۲۰۲۰)|کشته شدن قاسم سلیمانی]] خامنه‌ای، گفت انتقام سختی در انتظار کسانی که دست به این کار زده‌اند خواهد بود. او با اشاره به [[عملیات شهید سلیمانی|حمله به پایگاه عین الاسد]] گفت کارهای نظامی به این شکل کفایت نمی‌کند. باید حضور فساد برانگیز آمریکا در این منطقه تمام شود.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان='انتقام سخت' کشته شدن قاسم سلیمانی؛ 'زمان مناسبی' که نرسید و 'مکان مناسبی' که پیدا نشد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-55500811|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2022-10-13|زبان=fa|archive-date=۱۳ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013192303/https://www.bbc.com/persian/iran-55500811|dead-url=no}}</ref>
طبق [[فتوای سید علی خامنه‌ای درباره منع ساخت سلاح هسته‌ای|فتوای خامنه‌ای]] تولید، انباشت و استفاده از [[جنگ‌افزار هسته‌ای|سلاح‌های هسته‌ای]] و دیگر سلاح‌های کشتارجمعی حرام است؛ اما این در حالی است که مدارکی برای گسترش پنهانی دستیابی به سلاح هسته‌ای وجود دارد که همین باعث تردید مقامات اروپایی شده است.<ref>{{پک/بن|تایم۰۱۷|ک=Asia Times|ف="An Iran option the US prefers to ignore"|زبان=en}}</ref><ref name="ReferenceE">{{پک/بن|فورس۹|ک=Foreign Policy|ف=When the Ayatollah Said No to Nukes|زبان=en}}</ref> از طرفی، خامنه‌ای بر اهمیت فناوری هسته‌ای برای مقاصد غیرنظامی تأکید دارد، زیرا به‌گفتهٔ او «ذخایر نفت و گاز نمی‌تواند برای همیشه باقی بماند.»<ref>{{پک/بن|Reuters۲۰|ک=Reuters|ف=Iran says will not halt uranium enrichment}}</ref> ولی این که این فتوا چقدر قابل‌استناد است مورد مناقشه است، به‌طور مثال آیا اینکه وی حق چنین فتوایی دارد یا اینکه به هر دلیلی این فتوا می‌تواند لغو شود.<ref>{{پک/بن|واشنگ۴۰|ک=Washington Post|ف=Did Iran’s supreme leader issue a fatwa against|زبان=en}}</ref> همچنین آمریکا می‌گوید مبنای تصمیم‌گیری آن‌ها فتوای خامنه‌ای نیست و تأثیری بر آن‌ها ندارد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ند پرایس می‌گوید فتوای خامنه‌ای هرگز مبنای تصمیم آمریکا برای جلوگیری از دستیابی به سلاح هسته‌ای نبوده است|نشانی=https://ir.voanews.com/a/us-iran-ned-price-khamenei-fatva/6394845.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2022-10-13|کد زبان=fa|archive-date=۳ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003165244/https://ir.voanews.com/a/us-iran-ned-price-khamenei-fatva/6394845.html|dead-url=no}}</ref>
=== دیدگاه نسبت به ولایت فقیه ===
[[File:Supreme Leader of Iran Ali Khamenei and the Claim of Speaking with God.webm|thumb|upright=1|خاطرهٔ خامنه‌ای از حرف زدن از زبانِ [[خدا]].]]
خامنه‌ای معتقد است: «اختیارات [[ولایت فقیه|ولی فقیه]] در صورت تعارض با اراده و اختیار مردم، بر اختیارات و تصمیمات مردم، مقدم و حاکم است.»<ref>{{پک/بن|بی بی۰۱۹|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=ولی فقیه، مشروعیت خود را از مردم می‌گیرد یا خدا؟|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|خامنه۳|ک=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|ف=ولایت فقیه و حکم حاکم|زبان=}}</ref> او عقیده دارد در نظام «[[ولایت مطلقه فقیه|ولایت مطلقهٔ فقیه]]» ولی فقیه همان حاکم اسلامی است و حکومتش تا [[رستاخیز|قیامت]] ادامه پیدا می‌کند.
او در پاسخ به انتقاداتی که می‌شد به ولایت مطلقه فقیه و اینکه ولایت براساس میل فقیه اداره می‌شود گفت «ولایت مطلقه فقیه در دست عالم اگر باشد به میل خود نمی‌تواند عملی را انجام دهد، و گفت ولایت دست کلیددار اصلی نظام حالت انعطاف‌پذیری وجود دارد» او در حالی از انعطاف سخن می‌گوید که بسیاری او را متهم به دیکتاتوری می‌کنند، سخنان او بدین معنی است که مجموعه دستگاه‌هایی که رهبری در رأس آنها قرار دارد به‌طور دائم با انتخاب آنچه درست‌تر و کامل‌تر است، خود را به‌طور مدام متحول کنند، منتظری در خطبهٔ خود سال ۱۳۷۶ مرجعیت خامنه‌ای را مورد تردید قرار داد و او را از ورود به وادی مرجعیت منع کرد.<ref>{{پک/بن|فردا۰۲۰|ک=رادیو فردا|ف=اظهارات رهبر دربارهٔ «ولایت مطلقه فقیه»|زبان=}}</ref> به‌گفتهٔ [[سید حسن فیروزآبادی|حسن فیروزآبادی]]، خامنه‌ای در زمستان ۱۳۹۱ از مسئولان حکومتی جهت عمل نکردن به سخنان او گلایه کرد.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۲۰|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=حرفی نمی‌زنم مگر آنکه دستور باشد|زبان=}}</ref>
=== دیدگاه نسبت به هنر و رسانه ===
معیارهای خامنه‌ای در مورد [[حلال (اسلام)|حلال]] یا [[حرام]] بودن [[موسیقی]] معیارهایی متغیر و مبهم است. خامنه‌ای تشخیص حلال یا حرام بودن [[موسیقی در جهان اسلام|موسیقی]] را موکول به نظر عرفی مکلف نموده است. وی، به تبعیت از اکثر فقهای شیعه، سازها را نیز بدون ارائهٔ معیار طبقه‌بندی، به دو نوع «آلات مختص حرام» و «آلات مشترک» تقسیم کرده است.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۲۱|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=عقب‌نشینی فقه سنتی در برابر هنر؟|زبان=}}</ref>
او اعتقاد دارد «انقلاب اسلامی»، با آثار سینمایی و رمان به دنیا شناسانده می‌شود. در این خصوص می‌گوید: «انقلاب بدون رمان نمی‌شود. [[انقلاب روسیه]] و [[انقلاب فرانسه]] با رمان‌هایشان معرفی شدند. یا بدون فیلم خوب نمی‌شود.»<ref>{{پک/بن|خامنه۵|ک=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|ف=در مخاطب‌شناسی دچار توهم بودیم|زبان=}}</ref>
=== دیدگاه دربارهٔ ورزش ===
او به‌طور مداوم جوانان را به رقابت بین‌المللی برای گسترش آرمان‌های اسلامی در قلب و ذهن جوانان در جامعهٔ جهانی و همچنین معرفی فرهنگ ایرانی و ایرانی تشویق می‌کند. او بر اساس گفتمان‌های عمومی خود، ورزش را به‌عنوان یک ابزار دیپلماتیک اولیه می‌بیند.<ref dir=ltr>{{پک|Hovsepian-Bearce|2016|ک=Political Ideology…|ص=83|زبان=en}}</ref>
=== دیدگاه دربارهٔ زنان ===
خامنه‌ای در سخنرانی‌های خود به مناسبت‌های گوناگون دیدگاه خود دربارهٔ زنان و نقش آنان را در جامعه بیان کرده است.<ref>{{پک/بن|فرانس۵۴۲|ک=رادیو فرانسه فارسی|ف=شاخصه‌های زن در انقلاب اسلامی|زبان=}}</ref> دربارهٔ فعالیت اجتماعی زنان او معتقد است اگر زنان در حرکت اجتماعی یک ملتی حضور نداشته باشند، آن حرکت به جایی نخواهد رسید و موفق نخواهد شد.<ref>{{پک/بن|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۱|ک=دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای|ف=حضور زنان در صحنه}}</ref> به‌اعتقاد وی بر مبنای اسلام حضور در میدان فعالیت علمی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را، نباید بر زن تحمیل و اجبار کرد؛ چنان‌که به سد کردن راه او هم نباید پرداخت. اگر خانم‌ها می‌خواهند وارد فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی شوند، مانعی نیست؛<ref name=":1">{{پک/بن|جهاددانشگاهی۱۱|ک=جهاددانشگاهی|ف=راهکارهای مقابله با فرهنگ غرب}}</ref>
در ژوئیه ۱۹۹۷، او اندیشهٔ مشارکت برابر زنان در جامعه را منفی و ابتدایی و کودکانه خواند.<ref name=":5">{{پک|Hughes|February 2000|ف=Women and Reform in Iran|ک=University of Rhode Island|زبان=en}}</ref> به باور وی، حضور زنان در پست‌های اجرایی کشور مایه افتخار نیست و نوعی انفعال در برابر گفتمان غربی به‌شمار می‌رود.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۲۵|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=حضور زنان در مناصب اجرایی افتخار ندارد|زبان=}}</ref> به اعتقاد او مهم‌ترین نهاد اجتماعی خانواده است و زن در خانواده نقش مهم‌تری دارد.<ref name=":1"/> او «خانه‌داری» و «فرزندآوری» را مجاهدت و هنر زنان دانسته است.<ref>{{پک/بن|خامنه۶|ک=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|ف=بیانات در دیدار جمعی از مداحان|زبان=}}</ref>
در ژوئن ۱۹۹۸، خامنه‌ای دستور به «سرکوب رفتارهای سرکشانه زنان» داد و تا میانه اوت همان سال، ۱۸۰۰ زن و مرد به دلیل آنچه «پوشش نامناسب و رفتار هرزه» خوانده شد توسط پلیس دستگیر شدند. این دوره همچنین شاهد سرکوب روزنامه‌نگاران زن و روزنامه‌ها و مجلات ویژهٔ زنان همچون ماهنامهٔ ''[[زنان (ماهنامه)|زنان]]'' بود.<ref name=":5"/>
=== دیدگاه ضد امپریالیستی، ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی ===
{{جعبه گفتاورد|عنوان=رابطه با آمریکا|گفتاورد=زمان ریاست‌جمهوری من، آقای روحانی، مشاور من و رئیس شورای عالی امنیت ملی بود. نظر او هم مثل من است که ما باید مسئله‌مان را با آمریکا حل کنیم. آقای روحانی برای منافع و ضررهای این کار دو ستون درست کرده بود. من بر آن اساس و نظر، و ضمن این که خودم هم نظراتی داشتم و اضافه کردم، رفتم و با رهبری صحبت کردم. خیلی بحث کردیم. یکی – دو ساعت بحث کردیم {دربارهٔ آمریکا} و به نتیجه نرسیدیم. من گفتم نمی‌توانم حرف دیگری به شما بزنم و فقط مسئلهٔ ما و خداست. بالأخره در روز قیامت از من و شما می‌پرسند چرا این همه ضرر و مشکلات برای مردم ایجاد شد. اگر این‌ها را بر عهده می‌گیرید، من دیگر حرفی ندارم. ایشان گفتند: بله، جواب خدا با من!|عرض=300px|حاشیه=3px|منبع=ویدئویی از مصاحبه با هاشمی رفسنجانی در واکنش به انتشار نماهنگی از سوی دفتر علی خامنه‌ای در نکوهش اعتماد به آمریکا|تراز=چپ}}خامنه‌ای در سخنرانی‌های خود مرتباً به اصل مخالفت قاطع با آمریکا اشاره می‌کند.<ref>{{پک|Sadjadpour, Karim|۲۰۰۹|ف=Reading Khamenei: The World View of Iran's Most Powerful Leader|ک=|ص=}}</ref> او عقیده دارد دشمنی آمریکا با «نظام» و «مردم ایران» انکار کردنی نیست.<ref>{{پک/بن|مشرق۴۵۰|ک=مشرق‌نیوز|ف=وقتی سیا اصطلاح «تئوری توطئه» را اختراع کرد}}</ref> وی در خصوص مذاکره با آمریکا می‌گوید آمریکا می‌تواند وعده‌هایی زیبا بدهد که عمدتاً در عمل محقق نکند؛ بنابراین، تا زمانی که کشور تا حدی قوی نشده که در برابر فشارهای آمریکا حین مذاکرات، یارای مقاومت داشته باشد، مذاکره با آمریکا ممنوع است.<ref>{{پک/بن|ایسنا۰۱۴|ک=ایسنا|ف=امام مذاکره با آمریکا را ممنوع کرد}}</ref> در اسفند ۱۳۵۹، هنگامی که بیش از ۱۰۰ هزار نفر برای گرامی داشت درگذشت مصدق و درخواست تشکیل [[جمهوری دموکراتیک]] به جای جمهوری اسلامی در دانشگاه تهران گردهم آمدند، خامنه‌ای به شکل تهدید آمیز گفت: «ما مثل [[سالوادور آلنده|آلنده]] و [[محمد مصدق|مصدق]]، لیبرال نیستیم که C.I.A بتواند ما را سرکوب کند.»<ref>{{پک|آبراهامیان|۱۳۹۳|ک=کودتا|ص=۳۰۶}}</ref> خامنه‌ای با لفظ انگلیس خبیث از انگلستان یاد می‌کند و می‌گوید «داعش و القاعده را استعمار علی‌الخصوص انگلیس خبیث برای مقابله با جمهوری اسلامی و بیداری اسلامی درست کردند.»<ref>{{پک/بن|فردا۰۱۷|ک=رادیو فردا|ف=انگلیس خبیث داعش را برای مقابله با ایران درست کرد}}</ref> همچنین خامنه‌ای مقصر اختلافات پاکستان و هند بر سر [[کشمیر]] را انگلیس می‌داند.<ref>{{پک/بن|خامنه۲|ک=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|ف=بحران کشمیر؛ نتیجه معاهده انگلیسی}}</ref> او در سخنرانی عید فطر ۱۳۹۷، از سفرهای خارجی غیر ضروری مردم انتقاد کرد.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۱۷|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=خامنه‌ای خواستار خودداری از سفرهای خارجی}}</ref>
خامنه‌ای از مخالفان [[دولت اسرائیل]] و [[صهیونیسم]] است.<ref>{{پک/بن|Atlantic۱|ک=The Atlantic|ف=Why Iran's Anti-Semitism Matters}}</ref> در آذر ۱۳۷۹، خامنه‌ای اسرائیل را «یک غدهٔ سرطانی» خواند که «باید از [[خاورمیانه|منطقه]] حذف شود.»<ref>{{پک/بن|CBS News۱|ک=CBS News|ف=Iranian Leader: Israel A "Cancerous Tumor}}</ref> در شهریور ۱۳۹۴، خامنه‌ای در سخنانی دربارهٔ اسرائیل پس از توافق بر سر برنامه هسته‌ای ایران، اظهار داشت: «[[اسرائیل ۲۵ سال آینده را نخواهد دید|اسرائیل ۲۵ سال دیگر را نخواهد دید]]».<ref>{{پک/بن|Al Monitor۱|ک=Al Monitor|ف=Khamenei: Israel will no longer exist in 25 years}}</ref><ref>{{پک|Khameneʿi, ʿAlī|۲۰۰۹|ف=John L. Esposito|ک=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World|زبان=en}}</ref> او گفته فراخوانی به حذف اسرائیل به معنای محو [[یهودیان|مردم یهودی]] نیست و ایران با آنان دشمنی‌ای ندارد، و معتقد است مردم معتقد به همه ادیان باید بتوانند در آینده اسرائیل تصمیم‌گیری کنند.<ref name="e367">{{cite web|last=Farda|first=Radio|title=Iran's Khamenei Says Islamic Republic Not Enemy Of Jewish People|website=Radio Free Europe / Radio Liberty|date=2019-11-15|url=https://en.radiofarda.com/a/iran-s-khamenei-says-islamic-republic-not-enemy-of-jewish-people/30274390.html|access-date=2024-08-01}}</ref><ref name="h317">{{cite web|title=Khamenei: Iran not calling for elimination of Jews, wants non-sectarian Israel|website=Reuters|date=2019-11-15|url=https://www.reuters.com/article/world/khamenei-iran-not-calling-for-elimination-of-jews-wants-non-sectarian-israel-idUSKBN1XP0WM/|access-date=2024-08-01}}</ref><ref name="e080">{{cite web|last=Kirsh|first=Elana|last2=Pacchiani|first2=Gianluca|last3=Sokol|first3=Sam|last4=Fabian|first4=Emanuel|last5=Hafezi|first5=Parisa|last6=Rasheed|first6=Ahmed|last7=Bassam|first7=Laila|title=Khamenei explains ‘final solution’ poster: I want Israel destroyed, not all Jews|website=The Times of Israel|date=2020-05-20|url=https://www.timesofisrael.com/khamenei-explains-final-solution-poster-i-favor-destroying-israel-not-jews/|access-date=2024-08-01}}</ref> خامنه‌ای اعتقاد به لزوم گسترش روابط دیپلماتیک با شرق و غرب به جز آمریکا و اسرائیل دارد و توجه به شرق و کشورهای همسایه را در اولویت می‌داند.<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی۷|ک=بی‌بی‌سی|ف=آیت الله خامنه ای: باید نگاهمان به شرق باشد}}</ref><ref>{{پک/بن|خبرآنلاین۱|ک=خبرآنلاین|ف=رویکرد نگاه به شرق از دیدگاه رهبر انقلاب}}</ref><ref>{{پک/بن|یورونیوز۱|ک=یورونیوز|ف=رهبر ایران: روابط با شرق و غرب باید تقویت شود}}</ref>
=== هولوکاست ===
در فروردین ۱۳۹۳، خامنه‌ای در یک سخنرانی به مناسبت نوروز، [[هولوکاست]] را زیر سؤال برد. وی گفت: «هولوکاست رویدادی است که واقعیت آن نامشخص است و اگر اتفاق افتاده باشد، معلوم نیست چگونه اتفاق افتاده است.» وی همچنین اظهار داشت: «هیچ‌کس در کشورهای اروپایی جرئت نمی‌کند دربارهٔ هولوکاست صحبت کند» و گفت که «در [[جهان غرب|غرب]] صحبت در مورد هولوکاست و ایجاد تردید در آن گناه بزرگی است».<ref>{{پک/بن|Jerusalem Post10|ک=Jerusalem Post|ف=Iran's Khamenei questions 'certainty' of Holocaust}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده =تسنیم |نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/08/07/2378830/امام-خامنه-ای-به-جوانان-فرانسه-از-رئیس-جمهورتان-بپرسید-چرا-تردید-در-هولوکاست-جُرم-اما-اهانت-به-پیامبر-آزاد-است |عنوان=خامنه‌ای به جوانان فرانسه: از رئیس‌جمهورتان بپرسید چرا تردید در هولوکاست، جُرم اما اهانت به پیامبر آزاد است؟ | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref>
=== دیدگاه در مورد [[صحابه]] محمد و [[وحدت جهان اسلام]] ===
در سال ۱۳۸۹، [[فتوای حرمت اهانت به مقدسات اهل‌سنت|خامنه‌ای فتوایی]] صادر کرد که بر اساس آن هرگونه توهین به [[همسران محمد]] و همچنین به [[صحابه]] حرام است. همواره در ایران افرادی به دلیل توهین به مقدسات به سب‌النبی (هرکسی که محمد توهین کند) محکوم و اعدام می‌شوند؛<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دیوان عالی ایران حکم اعدام به اتهام توهین به پیامبر اسلام را «تأیید کرد»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f2-iran-sina-dehghan-execution-approved-by-supreme-court-for-blasphemy/28388223.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2022-10-13|کد زبان=fa|archive-date=۱۷ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017235557/https://www.radiofarda.com/a/f2-iran-sina-dehghan-execution-approved-by-supreme-court-for-blasphemy/28388223.html|dead-url=no}}</ref><ref>— ماده ۵۱۳، قانون مجازات اسلامی ایران</ref> این فتوا در پاسخ به [[فتوا|استفتایی]] از سوی جمعی از [[شیعیان عربستان سعودی|شیعیان عربستان]] بود.<ref>{{پک/بن|reuters20|ک=reuters20|ف=Iran leader wins plaudits over sectarian strife fatwawar}}</ref> خامنه‌ای در رابطه با [[جهان اسلام|دنیای اسلام]] به وحدت، هم‌افزایی، کمک به یکدیگر، دوری از اختلافات مذهبی و فکری تأکید دارد. «اگر این وحدت اتفاق بیفتد، وضعی که امروز مسلمان‌ها دارند دیگر به این شکل نخواهد بود و مسلمان عزت پیدا خواهد کرد. شیعه انگلیسی و سنی آمریکایی، دولبهٔ یک قیچی هستند؛ سعیشان این است که مسلمانان را به جان هم بیندازند.»<ref>{{پک/بن|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۶|ک=دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای|ف=وحدت اسلامی}}</ref>
== در نگاه دیگران ==
=== جایگاه خامنه‌ای در جهان ===
مطابق [[شاخص مردم‌سالاری]] ''اکونومیست''، حکومت خامنه‌ای رژیمی اقتدارگرا و در مقابل آزادی‌خواهی است.<ref>{{پک|Economist Intelligence|۲۰۲۱|زبان=en|ک=The China challenge}}</ref> طبق گزارش مجلهٔ ''[[فوربز]]''، خامنه‌ای در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ به‌ترتیب هجدهمین و هفدهمین فرد قدرتمند در جهان بود.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=فوربس: پوتین در صدر فهرست قدرتمندترین شخصیت‌های جهان قرار گرفت|نشانی=https://www.bbc.com/persian/world-38327446|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ بازبینی=۲۷ نوامبر ۲۰۲۲|archive-date=۲۳ اکتبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023023611/https://www.bbc.com/persian/world-38327446|dead-url=no}}</ref><ref>{{پک/بن|فوربس۴۵|ک=forbes|ف=ali hoseini khamenei|زبان=en}}</ref> بر اساس مستندی از [[بزرگمهر شرف‌الدین]] در [[بی‌بی‌سی فارسی]]، نگاه منطقی و عمل‌گرایانه خامنه‌ای به سیاست او را از اکثر رهبران و حاکمان تاریخ معاصر ایران متمایز کرده است.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۲۶|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=آیت الله خامنه‌ای؛ مرد فضاهای خالی|زبان=}}</ref>
ازسوی دیگر، [[عباس میلانی]]، پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفتگویی با بی‌بی‌سی در رابطه با [[خیزش ۱۴۰۱ ایران]] گفت: «خامنه‌ای توان درس گرفتن از اشتباهاتش را ندارد چون خود را یک عقل کل می‌داند.»<ref>{{پک/بن|بی بی۰۲۶|ک=اینستاگرام بی‌بی‌سی فارسی|ف=آقای خامنه‌ای توان درس گرفتن از تاریخ ندارد|زبان=}}</ref> [[موقوفه کارنگی برای صلح بین‌المللی]] در سال ۲۰۰۸ مقاله‌ای با عنوان «بازخوانی خامنه‌ای: دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران» به قلم [[کریم سجادپور]] نوشته است: «شاید در دنیا هیچ رهبری نباشد که به اندازهٔ خامنه‌ای برای مسایل جاری جهان اهمیت داشته باشد اما درعین‌حال تا این حد برای جهانیان ناشناخته باشد». سجادپور ادعا می‌کند که هر رویکرد موفق در قبال ایران باید نقش محوری خامنه‌ای در فرایند تصمیم‌گیری ایران و سوء ظن عمیق او نسبت به ایالات متحده را در نظر بگیرد.<ref>{{پک/بن|کار۵۰۰|ک=موقوفه کارنگی|ف=دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران|زبان=}}</ref> سجادپور در سال ۲۰۱۹ خامنه‌ای را قدرتمندترین شخص در خاورمیانه نامید و افزود که او قدرتش را به‌وسیلهٔ نهادهایی که افرادشان را خودش انتخاب کرده یا وفادارش هستند، پنهان می‌کند.<ref>{{یادکرد وب|نام خانوادگی=Sadjadpour|نام=Karim|نشانی=https://time.com/magazine/south-pacific/5691730/october-14th-2019-vol-194-no-15-international/|عنوان=Iranian Supreme Leader Ali Khamenei Is One Despot Trump Might Not Win Over|مجله=Time|تاریخ=۳ اکتبر ۲۰۱۹|تاریخ بازدید=۲۷ نوامبر ۲۰۲۲|زبان=en|archive-date=۹ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209002013/https://time.com/magazine/south-pacific/5691730/october-14th-2019-vol-194-no-15-international/|dead-url=no}}</ref> در گزارش سالانهٔ [[گزارشگران بدون مرز]]، خامنه‌ای در «زمره درندگان آزادی رسانه‌ها» در جهان قرار گرفته است.<ref>{{پک/بن|آمریکا۰۲۰|ک=صدای آمریکا|ف=درندگان آزادی رسانه‌ها|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|فردا۰۲۵|ک=رادیو فردا|ف=درندگان آزادی اطلاع‌رسانی در جهان|زبان=}}</ref> در سال ۲۰۰۰، [[کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران|کمیتهٔ حمایت از روزنامه‌نگاران]]، او را یکی از ۱۰ دشمن آزادی بیان معرفی کرد.<ref>{{پک/بن|پرس۸۰۸|ک=cpj.org|ف=Spotlight on Press Tyrants|زبان=en}}</ref> در همین راستا در اوایل کار [[دوره ششم مجلس شورای اسلامی|مجلس ششم]]، هنگامی که طرح اصلاح قانون مطبوعات، تهیه شد تا در جلسهٔ علنی مجلس مطرح شود، خامنه‌ای با [[حکم حکومتی]]، دستور داد این طرح مسکوت گذاشته شود.<ref>{{یادکرد وب | عنوان=مجلس ششم، ضعف نمایندگان یا مشکل ساختاری؟ | وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی | تاریخ=23 مه 2004 | پیوند=http://www.bbc.co.uk/persian/interactivity/debate/story/2004/05/printable/040519_l-cy-6thmajlis-1.shtml | تاریخ بازبینی=27 نوامبر 2022 | archive-date=۲۴ اکتبر ۲۰۱۱ | archive-url=https://web.archive.org/web/20111024181600/http://www.bbc.co.uk/persian/interactivity/debate/story/2004/05/printable/040519_l-cy-6thmajlis-1.shtml | dead-url=no}}</ref> به گفته [[کاظم علمداری]]، جامعه‌شناس، ولی فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی دارای اختیارات نامحدود است و قانون اساسی برای رهبر حقوق دیکتاتوری قائل شده است.<ref>{{پک/بن|یورو۰۱۰|ک=euronews|ف=Iran's constitutional dictatorship furthers 'conspiracy'|زبان=en}}</ref> دیوید والچنسکی در کتاب ''بدترین ۲۰ دیکتاتور زنده جهان'' خامنه‌ای را در رده نهم قرارداده است.<ref name="ReferenceF">{{پک|Wallechinsky|2009|ک=Tyrants, The World's Worst Dictators}}</ref>
[[متا پلتفرمز|شرکت متا]] در ۸ فوریه ۲۰۲۴ همه حساب‌های خامنه‌ای را به دلیل نقض قواعد مربوط به ترویج «سازمان‌ها و افراد خطرناک» مسدود کرد. این حساب‌ها شامل حساب [[اینستاگرام]] با بیش از ۵ میلیون دنبال‌کننده، حساب انگلیسی اینستاگرام با ۲۰۴ هزار دنبال‌کننده و فیس‌بوک است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=متا حساب‌های خامنه‌ای در اینستاگرام را مسدود کرد|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-khamenei-instagram-accounts-removed-by-meta/7479733.html|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=2024-02-08|بازبینی=2024-02-13|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=تمام صفحه‌های علی خامنه‌ای در رسانه‌های اجتماعی اینستاگرام و فیس‌بوک بسته شدند|نشانی=https://www.iranintl.com/202402089026|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=2024-02-13|بازبینی=2024-02-13|کد زبان=fa}}</ref>
=== نوع نگرش خامنه‌ای از زبان دیگران ===
به گفته بی‌بی‌سی، در رابطه با فهم دیدگاه‌های او باید تأکید کرد در ایران خبرنگاران حق سؤال پرسیدن از خامنه‌ای را ندارند و البته انتقاد از او هزینه‌هایی دارد. همیشه این گفتگو یک‌طرفه است، خامنه‌ای در منبری می‌نشیند و سخنرانی می‌کند که دیدگاه‌های او را باید بیشتر در سخنرانی‌های او جست.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۴۲|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=انتقاد از خامنه‌ای چقدر هزینه دارد؟|زبان=}}</ref> از نگاه علی‌اکبر ولایتی، شیوه مبارزاتی خامنه‌ای، بر اساس اندیشه اسلامی و گرفتن مبانی مبارزاتی از منابعی چون قرآن و احادیث در تقابل با اندیشه‌های [[ماده‌باوری|مادی‌گرایانه]]، [[مارکسیسم|مارکسیستی]] و [[لیبرالیسم|لیبرال]] بوده است. ولایتی از جمله علل موفقیت خامنه‌ای در مبارزات سیاسی را داشتن نگاه چند بعدی، استفاده از شبکه عظیم اطلاع‌رسانی نهضت سید روح‌الله خمینی و استفاده از منبر و عملگرایی می‌داند.<ref name=":111"/> [[گرت پورتر]] معتقد است درباب فتوای خامنه‌ای مبنی بر حرام بودن تولید سلاح هسته‌ای، سابقه عدم تلافی از [[استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی#جنگ ایران و عراق|حملات شیمیایی عراق]] علیه ایران قویاً نشان می‌دهد که بیزاری رهبر ایران از تولید سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای ریشه‌ای عمیق و صادقانه دارد. به گفته او به نقل از [[محسن رفیق‌دوست]] خمینی نیز در زمان جنگ ایران و عراق با وجود تلاش‌هایی برای ساخت سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای تولید و استفاده از این سلاح‌ها را حرام اعلام کرد. از سال ۲۰۱۲، موضع رسمی دولت [[باراک اوباما]]، استقبال از وجود فتوای ضد هسته‌ای خامنه‌ای بوده است.<ref name="ReferenceE"/> با این وجود به گفته [[ند پرایس]]، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، فتوای خامنه‌ای، هرگز مبنای تصمیم‌گیری آمریکا برای جلوگیری از دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای نبوده است.<ref>{{پک/بن|آمریکا۰۳۱|ک=صدای آمریکا|ف=فتوای خامنه‌ای هرگز مبنای تصمیم آمریکا نبوده است|زبان=}}</ref> [[بنیامین نتانیاهو]] نخست‌وزیر اسرائیل، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اکتبر ۲۰۱۵، با نشان دادن [[فلسطین (کتاب)|کتاب فلسطین]] وی می‌گوید: «این کتاب آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر ایران است که در آن سخنرانی‌هایی برای ریشه‌کن کردن اسرائیل «طی ۲۵ سال» وجود دارد.»<ref>{{پک/بن|تایمز۵۰۳|ک=timesofisrael|ف=netanyahu-whips-out-book-of-khameneis-speeches|زبان=en}}</ref>
[[مایک پومپئو]] دربارهٔ دیدگاه خامنه‌ای دربارهٔ هولوکاست می‌گوید: «ایالات متحده، اظهارات منزجرکننده و یهودی‌ستیزانهٔ خامنه‌ای را محکوم می‌کند؛ این اظهارات، جایی در توییتر یا سایر شبکه‌های اجتماعی ندارد. ما می‌دانیم که ادبیات سخیف (لفاظی‌های خبیثانه)<ref>{{پک/بن|میلیون۴۰۰|ک=سایت میلیون ایران|ف=لفاظی‌های خبیثانه خامنه‌ای|زبان=}}</ref> خامنه‌ای، بازتاب سنت رواداری مردم ایران نیست».<ref>{{پک/بن|دویچ۰۱۰|ک=دویچه‌وله|ف=واکنش‌ها به کاربرد کلیدواژه یهودی‌ستیزانه|زبان=}}</ref> به‌گفتۀ حمید کیهان در بی‌بی‌سی، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی در اواخر سال ۱۳۹۲ و هم‌زمان با شدت گرفتن مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم‌های خارجی در ۲۴ ماده برای اجرا به دولت ابلاغ شد. به‌ روایت او، بخش عمدۀ این سند شامل شعارهایی در مورد اهدافی ماهیتاً مطلوب اما عمدتاً غیراجرایی است و در بخش‌های دیگر نیز موضوعاتی به عنوان راهبرد عنوان شده که دستیابی به آنها در شرایط کنونی ایران ناممکن است. مطابق اظهارات او، شاید بخش‌هایی از آن از لحاظ منطق اقتصاد با مشکلاتی روبرو باشد اما بخش‌های دیگری از آن دست‌کم به‌طور تلویحی حاوی راهبردهای اجرایی است.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۴۰|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=اقتصاد مقاومتی|زبان=}}</ref> به‌گفتۀ [[فریدون خاوند]]، در مجموع، این سیاست‌ها فهرستی مرکب از هدف‌های بسیار بدیهی است که در برنامۀ اقتصادی خیلی از کشورها می‌توان دید. این که چرا این سیاست‌ها پیش از این اجرا نشده جای سؤال است.<ref>{{پک/بن|فردا۰۴۱|ک=رادیو فردا|ف=بینش «قلعه‌ای» خامنه‌ای|زبان=}}</ref>
=== نوع عملکرد خامنه‌ای از زبان دیگران ===
سرژ میشل و پائولو وودز بر این باورند که سخنرانی‌های خامنه‌ای مجموعه‌ای است از «تهدیدها و شعارهای تو خالی» که با اعتقاد بر [[تئوری توطئه]] و روحیهٔ شدید ضد آمریکایی همراه است، او همه‌جا «دسیسهٔ دشمنان» را می‌بیند و قدرت‌های خارجی را «مستکبر»، «شیطانی»، «آزمند»، «منفور»، «واپس‌گرا»، «برتری‌طلب»، «سرطانی»، «ستمکار»، «زهرآگین» و «تجسم شیطان» توصیف می‌کند. این صفات هم به دولت‌های غربی و هم به سرویس‌های اطلاعاتی‌شان [[سازمان اطلاعات مرکزی|سیا]]، [[موساد]]، [[سرویس اطلاعات مخفی|اینتلیجنت سرویس]]، اطلاق می‌شود.<ref>{{پک|میشل|وودز|۲۰۱۰|ک=رهبر|ص=۳۵۱–۳۵۲}}</ref> [[دونالد ترامپ]] رئیس‌جمهور سابق آمریکا در نقد عملکرد خامنه‌ای می‌گوید: «مردم نجیب ایران، که آمریکا را دوست دارند، سزاوار دولتی هستند که بیش از تمرکز بر کشتن آن‌ها به جرم احترام‌خواهی، به آن‌ها کمک کند تا به رؤیاهایشان دست یابند. رهبران ایران به جای آنکه ایران را به سمت ویرانی بکشانند، باید هراس‌افکنی را کنار بنهند و ایران را دوباره باعظمت کنند»<ref>{{پک/بن|فردا۰۴۷|ک=رادیو فردا|ف=ترامپ به توییت خامنه‌ای به فارسی پاسخ داد|زبان=}}</ref> ۱۹ آذر ۱۴۰۱، در جریان خیزش سراسری مردم ایران [[ابوالفضل قدیانی]] در بیانیه‌ای بعد از اعدام [[محسن شکاری]]، از خامنه‌ای به عنوان «جبار تمامیت‌خواه» و «خودکامۀ خونریز» نام برد و افزود: «او باید بداند نمی‌تواند ملت ایران را با اعدام و بگیر و ببندِ معترضان مرعوب کند و برعکس، این جنایت‌ها عزم ملت را در سرنگونی خامنه‌ای و نظامش راسخ‌تر می‌کند.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی: خامنه‌ای نمی‌تواند ملت ایران را با اعدام و بگیر و ببندِ معترضان مرعوب کند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/qadyani-shakari-execution/32170407.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2022-12-24|کد زبان=fa|archive-date=۸ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108195148/https://www.radiofarda.com/a/qadyani-shakari-execution/32170407.html|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی خطاب به خامنه‌ای: هنوز عطش خونریزی مستبد فرو ننشسته است|نشانی=https://iranwire.com/fa/news-1/111109-ابولفضل-قدیانی-خطاب-به-خامنهای-هنوز-عطش-خونریزی-مستبد-فرو-ننشسته-است/|وبگاه=iranwire.com|بازبینی=2022-12-24|کد زبان=fa|archive-date=۲۴ دسامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224145653/https://iranwire.com/fa/news-1/111109-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%B7%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%88-%D9%86%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|dead-url=no}}</ref> روز دوشنبه ۵ دی ۱۴۰۱، سخنانی از ابوالفضل قدیانی منتشر شد، وی خامنه‌ای را «بزرگ‌ترین دشمن ملت ایران» و مصداق تمام و کمال «مفسد فی‌الارض و محارب» نامید و نوید آن را داد که «مطمئن باشید این حکومت رفتنی است.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی: خامنه‌ای بزرگ‌ترین دشمن مردم ایران است|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/حقوق-بشر/20221227-ابوالفضل-قدیانی-خامنه-ای-بزرگترین-دشمن-مردم-ایران-است|وبگاه=ار. اف. ای - RFI|تاریخ=2022-12-27|بازبینی=2022-12-28|کد زبان=fa|archive-date=۲۱ مارس ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180539/https://www.rfi.fr/fa/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1/20221227-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی: خامنه‌ای «محارب و مفسد فی‌الارض» است؛ راهی جز خیابان نیست و حکومت رفتنی است|نشانی=https://ir.voanews.com/a/abolfazl-qadayani-khamenei-iran-protests/6893368.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2022-12-28|کد زبان=fa|archive-date=۴ فوریه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204231030/https://ir.voanews.com/a/abolfazl-qadayani-khamenei-iran-protests/6893368.html|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=قدیانی: خامنه‌ای مصداق مفسد فی‌الارض و محارب است، این حکومت رفتنی است|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/ghadyani-criticizes-khamenei/32195378.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2022-12-28|کد زبان=fa|archive-date=۱۸ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118233716/https://www.radiofarda.com/a/ghadyani-criticizes-khamenei/32195378.html|dead-url=no}}</ref>
در تیر ۱۴۰۱، ابوالفضل قدیانی در مورد کنترل قوه قضائیه توسط خامنه‌ای قبل از رفتن به زندان گفت: «فقط با برکناری علی خامنه‌ای، خودکامۀ قدرت پرستِ نظام سرکوبگر جمهوری اسلامی است که دستگاه قضایی مستقل که از ارکان اصلی استقرار دموکراسی و اجرای عدالت است می‌تواند ایجاد شود و امیدوارم این مهم چندان طول نکشد.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی بعد از انتقادات تند از علی خامنه‌ای: به زندان می‌روم|نشانی=https://ir.voanews.com/a/abolfazl-ghadiani-heading-to-prison-/7182460.html|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=2023-07-16|بازبینی=2023-12-14|کد زبان=fa|archive-date=۲۸ اکتبر ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028035838/https://ir.voanews.com/a/abolfazl-ghadiani-heading-to-prison-/7182460.html|dead-url=no}}</ref>
==== شیوع کروناویروس ====
در ۱۹ دی ۱۳۹۹، خامنه‌ای واردات [[واکسن کووید-۱۹|واکسن کووید ۱۹]] ساخت [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] و [[انگلستان|انگلیس]] را ممنوع اعلام کرد و گفت که به این واکسن‌ها اعتماد ندارد و حتی به [[فرانسه]] هم خوشبین نیست.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=آیت‌الله خامنه‌ای ورود واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را ممنوع کرد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-55585724|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2023-01-08|زبان=fa|archive-date=۹ نوامبر ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109230712/https://www.bbc.com/persian/iran-55585724|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=خامنه‌ای ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی را ممنوع کرد؛ «اصراری به بازگشت آمریکا به برجام نیست»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/khamemei-says-the-import-of-american-and-british-vaccines-is-prohibited/31038500.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-08|کد زبان=fa|archive-date=۸ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108155239/https://www.radiofarda.com/a/khamemei-says-the-import-of-american-and-british-vaccines-is-prohibited/31038500.html|dead-url=no}}</ref> ساعاتی بعد [[جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران|جمعیت هلال‌احمر ایران]] ورود ۱۵۰ هزار دوز واکسن کرونای [[فایزر|شرکت فایزر]] از آمریکا را منتفی نمود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=واردات واکسن فایزرِ اهدایی افراد خیّر از آمریکا «منتفی شد»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/coronavirus-vaccine/31038831.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-08|کد زبان=fa|archive-date=۸ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108163749/https://www.radiofarda.com/a/coronavirus-vaccine/31038831.html|dead-url=no}}</ref> بسیاری از ایرانیان نسبت به این دستور واکنش نشان دادند که همراه با خشم، بُهت و ناباوری بود.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=ممنوعیت خرید واکسن بریتانیا و آمریکا؛ خشم شمار زیادی از ایرانیان از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-55590756|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2023-01-08|زبان=fa|archive-date=۸ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108155246/https://www.bbc.com/persian/iran-55590756|dead-url=no}}</ref> [[توییتر|شبکه اجتماعی توییتر]] این سخنان را به‌خاطر «نشر اطلاعات غلط دربارهٔ واکسن کرونا» از حساب‌های کاربری خامنه‌ای به زبان‌های انگلیسی، عربی، اسپانیایی، روسی و فرانسوی حذف کرد.<ref name="radiofarda.com">{{یادکرد وب|عنوان=توئیتر ادعای خامنه‌ای دربارهٔ واکسن کرونا را از حساب‌های کاربری وی حدف کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/31039328.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-09|کد زبان=fa|archive-date=۹ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230109135835/https://www.radiofarda.com/a/31039328.html|dead-url=no}}</ref><ref name="radiofarda.com"/>
وی در قسمتی از سخنرانی خود با اشاره به آیه ۱۱۲ [[سوره انعام]]<ref>{{آیه 3|6|112}}</ref> گفت «هم دشمنان جنّی، هم دشمنان انسی وجود دارند و این‌ها به هم کمک هم می‌کنند؛ سیستم‌های اطّلاعاتیِ خیلی از کشورها علیه ما با همدیگر همکاری می‌کنند.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سخنرانی نوروزی خطاب به ملت ایران|نشانی=http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=45227|ناشر=[[Khamenei.ir]]|تاریخ بازبینی=۱۷ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ=۳ فروردین ۱۳۹۹}}</ref> به روایت [[رادیو زمانه]] خامنه‌ای در این فراز از سخنانش به احتمال همکاری [[جن]] و انس در شیوع کرونا در ایران اشاره کرده است<ref>{{یادکرد وب|عنوان=عضو خبرگان رهبری: نیروهای آتش به اختیار برای مقابله با جن و انس وارد عمل شوند|نشانی=https://www.radiozamaneh.com/496854|ناشر=[[رادیوزمانه]]|تاریخ بازبینی=۱۴ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ=۱۳ فروردین ۱۳۹۹}}</ref> در مقابل، [[خبرگزاری تسنیم]] این روایت را [[تحریف]] سخنان علی خامنه‌ای برشمرده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=گزارش/ از احتمال جنگ ویروس‌ها تا قطعیت جنگ واژه ها/ تریبون‌های تروریسم چگونه اظهارات رهبری را تحریف می‌کنند؟|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/01/05/2229275/گزارش-از-احتمال-جنگ-ویروس-ها-تا-قطعیت-جنگ-واژه-ها-تریبون-های-تروریسم-چگونه-اظهارات-رهبری-را-تحریف-می-کنند|ناشر=[[خبرگزاری تسنیم]]|تاریخ بازبینی=۱۵ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ=۵ فروردین ۱۳۹۹}}</ref>
مدتی بعد، [[عفو بین‌الملل|سازمان عفو بین‌الملل]] به اظهارات خامنه‌ای واکنش نشان داد و در بیانیه‌ای نوشت: «تصمیم [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]] برای ممنوع کردن دسترسی میلیون‌ها نفر از مردم ایران به واکسن‌های حیاتی آمریکایی و انگلیسی کرونا نادیده انگاشتن حق حیات و حق سلامت است. خامنه‌ای در حال بازی با جان میلیون‌ها انسان است. مقام‌های ایرانی باید فوراً به این بی‌اعتنایی شرم‌آور به تعهدات حقوق بشری پایان دهند.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محکومیت خامنه‌ای توسط عفو بین‌الملل در ارتباط با ممنوع‌کردن دسترسی مردم ایران به واکسن – dorrtv|نشانی=https://dorrtv.net/در-تی-وی/1794/|بازبینی=2023-11-23|کد زبان=fa-IR|نام=قاسم کمال|نام خانوادگی=پور|archive-date=۲۳ نوامبر ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20231123134340/https://dorrtv.net/%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C/1794/|dead-url=no}}</ref>
ده‌ها تن از متخصصان، استادان و کنش‌گران سیاسی و مدنی کشور، خامنه‌ای را مسئول «فاجعه ملی» ناشی از گسترش ویروس کرونا دانستند؛ چون او به‌عنوان بالاترین و قدرتمندترین فرد حکومت «تصمیم نابخردانه» در رد کردن بعضی کمک‌های جهانی و اخراج پزشکان بدون مرز را توجیه نموده و از «نظریه مضحک» [[بیوتروریسم|ترور بیولوژیک]] دفاع می‌کند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان="خامنه‌ای مسئول تبدیل کرونا به فاجعه‌ای ملی است" – DW – ۱۳۹۹/۱/۱۰|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/خامنهای-مسئول-تبدیل-کرونا-به-فاجعهای-ملی-است/a-52950821|وبگاه=dw.com|بازبینی=2023-01-03|کد زبان=fa|archive-date=۴ فوریه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204233020/https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/a-52950821|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=۱۰۰ فعال سیاسی و مدنی: علی خامنه‌ای مسئول اول تبدیل کرونا به یک فاجعه ملی است|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/iranian_activists_blame_khamenei_coronavirus_crisis/30516007.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2023-01-03|کد زبان=fa|archive-date=۳ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103113510/https://www.radiofarda.com/a/iranian_activists_blame_khamenei_coronavirus_crisis/30516007.html|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=یکصد تن از فعالان مدنی و دانشگاهی: علی خامنه‌ای مسئول فاجعه ملی ناشی از گسترش ویروس کرونا در ایران است|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/ایران/20200329-یکصد-تن-از-فعالان-مدنی-و-دانشگاهی-علی-خامنه-ای-مسئول-فاجعه-ملی-ناشی-از-گسترش-ویروس-کرونا-در-ایران-است|وبگاه=ار. اف. ای - RFI|تاریخ=2020-03-29|بازبینی=2023-01-03|کد زبان=fa|archive-date=۳ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103113513/https://www.rfi.fr/fa/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/20200329-%DB%8C%DA%A9%D8%B5%D8%AF-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|dead-url=no}}</ref> ابوالفضل قدیانی، خامنه‌ای و ارگان‌های تحت فرمان او را مسبب اصلی شیوع وسیع کرونا دانسته که می‌خواهد با فریب و انحراف افکار عمومی و به خدمت گرفتن تئوری توطئه و [[جنگ بیولوژیک]]، ناکارآمدی و سوء مدیریت خود و ارگان‌های تحت فرمانش را تحت‌الشعاع قرار داده و لاپوشانی کند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ابوالفضل قدیانی آیت‌الله خامنه‌ای را در «شیوع وسیع کرونا» مسئول دانست و او را به «فریب افکار عمومی» متهم کرد|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/ایران/20200327-ابوالفضل-قدیانی-آیت-الله-خامنه-ای-را-در-شیوع-وسیع-کرونا-مسئول-دانست-و-او-را-به-فریب-افکار-عمومی-متهم-کرد|وبگاه=ار. اف. ای - RFI|تاریخ=2020-03-27|بازبینی=2023-02-14|کد زبان=fa|archive-date=۱۴ فوریه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214104140/https://www.rfi.fr/fa/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/20200327-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D8%B9-%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%81%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%87%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|عنوان=ابوالفضل قدیانی آیت‌الله خامنه‌ای را به 'تئوری توطئه و فریب' متهم کرد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-52048474|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ بازبینی=2023-02-14|زبان=fa|archive-date=۱۴ فوریه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214104139/https://www.bbc.com/persian/iran-52048474|dead-url=no}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|عنوان=قدیانی: سخنان خامنه‌ای دربارهٔ «جنگ بیولوژیک» برای فریب افکار عمومی است|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/ghadyani_statement_against_khamenei/30511443.html|کوشش=رادیو فردا|تاریخ=2020-03-26|تاریخ بازبینی=2023-02-14|زبان=fa|نام=رادیو|نام خانوادگی=فردا|archive-date=۱۴ فوریه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214104139/https://www.radiofarda.com/a/ghadyani_statement_against_khamenei/30511443.html|dead-url=no}}</ref>
به گزارش [[رادیو بین‌المللی فرانسه|رادیو فرانسه]] در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹، خامنه‌ای در سال ۱۳۹۹ برای اولین بار در جلسه شعرخوانی که هر سال در ماه رمضان برگزار می‌شود به‌دلیل تهدید شرایط شیوع ویروس کرونا شرکت نکرد. اما دولت روحانی خبر داد که نمازهای جمعه در مساجد در بیش از ۱۳۰ شهرستان برگزار می‌شوند. خامنه‌ای از ابتدای شروع شیوع ویروس کرونا از شرکت در کلیه تجمع‌ها و نشست‌های سیاسی و مذهبی خودداری کرده و پیام‌های خودش را برعکس دیگر رهبران جهان، از طریق کنفرانس‌های تصویری یا پیام‌های توئیتر داده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=به دلیل کرونا خامنه ای در نشست شعرخوانی هم شرکت نمی‌کند اما هزاران مسجد بازگشایی می‌شوند|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/خاورمیانه/20200507-به-دلیل-کرونا-خامنه-ای-در-نشست-شعرخوانی-هم-شرکت-نمی-کند-اما-هزاران-مسجد-بازگشایی-می-شوند|وبگاه=ار. اف. ای - RFI|تاریخ=2020-05-07|بازبینی=2023-02-14|کد زبان=fa|archive-date=۱۴ فوریه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214110506/https://www.rfi.fr/fa/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87/20200507-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF|dead-url=no}}</ref>
==== عزاداری محرم ====
در حالی که بسیاری از کارشناسان عنوان کرده بودند رعایت پروتکل‌ها و موازین بهداشتی ممکن نیست و خطر گسترش و گرفتن قربانیان بیشتر توسط ویروس کرونا (کووید ۱۹) وجود دارد، خامنه‌ای در ۱۰ مرداد ۱۳۹۹، ضمن تأکید بر رعایت تصمیمات ستاد مبارزه با کرونا، اعلام کرد که برگزاری عزاداری در شهرهای مختلف از جمله تهران «با رعایت پروتکل‌ها» بلامانع است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=اصرار بر برگزاری مراسم محرم به‌رغم هشدارها – DW – ۱۳۹۹/۵/۲۶|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/اصرار-بر-برگزاری-مراسم-محرم-بهرغم-هشدارها/a-54585783|وبگاه=dw.com|بازبینی=2023-01-13|کد زبان=fa|archive-date=۲۰ مارس ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320093248/https://www.dw.com/fa-ir/%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%BA%D9%85-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7/a-54585783|dead-url=no}}</ref><ref name=":11">{{یادکرد وب|عنوان=اصرار بر برگزاری مراسم محرم به‌رغم هشدارها|نشانی=https://khabar.us/news/95541/اصرار-بر-برگزاری-مراسم-محرم-به-رغم-هشدارها|وبگاه=جستجوگر هوشمند خبری (اخبار لحظه ای ایران و جهان)|بازبینی=2023-01-13|archive-date=۱۳ ژانویه ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113103128/https://khabar.us/news/95541/%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%BA%D9%85-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7|dead-url=no}}</ref> این در حالی بود که خامنه‌ای در شامگاه ۵ شهریور ۱۳۹۹، شب مراسم عزاداری محرم را بدون حضور جمعیت در سالن محل ملاقات‌های عمومی خودش، با حضور یک قاری قرآن و دو تن از نزدیکانش برگزار کرد.<ref name=":11"/>
=== دیدگاه دربارهٔ رهبری خامنه‌ای ===
خامنه‌ای تاکنون چندین بار در زمینه چگونگی رهبری و اداره کشور مورد انتقاد قرار گرفته است. به نوشته جلال کیهان‌منش، اغلب مخالفان وی در ایران را دستگاه‌های اطلاعاتی دستگیر، زندانی، محصور، یا حذف می‌کنند.<ref>{{پک/بن|کیهان۰۴۰|ک=روزآنلاین|ف=سرنوشت منتقدان آِیت الله خامنه‌ای|زبان=}}</ref> تاکنون روزنامه‌نگاران بسیاری به دلیل انتقاد از او یا سازمان‌های زیر نظر او دستگیر شده و به زندان افتاده‌اند.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۵۰|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=ایران بزرگ‌ترین زندان روزنامه‌نگاران بعد از چین|زبان=}}</ref> از این میان می‌توان به [[احمد زیدآبادی]]، [[عبدالله نوری]]، [[محمد نوری‌زاد|محمد نوری‌زاد]]، [[عیسی سحرخیز]]، [[محسن سازگارا]] و [[اکبر گنجی]] اشاره کرد.<ref>[http://www.carnegieendowment.org/files/sadjadpour_iran_final2.pdf The world view of iran's most powerful leader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110506210735/http://www.carnegieendowment.org/files/sadjadpour_iran_final2.pdf|date=6 مه 2011}}</ref> پس از انتخابات جنجال‌برانگیز ۱۳۸۸ در ایران، انتقاد از روش رهبری خامنه‌ای بالاتر گرفت. کسانی چون [[محمد نوری‌زاد]] و [[مهدی خزعلی]] از جمله کسانی بودند که با نوشتن نامه‌های انتقادی از او، روش برخورد نیروهای زیر فرمانش را در برخورد و کشتن معترضان به انتخابات زیر سؤال بردند. پاسخ حکومت به این افراد دستگیری و شکنجه آن‌ها بوده است؛ به گونه‌ای که نیروهای اطلاعاتی نوری‌زاد و خزعلی را بارها دستگیر و مورد ضرب و شتم قرار دادند.<ref>{{پک/بن|فردا۰۵۰|ک=رادیو فردا|ف=مهدی خزعلی بازداشت شد|زبان=}}</ref> نوری‌زاد در یکی از واپسین نامه‌های خود به خامنه‌ای، او را به‌دلیل کارنامه سیاسی‌اش به عدم کفایت سیاسی و توانایی رهبری کشور متهم کرد.<ref>{{پک/بن|فرانس۰۴۰|ک=رادیو فرانسه|ف=عدم کفایت خامنه‌ای برای رهبری قطعی است|زبان=}}</ref> در [[بیانیه ۱۴ فعال سیاسی]] که در خرداد ۱۳۹۸ منتشر شد، امضاکنندگان خواستار تغییر قانون اساسی و استعفای رهبری شدند.<ref>{{پک/بن|فردا۰۵۱|ک=رادیو فردا|ف=کنشگران، خواستار استعفای خامنه‌ای|زبان=}}</ref> ۱۴ تن از فعالین حوزۀ زنان نیز با انتشار بیانیه‌ای مشابه خواستار «استعفای خامنه‌ای» و «گذار از جمهوری اسلامی» شدند.<ref>{{پک/بن|فردا۰۵۲|ک=رادیو فردا|ف=۱۴ فعال حوزه زنان خواستار استعفای خامنه‌ای|زبان=}}</ref> افراد مختلفی از جمله ابوالفضل قدیانی، کاظم علمداری و دیوید والچنسکی حکومت خامنه‌ای را استبدادی و دیکتاتوری می‌دانند.<ref name="ReferenceF"/><ref>{{پک/بن|amp.dw.com100|ک=amp.dw.com|ف=قدیانی: سلطه خامنه‌ای و استبداد دینی مشکلی بزرگ‌تر از کرونا}}</ref><ref>{{پک/بن|euronews100|ک=euronews|ف=Iran's constitutional dictatorship furthers 'conspiracy'}}</ref> پوریا ماهرویان در بی‌بی‌سی می‌گوید خامنه‌ای در سه دهه رهبری خود چندین‌ بار از حکم حکومتی استفاده کرده است. به‌گفتهٔ او، این حکم دخالتی مستقیم و مغایر با روالی است که قانون اساسی و وظایف سه قوه و ارکان دیگر پیش‌بینی کرده‌اند. مخالفان حکم حکومتی، آن را خلاف اصول دموکراسی می‌دانند و موافقانش آن را از اختیارات ولی فقیه برای باز کردن بن‌بست و عبور از بحران برمی‌شمارند.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۵۵۲|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=حکم حکومتی رهبر ایران|زبان=}}</ref> [[حسین باستانی]] تحلیل‌گر بی‌بی‌سی، استفاده از حکم حکومتی را موجب تضعیف قوای سه‌گانه می‌داند و معتقد است اجرای این احکام می‌تواند به انهدام کلی ساختار مدیریتی جمهوری اسلامی منجر شود.<ref>{{پک/بن|بی بی۰۵۵۳|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=انهدام ساختار جمهوری اسلامی ایران|زبان=}}</ref>
=== دیدگاه دربارهٔ مرجعیت خامنه‌ای ===
پس از درگذشت خمینی و در پی انتشار فهرستی از سوی [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم]] که در آن نام [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] آورده شده بود، خامنه‌ای به عنوان مرجع تقلید معرفی شد. چنین چیزی واکنش تعدادی از مراجع تقلید را دربرداشت. منتقدان بر این باور بودند که خامنه‌ای درجه مرجعیت ندارد. در سال ۱۳۷۶ و چند ماه پس از [[۲ خرداد|انتخابات دوم خرداد]]، [[حسینعلی منتظری]] که یکی از استادان او بود، در یک سخنرانی به شدت از خامنه‌ای انتقاد کرد و شیوه رفتار دفتر او در پاسخ به استفتائات را مبتذل کردن مرجعیت قلمداد کرد.<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی600|ک=بی‌بی‌سی|ف= «قدرت سیاسی پس از انقلاب، با حوزه رابطه ای برقرار کرد که نهاد مرجعیت، به عنوان کانون اقتدار سنتی حوزه علمیه نمی‌توانست از آن برکنار بماند»}}</ref> منتظری در سخنرانی سیزدهم رجب خود در سال ۱۳۷۶، اعلمیت خامنه‌ای را مورد تردید قرار داد و وی را از ورود به وادی مرجعیت به دلیل نداشتن صلاحیت منع کرد.<ref>{{پک/بن|فردا۰۶۰|ک=رادیو فردا|ف=اظهارات رهبر جمهوری اسلامی دربارهٔ «ولایت مطلقه فقیه»|زبان=}}</ref> این سخنرانی (معروف به سخنرانی ۱۳ رجب) بعدها حصر منتظری را در پی داشت. منتظری تا هنگام مرگ در آذر سال ۱۳۸۸ منتقد رهبری خامنه‌ای باقی ماند و در سخنرانی‌هایش درخواست انتخابات آزاد، واگذاری قدرت و اجازه انتقاد از او داشت.<ref>{{پک/بن|BBC10|ک=BBC|ف=Iran's dissident ayatollah}}</ref> محمد مؤمن دلیل رای ندادن به رهبری خامنه‌ای در [[برگزیدن رهبر جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸)|جلسه ۱۴ خرداد]] را این‌گونه توضیح داد که آن زمان هنوز قانون اساسی جدید که در آن، شرط مرجعیت حذف شد، به تصویب نرسیده بود.<ref>{{پک/بن|دنیای اقتصاد۲۰|ک=دنیای اقتصاد|ف=چرا آیت‌الله مؤمن به رهبر شدن آیت‌الله خامنه‌ای رای نداد؟}}</ref> با این حال، او بعدها از شایستگی خامنه‌ای برای احراز مقام رهبری دفاع کرد.<ref name=":111"/>
در شهریور ۱۴۰۱، [[سید کاظم حائری]] از مراجع شیعه عراق به دلیل بیماری و ناتوانی جسمی از مرجعیت کناره‌گیری کرد و از مقلدین خود خواست به جای مراجع شیعه عراقی در شهر نجف، از خامنه‌ای پیروی کنند و او را «شایسته‌ترین فرد برای رهبری امت اسلام» توصیف کرد.<ref>{{پک/بن|یورونیوز۳۰|ک=یورونیوز|ف=مقتدی صدر با استعفای آیت‌الله حائری از مرجعیت: برای همیشه از سیاست کناره‌گیری می‌کنم}}</ref>
در بسیاری از موارد، نقد از سید علی خامنه‌ای منجر به بازداشت یا محاکمه قضایی تحت عنوان «اجماع و تبانی علیه نظام یا تشویش اذهان عمومی و دروغ پراکنی و براندازی نظام» و صدور احکام سنگین قضایی شده است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-49446655|عنوان=امضاکنندگان نامه درخواست استعفای آیت‌الله خامنه‌ای به 'براندازی' متهم شدند|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۱ شهریور ۱۳۹۸|تاریخ بازدید=۱۰ آوریل ۲۰۲۰}}</ref> یک نمونهٔ اخیر از این نقدها، [[بیانیه ۱۴ فعال سیاسی]] است که در خرداد ۱۳۹۸ منتشر شد و در نهایت منجر به صدور احکام طویل زندان، تبعید و ممنوعیت از هرگونه فعالیت برای برخی از امضاکنندگان شد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-52104533|عنوان=از سه تا ۱۶ سال زندان؛ احکام قطعی چهار درخواست‌کننده استعفای آیت‌الله خامنه‌ای|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۱۲ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازدید=۱۰ آوریل ۲۰۲۰}}</ref>
=== اتهام‌ها و محکومیت‌ها ===
{{اصلی|ترور میکونوس|بمب‌گذاری آمیا}}
[[پرونده:Gedenktafel_Prager_Str_2A_(Wilmd)_Restaurant_Mykonos.JPG|بندانگشتی|لوح یادبود قربانیان ترور میکونوس در برلین روبروی رستوران میکونوس]]
در شهریور ۱۳۷۱، اعضای هیئت نمایندگی [[حزب دموکرات کردستان ایران]] که با گروهی از فعالان سیاسی ایرانی در رستورانی به‌نام میکونوس در [[برلین]]، آلمان نشستی را برگزار کرده بودند، ترور شدند.<ref>{{پک/بن|بی‌بی‌سی601|ک=بی‌بی‌سی|ف=ترور میکونوس پس از ۳۰ سال در روایت‌های مقامات جمهوری اسلامی و مخالفان}}</ref> دادگاهی در آلمان در سال ۱۳۷۶، طی حکمی کمیته امور ویژه جمهوری اسلامی را که خامنه‌ای یکی از اعضای آن بود، به دادن دستور ترور میکونوس، متهم کرد.<ref>{{پک/بن|فردا۰۶۱|ک=رادیو فردا|ف=از آزادی هماهنگ‌کننده تیم ترور میکونوس متاسفم|زبان=}}</ref> [[محمود محمدی (دیپلمات)|محمود محمدی]]، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه ایران، این اتهام را رد کرد.<ref>{{پک/بن|1The New York Times|ک=The New York Times|ف=BERLIN COURT SAYS TOP IRAN LEADERS ORDERED KILLINGs}}</ref> پس از این حکم، آلمان و ایران سفرای خود در دو کشور را فرا خواندند و آلمان چهار دیپلمات ایرانی را از این کشور اخراج کرد. همه کشورهای عضو [[اتحادیه اروپا]] سفرای خود را از ایران فرا خواندند. ایران نیز در پاسخ، تمام سفیران خود را از کشورهای عضو این اتحادیه فرا خواند و روابط دو طرف دچار بحران شد.<ref>{{پک/بن|مهرنیوز200|ک=مهرنیوز|ف=اشاره رهبرانقلاب به کدام ماجرا بود/دشمنی مداوم غرب با ایران}}</ref> این اختلاف‌ها تا سه ماه بعد و پیروزی [[سید محمد خاتمی|محمد خاتمی]] در [[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۷۶)|انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۷۶]] ادامه داشت.<ref>{{پک/بن|CNN100|ک=CNN|ف=German court implicates Iran leaders in '92 killings}}</ref><ref>{{پک/بن|300New York Times|ک=New York Times|ف=BERLIN COURT SAYS TOP IRAN LEADERS}}</ref> این واقعه، موجی از اعتراضات را در میان مردم ایران علیه آلمان برانگیخت.<ref>{{پک/بن|عصرایران10|ک=عصرایران|ف=جزئیات خواندنی ماجرای میکونوس بعد از ۱۴ سال}}</ref> صدها تن از ایرانیان مخالف حکومت پس از اعلام حکم، به شادمانی و رقص در خیابان‌های آلمان پرداختند و آلمان به شهروندانش درمورد سفر به ایران هشدار داد.<ref>{{پک/بن|CNN40|ک=CNN|ف=German court rules Iranian leaders ordered Berlin slayings}}</ref>
بمب‌گذاری آمیا در سال ۱۹۹۴ منجر به کشته شدن ۸۵ نفر در [[بوئنوس آیرس]]، آرژانتین شد. یک قاضی آرژانتینی در سال ۲۰۰۳ دستور بازداشت چهار مقام دولتی ایران را صادر کرد که به‌گفتۀ او در سازمان‌دهی و انجام بمب‌گذاری، کمک کردند. این کیفرخواست واکنش ایران را به همراه داشت؛ [[حمیدرضا آصفی]]، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه ایران، گفت که مدرکی در خصوص دخالت ایران ارائه نشده و این اتهامات را «ساخته شده توسط محافل صهیونیستی اسرائیل و آمریکا» خواند. ''[[نیویورک تایمز]]'' مدعی است که عبدالقاسم مصباحی — یکی از افراد بلندپایهٔ [[وزارت اطلاعات|وزارت اطلاعات ایران]] که در سال ۱۹۹۶ به آلمان گریخت — در مصاحبه‌ای با بازپرس دادگاه آمیا، که برای رسیدگی به پرونده بمب‌گذاری آمیا برگزار شده بود، خامنه‌ای را متهم کرد که عامل اصلی این ترور بود و ۲۰۰ میلیون دلار از حساب مشترک خود با [[سید احمد خمینی|احمد خمینی]] در بانک سوئیس را صرف این کار کرده است.<ref>{{پک/بن|50New York Times|ک=New York Times|ف=Argentine Judge Indicts 4 Iranian Officials in 1994 Bombing of Jewish Center}}</ref> به‌گفتۀ [[رونن برگمن]]، [[موساد]] در گزارشی که در تیر ۱۴۰۱ منتشر کرد گمان‌ها مبنی بر دست داشتن مقامات ایرانی یا آرژانتینی در بمب‌گذاری آمیا را رد کرد و [[حزب‌الله لبنان]] را عامل این بمب‌گذاری معرفی کرد.<ref>{{پک/بن|600 New York Times|ک=New York Times|ف=Mossad Sheds New Light on Argentina Terrorist Attacks in 1990}}</ref> در فروردین ۱۴۰۴ سباستین باسو، دادستان اصلی پرونده انفجار آمیا، مرکز یهودیان آرژانتین در بوئنوس آیرس، از دادگاه فدرال این کشور خواست که برای علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی حکم بازداشت داخلی و بین‌المللی صادر کند. سباستین باسو، دادستان کل آرژانتین، استدلال کرده که علی خامنه‌ای «حامی اصلی گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان» است و شخصاً «دبیرکل» آن را به عنوان نماینده خود در لبنان منصوب کرده است.<ref name=":0"/><ref name=":3"/>
به‌دنبال اعتراضات آبان ۱۳۹۸ که بنا به گفتهٔ [[رویترز]] منجر به کشته‌شدن حدود ۱٫۵۰۰ نفر شد،<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رویترز: خامنه‌ای دستور داد «هر کار لازم است بکنید»، «۱۵۰۰» نفر کشته شدند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/reuters-on-khamenei-1500-protesters-killed/30339975.html|ناشر=رادیو فردا|تاریخ=۲ دی ۱۳۹۸|بازبینی=۸ دسامبر ۲۰۲۲}}</ref><ref>{{پک/بن|DW10|ک=DW|ف=تاکید دادگاه مردمی آبان بر محاکمه ۱۳ مقام جمهوری اسلامی}}</ref> هیئت قضات [[دادگاه بین‌المللی مردمی آبان]]، دولت و به‌خصوص ۱۳ تن از سران جمهوری اسلامی از جمله خامنه‌ای را به جنایت علیه بشریت محکوم کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Iran committed 'crimes against humanity' in 2019 crackdown: lawyers|نشانی=https://www.france24.com/en/live-news/20220930-iran-committed-crimes-against-humanity-in-2019-crackdown-lawyers|ناشر=France 24|تاریخ=۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲|بازبینی=۱۹ اکتبر ۲۰۲۲|کد زبان=en}}</ref> به گفته بی‌بی‌سی حکم این دادگاه لازم‌الاجرا نیست.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=حکم دادگاه نمادین آبان: دولت و نیروهای امنیتی ایران به جنایت علیه بشریت دست زده‌اند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-63091454|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ بازبینی=۱۹ اکتبر ۲۰۲۲}}</ref>
در ژوئن ۲۰۱۹، ایالات متحده، خامنه‌ای و دفتر او را تحریم کرد. به گفتهٔ [[دونالد ترامپ]]، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، خامنه‌ای و نزدیکانش «از دسترسی به منابع مالی کلیدی و پشتیبانی» محروم خواهند شد.<ref>{{پک/بن|خراج۲|ک=thedailybeast.com|ف=U.S. Sanctions Supreme Leader of Iran|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|خراج۴|ک=reuters.com|ف=Trump puts sanctions on Iranian supreme leader, other top officials|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|آمریکا۷۰۱|ک=صدای آمریکا|ف=فرمان اجرایی پرزیدنت ترامپ|زبان=}}</ref> در ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ۱۷ سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی به رهبری [[تد کروز]]، سناتور [[تگزاس|ایالت تگزاس]]، طرحی را به [[مجلس سنای ایالات متحده آمریکا|مجلس سنا]] جهت اعمال تحریم بر خامنه‌ای و ابراهیم رئیسی ارائه کردند. تد کروز دربارهٔ این تحریم‌ها، خامنه‌ای را به «فساد، خشونت و دزدیدن اموال ایرانیان» متهم کرد.<ref>{{پک/بن|دویچ۸۰۰|ک=دویچه‌وله|ف=سناتورهای آمریکایی خواهان تحریم خامنه‌ای و رئیسی شدند|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|فردا۸۰۱|ک=رادیو فردا|ف=سناتورهای جمهوری‌خواه خواستار تحریم حقوق بشری خامنه‌ای|زبان=}}</ref>
=== دارایی‌ها ===
به‌گفتۀ [[محمدحسن رحیمیان]] و [[احمد مروی]]، از مسئولان سابق [[بیت رهبری]] زندگی شخصی خامنه‌ای بیشتر با استفاده از [[نذر|نذورات]] مردمی می‌گذرد و حقوقی دریافت نمی‌کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3715878/حقوق-رهبر-انقلاب-به-روایت-اطرافیان-چقدر-است حقوق رهبر انقلاب به روایت اطرافیان چقدر است؟]</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به سلوک و ساده‌زیستی مقام معظم رهبری- اخبار سیاسی تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/03/13/390623/نگاهی-به-سلوک-و-ساده-زیستی-مقام-معظم-رهبری|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|بازبینی=2022-10-20|کد زبان=fa}}</ref> [[محمد محمدی گلپایگانی]]، رئیس دفتر خامنه‌ای نیز سطح زندگی وی را پایین‌تر از حد متوسط ایران توصیف کرده است.<ref>[https://www.bbc.com/persian/iran-49082436 رئیس دفتر آیت‌الله خامنه‌ای: رهبر زیر خط متوسط زندگی می‌کند]</ref> [[حیدر رحیم‌پور ازغدی|حیدر رحیم پور ازغدی]] و [[غلامعلی حداد عادل]] می‌گویند که وی زندگی ساده‌ای دارد و اوایل در دهه ۶۰، کل وسایل زندگی وی در حد یک وانت بوده است و غذایشان ساده‌تر از حالت معمول است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/03/13/390623/نگاهی-به-سلوک-و-ساده-زیستی-مقام-معظم-رهبری نگاهی به سلوک و ساده‌زیستی مقام معظم رهبری]</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=روایتی از ساده زیستی مقام معظم رهبری/ تعبیر جالب دکتر شریعتی دربارهٔ رهبر انقلاب|نشانی=http://www.yjc.news/fa/news/6574647|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ=۱۳۹۷-۰۴-۰۳|بازبینی=2022-10-19|کد زبان=fa|نام=|نام خانوادگی=}}</ref>
برخی خبرگزاری‌ها، ادعای ساده‌زیستی خامنه‌ای را رد کرده و دارایی امپراتوری مالی وی را «۲۰۰ میلیارد دلار» می‌دانند.<ref>{{پک/بن|آمریکا۷۰۵|ک=صدای آمریکا|ف=دارایی ۲۰۰ میلیاردی رهبر جمهوری اسلامی|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|بی بی۶۶|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=برآوردی از ثروت یکی از نهادهای زیر نظر رهبر ایران|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|توانا۵۰۰|ک=توانا|ف=پنج چهره فاسد جمهوری اسلامی|زبان=}}</ref> در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۳، خبرگزاری رویترز، پس از تحقیقات شش‌ماهه خود گزارش داد که خامنه‌ای، ۹۵ میلیارد دلار را در کنترل و مدیریت خود دارد. اصلی‌ترین کانون این دارایی «[[ستاد اجرایی فرمان امام]]» است. این کانون اقتصادی تقریباً بخش‌های اصلی اقتصاد ایران مانند صنایع نفت، بازار پول و ارتباطات را در دست دارد. این ستاد، سرمایه اولیه‌اش را از طریق ضبط و مصادرهٔ اموال مردم عادی ایران، از اعضای اقلیت‌های دینی گرفته تا تجار و ایرانیان خارج از کشور، تشکیل داده است.<ref name="ReferenceG">{{پک/بن|آمریکا۷۰۳|ک=صدای آمریکا|ف=امپراتوری ۹۵ میلیارد دلاری|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|فردا۹۰۵|ک=رادیو فردا|ف=امپراتوری ۹۵ میلیارد دلاری|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|العربیه۸۰|ک=العربیه|ف=امپراتوری اقتصادی رهبر ایران افشا شد|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|دویچ۶۵|ک=دویچه‌وله|ف=گزارش اختصاصی رویترز از "امپراتوری مالی خامنه‌ای"|زبان=}}</ref> به‌گفتۀ [[بهزاد نبوی]]، چهار نهاد «[[ستاد اجرایی فرمان امام]]»، «[[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء|قرارگاه خاتم‌الانبیاء]]»، «[[آستان قدس رضوی]]» و «[[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی|بنیاد مستضعفان]]» ۶۰ درصد از ثروت ایران را به خود اختصاص داده و در اختیار دارند. این چهار نهاد وابسته به دفتر رهبر جمهوری اسلامی هستند.<ref>{{پک/بن|فردا۷۰۵|ک=رادیو فردا|ف=نهادهای اقتصادی زیر نظر دفتر خامنه‌ای وارد بورس می‌شوند|زبان=}}</ref> در ۶ مرداد ۱۳۹۹، [[سید پرویز فتاح]]، رئیس وقت [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی|بنیاد مستضعفان]]، در یک نشست خبری اعلام کرد که این بنیاد در سال ۱۳۹۸، ۳۶ هزار میلیارد تومان درآمد و ۷ هزار میلیارد تومان سود از گردش مالی خود داشته است.<ref>{{پک/بن|آمریکا۷۰۲|ک=صدای آمریکا|ف=۳۶ هزار میلیارد تومان درآمد در یک سال|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|ایلنا۷۰۰|ک=خبرگزاری ایلنا|ف=پولی از بنیاد، وارد انتخابات نمی‌شود|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|خبر۷۰۱|ک=خبر دات آس|ف=گوشه‌ای از امپراتوری مالی خامنه‌ای|زبان=}}</ref> احمد توکلی در گفت‌و‌گویی با روزنامه ''اعتماد'' در مرداد ۹۹، با اشاره به ۳۶ هزار میلیارد تومان گردش مالی بنیاد مستضعفان در سال گفت:  «به‌اجرا درآمدن طرح شفافیت مالی کشور باید از دفتر خامنه‌ای شروع شود، در حالی که این دفتر مانع‌تراشی کرده و نمی‌گذارد این طرح پیش برود».<ref>{{پک/بن|ارفا۱|ک=اراف‌آی|ف=گردش مالی بنیاد مستضعفان|زبان=}}</ref> به‌گفتۀ صدای آمریکا به نقل از رویترز، خرید سهام یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی، و خرید سهام بزرگ‌ترین شرکت مخابراتی کشور در سال ۲۰۰۹ میلادی، یکی از اقدامات خامنه‌ای بود که توسط ستاد اجرایی فرمان امام اجرا شد و در نتیجه، این ستاد به‌عنوان یکی از صندوق‌های بزرگ سرمایه‌گذاری خصوصی جهان در سال ۲۰۱۰ درآمد.<ref name="ReferenceG"/>
== وضعیت جسمانی ==
[[پرونده:Ayatolla Ali Khamenei in Hospital after Assassination Attempt by khamenei.ir03.jpg|بندانگشتی|250px|خامنه‌ای بر تخت بیمارستان پس از [[ترور نافرجام سید علی خامنه‌ای|ترور نافرجام]]]]
خامنه‌ای در ۶ تیر ۱۳۶۰ در هنگام سخنرانی هدف ترور ناموفق قرار گرفت.<ref name=":192">{{پک/بن|بی‌بی‌سی۲|ک=بی‌بی‌سی۲|ف=ترور علی خامنه‌ای، ۳۵ سال بعد}}</ref> او از ناحیه سینه، کتف و دست راست آسیب جدی دید<ref name=":111"/> و دست راست او از کار افتاد.<ref>{{پک/بن|رادیوفردا۲|ک=رادیوفردا۲|ف=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش چهاردهم)- روزی که خامنه‌ای ترور شد}}</ref> در صبح ۱۷ شهریور ۱۳۹۳، وبگاه رسمی خامنه‌ای از عمل جراحی [[پروستات]] وی خبر داد. [[سید علیرضا مرندی|علیرضا مرندی]]، رئیس تیم معالج وی اعلام کرد: «مدتی بود که این عارضه در رهبر انقلاب ایجاد شده بود و نظر پزشکان این بود که اکنون زمان مناسبی برای عمل است و رهبر معظم انقلاب نیز از نظر پزشکان معالج تبعیت کردند». خامنه‌ای پس از هفت روز بستری، در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۹۳ از بیمارستان مرخص شد.<ref>{{پک/بن|انتخاب۸۰۱|ک=خبرگزاری انتخاب|ف=عمل جراحی موفقیت‌آمیز رهبر معظم انقلاب|زبان=}}</ref> او پیش از رفتن به بیمارستان در مصاحبه با [[شبکه خبر|شبکهٔ خبر]] گفت: «جای نگرانی نیست. این به معنای آن نیست که مردم دعا نکنند، لیکن ان‌شاالله جای نگرانی نیست و یک عمل خیلی معمولی و عادی است.»<ref>{{پک/بن|بی بی۵۰|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=آیت‌الله خامنه‌ای در بیمارستان بستری شد|زبان=}}</ref>
=== شایعات و گمانه‌زنی‌ها ===
در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰، [[ویکی‌لیکس]] بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های [[اطلاعات طبقه‌بندی‌شده|طبقه‌بندی شده]] [[وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا]] را افشا کرد. در یکی از اسناد، یک پیام در تابستان سال ۲۰۰۹ توسط کنسولگری آمریکا در استانبول ارسال شده است. در این پیام یک تاجر که نام و هویتش فاش نشده و از نزدیکان هاشمی رفسنجانی است، گفته است که خامنه‌ای به نوع نادری از [[سرطان خون]] مبتلاست و انتظار می‌رود در ماه‌های آینده بمیرد.<ref>{{پک/بن|ویکیل۸۰۰|ک=ویکی‌لیکس|ف=هاشمی رفسنجانی منتظر مرگ خامنه‌ای است|زبان=}}</ref><ref>{{پک/بن|فرانسه۵۵|ک=رادیو بین‌المللی فرانسه|ف=سندی دربارهٔ سرطان خون آیت‌الله خامنه ای|زبان=}}</ref> در سال ۲۰۱۵، روزنامه فرانسوی ''[[فیگارو]]'' ادعا کرد که خامنه‌ای مبتلا به [[سرطان پروستات|سرطان درجه چهار پروستات]] است و این خبر را از «چندین منبع در محافل اطلاعاتی غربی» به دست آورده است.<ref>{{پک/بن|لفیگ۴|ک=lefigaro.fr|ف=Iran: guerre de succession en vue au sommet de l'État|زبان=en}}</ref> مرحله چهارم این نوع سرطان وخیم‌ترین مرحله تلقی می‌شود و به گفته این روزنامه، منابع پزشکی اعتقاد داشتند که خامنه‌ای بیش از ۲ سال عمر نخواهد کرد.<ref name="ReferenceH">{{پک/بن|بی بی۴۰|ک=بی‌بی‌سی فارسی|ف=ماجرای گزارش‌ها دربارهٔ 'بیماری و وخامت حال' آیت‌الله خامنه‌ای چه بود؟|زبان=fa}}</ref>
بنابر گزارش بی‌بی‌سی و بازنشر آن توسط وبگاه ''[[نیوزویک]]'' و ''[[د سان (روزنامه)|سان]]'' در آذر ۱۳۹۹، یک کاربر تأیید شده از سوی توییتر با حدود ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده به اسم «محمد مجید» — با نام کاربری محمد اهوازی — نوشت که حال خامنه‌ای رو به وخامت است و به این علت، دیدار او با حسن روحانی در روز جمعه لغو شده و مسئولیت بیت رهبر به [[سید مجتبی خامنه‌ای|مجتبی خامنه‌ای]] منتقل شده است. او نوشت که اطرافیان وی، این دفعه نگران شده‌اند و پزشکان ارشد [[بیمارستان دکتر مسیح دانشوری|بیمارستان مسیح دانشوری]] برای معاینه حضور یافتند.<ref name="ReferenceH"/><ref>{{پک/بن|نیوزویک۴۰|ک=newsweek.com|ف=Journalist Claims Iran's Supreme Leader Transfers Power to Son as Health Deteriorates|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|دسدس۱۰۰|ک=thesun.co.uk|ف=POWER STRUGGLE Iran’s supreme leader|زبان=en}}</ref> با این وجود؛ مهدی فضائلی، از چهره [[جناح اصول‌گرایان|اصولگرایان]] و از اعضای دفتر خامنه‌ای این موضوع را تکذیب کرد.<ref>{{پک/بن|فردا۸۰۰|ک=رادیو فردا|ف= «وخیم شدن» وضعیت سلامتی رهبر تکذیب شد}}</ref>
در شهریور ۱۴۰۱، پس از لغو دیدار سالانه با اعضای مجلس خبرگان رهبری، گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ وخامت حال خامنه‌ای آغاز شد.<ref>{{پک/بن|العربیه۹۹۸|ک=العربیه فارسی|ف=گمانه‌زنی دربارهٔ وخامت حال خامنه‌ای}}</ref><ref>{{پک/بن|آمریکا۱|ک=صدای آمریکا|ف=لغو ناگهانی دیدار اعضای مجلس خبرگان با خامنه‌ای}}</ref> روز ۲۳ شهریور علیرضا افشار، که برخی رسانه‌ها از جمله سایت العربیه او را محافظ پیشین میرحسین موسوی معرفی کرده‌اند، در صفحه توییتر خود مدعی شد که با گذشت دو شبانه‌روز، شیفت حلقه‌های چهارگانه محافظان خامنه‌ای تعویض نشده؛ در اندرونی بیت رهبری خبری است که نمی‌خواهند فعلاً به بیرون درز کند.<ref>{{پک/بن|اینتر۱|ک=ایران اینترنشنال|ف=بالا گرفتن گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ وضعیت سلامت و حیات خامنه‌ای}}</ref> ''[[نیویورک تایمز]]'' در ۲۵ شهریور به نقل از چهار منبع، در گزارشی نوشت که خامنه ای با «درد شدید معده و تب بالا مواجه شده» و «پس از عمل جراحی برای رفع انسداد روده» او اکنون در بستر بیماری است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=ن یویورک تایمز: آیت‌الله خامنه‌ای در بستر بیماری است|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cz4vnql57j9o|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2022-09-16|بازبینی=2023-05-15|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=نیویورک تایمز: خامنه‌ای پس از وخامت حال و جراحی رفع انسداد روده در بستر بیماری است|نشانی=https://www.iranintl.com/202209169850|وبگاه=ایران اینترنشنال|بازبینی=2023-05-15|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=خامنه‌ای با درد شدید و تب بالا تحت عمل جراحی قرار گرفت|نشانی=https://www.independentpersian.com/node/269201/سیاسی-و-اجتماعی/خامنه‌ای-با-درد-شدید-و-تب-بالا-تحت-عمل-جراحی-قرار-گرفت|وبگاه=ایندیپندنت فارسی|تاریخ=2022-09-17|بازبینی=2023-05-15|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=نیویورک تایمز: علی خامنه‌ای در بستر بیماری و تحت مراقبت پزشکان است|نشانی=https://ir.voanews.com/a/ayatollah-ali-khamenei-is-currently-on-bed-rest-under-observation/6750956.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2023-05-15|کد زبان=fa}}</ref>‌<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=نیویورک تایمز می‌گوید علی خامنه‌ای در بستر بیماری است|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/new-york-times-khamenei/32037897.html|کوشش=رادیو فردا|تاریخ بازبینی=2023-05-15|زبان=fa}}</ref> در ۲۶ شهریور رسانه‌های حکومتی عکسی از خامنه ای در مراسم مذهبی منتشر کردند و سعی در پایان گمانه زنی‌ها داشتند.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=انتشار تصاویری از خامنه‌ای در پی گزارش‌هایی از وخامت وضعیت جسمی او|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/32038452.html|کوشش=رادیو فردا|تاریخ=2022-09-17|تاریخ بازبینی=2023-05-15|زبان=fa|نام=رادیو|نام خانوادگی=فردا}}</ref> اما ''نیویورک تایمز'' بر درست بودن گزارش پافشاری کرد و نوشت که از منابع ارشد این خبر را دریافت کرده است. به نوشته این روزنامه، ایستاده سخن گفتن او و عدم توانایی برای نشستن طولانی مدت، نشانه‌های بیماری خامنه‌ای را نشان می‌داد.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=پافشاری نیویورک تایمز بر درستی گزارشش از وضعیت جسمی خامنه‌ای|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/32047946.html|کوشش=رادیو فردا|تاریخ=2022-09-30|تاریخ بازبینی=2023-05-15|زبان=fa|نام=رادیو|نام خانوادگی=فردا}}</ref>
== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست مقامات عالی‌رتبه جمهوری اسلامی ایران]]
* [[رهبری سید علی خامنه‌ای]]
* [[ثروت خاندان خامنه ای]]
== یادکردها ==
{{پانویس|۳}}
== منابع ==
{{پانویس}}
{{آغاز پانویس|35em}}
;منابع مکتوب
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=آبراهامیان|نام=یراوند|عنوان=ایران بین دو انقلاب|سال=۱۳۷۷|مکان=تهران|ناشر=نشرنی|کوشش=آبراهامیان، یرواند|مترجم=محمد ابراهیم فتاحی|شناسه={{شناسه یادکرد|آبراهامیان}}}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی=آبراهامیان| نام=یرواند| پیوند نویسنده=یرواند آبراهامیان| عنوان=کودتا| ترجمه=محمدابراهیم فتاحی| سال=۱۳۹۳| ناشر=[[نشر نی]]|مکان=تهران| شابک=978-964-185-342-8}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=آذرنگ|نام=عبدالحسین|مقاله=بنیاد دایرةالمعارف اسلامی|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام|سال=۱۳۸۴|ناشر=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://rch.ac.ir/article/Details/11749}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بهبودی|نام=هدایت الله|عنوان=شرح اسم|سال=۲۰۱۲|مکان=تهران|ناشر=موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی|پیوند نویسنده=هدایت‌الله بهبودی کلهری|پیوند=https://books.google.com/books?id=FhWgMQEACAAJ&dq=شرح+اسم&hl=fa&sa=X&ved=2ahUKEwjovYvVsY72AhVNQvEDHWaBDVwQ6AF6BAgEEAM|شابک=978-600-5786-17-0}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=خامنه‌ای|نام=علی|عنوان=درر الفوائد فی اجوبه القائد - الخامنئی، السید علی - کتابخانه مدرسه فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/10849/1/1|شناسه={{شناسه یادکرد|lib.eshia.ir۱}}}}
* {{یادکرد کتاب|فصل=رهبر|کتاب=قدمت روی چشم|نویسنده=سرژ میشل و پائولو وودز |ترجمه=لاله پویا|ناشر=برنارد گراسه|شهر=پاریس|سال=۲۰۱۰|تاریخ=۲۰۱۰|زبان=فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=راهکارهای مقابله با فرهنگ غرب|نشانی=https://www.sid.ir/paper/235526/fa|شناسه={{شناسه یادکرد|جهاددانشگاهی۱۱}}|وبگاه=پاسداری فرهنگ انقلاب اسلامی|نویسنده=سعیدیان، مریم؛ یراقی، سعیده}}
* {{یادکرد کتاب|کتاب=پرتوی از خورشید|سال=۱۳۸۵|نام=علی|نام خانوادگی=شیرازی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=قدرتمندترین انسان‌های جهان|نشانی=http://www.forbes.com/powerful-people/|تاریخ=۱۱ مه ۲۰۱۳|تاریخ بازبینی=۱۴ نوامبر ۲۰۱۱|شناسه={{شناسه یادکرد|فروبس۴۴}}|نویسنده=فوربس|وبگاه=forbes.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20121230133410/http://www.forbes.com/powerful-people/#p_3_s_a0_All%20countries_All%20categories_|تاریخ بایگانی=۳۰ دسامبر ۲۰۱۲}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ناصر|نام۱=اسد|تاریخ=۱۳۹|عنوان=تحلیل گفتمانی سیاست خارجی آیت الله خامنه ای (گفتمان تعامل گرایی ضد نظام سلطه)|پیوند=http://ensani.ir/fa/article/447280/تحلیل-گفتمانی-سیاست-خارجی-آیت-الله-خامنه-ای-گفتمان-تعامل-گرایی-ضد-نظام-سلطه-|ژورنال=پژوهش‌های سیاست اسلامی|شماره=سی و سوم}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=میشل|نام=سرژ|عنوان=رهبر|سال=۲۰۱۰|مکان=پاریس|ناشر=برنارد گراسه|پیوند نویسنده=ابوعبدالله حاکم نیشابوری|مترجم=لاله پویا|نام۲=پائولو|نام خانوادگی۲=وودز}}
* {{یادکرد دانشنامه |نام خانوادگی=ولایتی |نام=علی‌اکبر |پیوند نویسنده=علی‌اکبر ولایتی |سال=۱۳۹۲ |نام ویراستار=کاظم |نام خانوادگی ویراستار=موسوی بجنوردی |پیوند ویراستار=سید محمدکاظم موسوی بجنوردی |مقاله=خامنه‌ای، آیت‌الله سیدعلی |پیوند مقاله=https://www.cgie.org.ir/fa/article/236789 |دانشنامه=[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]] |جلد=۲۱ |مکان=تهران |ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]] |صفحات=۶۷۳–۷۰۷ |شابک=۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۱۹-۱}}
;منابع آنلاین
* {{یادکرد وب|عنوان=همسران رؤسای جمهور ایران -- منصوره خجسته باقرزاده|نشانی=https://bokroom.ir/news/31729/کتاب-شناسی-امام-رضا-ع|شناسه={{شناسه یادکرد|اسپوتنیک۱}}|وبگاه=bokroom.ir|نویسنده=اسپوتنیک}}{{پیوند مرده}}
* {{یادکرد وب|عنوان=احمد توکلی: گردش مالی بنیاد مستضعفان ۳۶ هزار میلیارد تومان است، شفافیت مالی باید از دفتر خامنه‌ای شروع شود|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/ایران/20200816-احمد-توکلی-گردش-مالی-بنیاد-مستضعفان-۳۶-هزار-میلیارد-تومان-است-شفافیت-مالی-باید-از-دفتر-خامنه-ای-شروع-شود|تاریخ=2020-08-16|تاریخ بازبینی=2020-08-19|شناسه={{شناسه یادکرد|ارفا۱}}|نویسنده=اراف‌آی|وبگاه=rfi.fr|تاریخ بایگانی=}}{{پیوند مرده}}
* {{یادکرد وب|عنوان=امپراتوری اقتصادی رهبر ایران افشا شد|نشانی=https://farsi.alarabiya.net/fa/iran/2013/11/11/امپراتوری-اقتصادی-رهبر-ایران-افشا-شد.html|تاریخ=2013-11-11|تاریخ بازبینی=2019-12-30|شناسه={{شناسه یادکرد|العربیه۸۰}}|نویسنده=العربیه|وبگاه=alarabiya.net|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=گمانه‌زنی دربارهٔ وخامت حال خامنه‌ای در پی لغو دیدار او با اعضای خبرگان|نشانی=https://farsi.alarabiya.net/iran/2022/09/12/گمانی-زنی-درباره-وخامت-حال-خامنه-ای-در-پی-لغو-دیدار-او-با-اعضای-خبرگان|تاریخ بازبینی=۱۲ سپتامبر ۲۰۲۲|شناسه={{شناسه یادکرد|العربیه۹۹۸}}|نویسنده=العربیه|وبگاه=farsi.alarabiya.net}}
* {{یادکرد وب|عنوان=واکنش رهبر انقلاب به انتقادات صریح یکی از نخبگان|نشانی=http://old.alef.ir/vdcfexdt.w6dvcagiiw.html?56087|تاریخ بازبینی=۱۰ آوریل ۲۰۲۰|شناسه={{شناسه یادکرد|الف۰۴۶}}|نویسنده=الف|وبگاه=alef.ir|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=عمل جراحی موفقیت‌آمیز رهبر معظم انقلاب/عیادت روحانی و آیت‌الله هاشمی از حضرت آیت‌الله خامنه ای/دکتر مرندی: وضعیت عمومی رهبری کاملاً خوب است/ایشان بعد از طی دوران نقاهت به منزل منتقل می‌شوند|نشانی=https://www.entekhab.ir/fa/news/180065/عمل-جراحی-موفقیت-آمیز-رهبر-معظم-انقلابعیادت-روحانی-و-آیت-الله-هاشمی-از-حضرت-ایت-الله-خامنه-ایدکتر-مرندی-وضعیت-عمومی-رهبری-کاملاً-خوب-استایشان-بعد-از-طی-دوران-نقاهت-به-منزل-منتقل-می‌شوند|تاریخ=۱۷ شهریور ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۱ فروردین ۱۴۰۰|شناسه={{شناسه یادکرد|انتخاب۸۰۱}}|نویسنده=انتخاب|وبگاه=entekhab.ir|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همه همسران رؤسای جمهور ایران|نشانی=https://www.isna.ir/fa/news/93072714902/همه-همسران-رؤسای-جمهور-ایران-تصاویر|تاریخ=۱۳۹۳|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسنا۱}}|وبگاه=isna.ir|نویسنده=ایسنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کتاب «فلسطین» از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی منتشر شد|نشانی=https://www.isna.ir/news/9007-06078/كتاب-فلسطين-از-منظر-رهبر-معظم-انقلاب-اسلامي-منتشر-شد|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسنا۵۰}}|وبگاه=isna.ir|نویسنده=ایسنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=امام مذاکره با آمریکا را ممنوع کرد و من هم ممنوع می‌کنم|نشانی=https://www.isna.ir/news/97052211640/امام-مذاکره-با-آمریکا-را-ممنوع-کرد-و-من-هم-ممنوع-می-کنم|تاریخ بازبینی=2022-08-27|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسنا۰۱۴}}|نویسنده=ایسنا|وبگاه=isna.ir|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مجمع تقریب مذاهب بنا به درخواست شیعیان جهان از رهبری، تشکیل شد|نشانی=https://www.irna.ir/news/83607482/مجمع-تقریب-مذاهب-بنا-به-درخواست-شیعیان-جهان-از-رهبری-تشکیل-شد|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا۰۱۰}}|نویسنده=ایرنا|وبگاه=irna.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دغدغه‌های رهبر انقلاب دربارهٔ فرسایش زبان فارسی|نشانی=https://www.irna.ir/news/83323866/دغدغه-هاي-رهبر-انقلاب-درباره-فرسايش-زبان-فارسي/|تاریخ بازبینی=2022-09-18|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا۰۱۲}}|نویسنده=ایرنا|وبگاه=irna.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آیت‌الله خامنه‌ای از نگاه خاویر پرز|نشانی=https://www.imna.ir/news/470300/آیت-الله-خامنه-ای-از-نگاه-خاویر-پرز|شناسه={{شناسه یادکرد|ایمنا۱}}|وبگاه=imna.ir|نویسنده=ایمنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کاهش وزن بسیار مشهود علی خامنه ای در ویدیوی غبار روبی حرم امام رضا در مشهد|نشانی=https://iranianuk.com/20220829232146053/کاهش-وزن-بسیار-مشهود-علی-خامنه-ای-در-ویدیوی-غبار-روبی-حرم-امام-رضا-در-مشهد|تاریخ بازبینی=۸ شهریور ۱۴۰۱|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرانیان۹۰۰}}|نویسنده=ایرانیان انگلستان|وبگاه=iranianuk.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بالا گرفتن گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ وضعیت سلامت و حیات خامنه‌ای؛ آیا او در بستر بیماری است؟|نشانی=https://www.iranintl.com/202209134598|تاریخ=۱۳۹۴|شناسه={{شناسه یادکرد|اینتر۱}}|نویسنده=ایران اینترنشنال|وبگاه=iranintl.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اولین آتش را نواب صفوی در دل ما روشن کرد|نشانی=https://www.irna.ir/news/30767868/اولین-آتش-را-نواب-صفوی-در-دل-ما-روشن-کرد|تاریخ=۱۳۹۴|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا۱}}|وبگاه=irna.ir|نویسنده=ایرنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دربارهٔ شورای عالی انقلاب فرهنگی|نشانی=https://www.irna.ir/news/83585931/درباره-شورای-عالی-انقلاب-فرهنگی|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا}}|وبگاه=irna.ir|نویسنده=ایرنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «آقای خامنه‌ای توان درس گرفتن از تاریخ ندارد چون خود را عقل کل می‌داند»|نشانی=https://www.instagram.com/reel/CjC6KIJop2B/|تاریخ بازبینی=2022-10-02|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۲۹}}|نویسنده=اینستاگرام بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=Instagram.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=باستانی|نام=حسین|عنوان=توصیف جدید رهبر ایران از جایگاه خود: حرفی نمی‌زنم مگر آنکه دستور باشد|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/03/130312_l39_analysis_khamenei_orders.shtml|تاریخ=۲۲ اسفند ۱۳۹۱|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۲۰}}|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20130315003130/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/03/130312_l39_analysis_khamenei_orders.shtml|تاریخ بایگانی=۱۵ مارس ۲۰۱۳}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همه چیز دربارهٔ شورای عالی فضای مجازی؛ تکلیف مطالبات بر زمین مانده رهبرانقلاب چه می‌شود؟|نشانی=http://www.yjc.news/fa/news/7274074|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|وایجی۴}}|نویسنده=باشگاه خبرنگاران جوان|وبگاه=yjc.news}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ماجرای گزارش‌ها دربارهٔ 'بیماری و وخامت حال' آیت‌الله خامنه‌ای چه بود؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-55235527|تاریخ=۱۸ آذر ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱ فروردین ۱۴۰۰|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۴۰}}|نویسنده=بی‌بی‌سی|کد زبان=fa|وبگاه=bbc.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=برآوردی از ثروت یکی از نهادهای زیر نظر رهبر ایران|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2013/11/131111_u1_setad|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۶۶}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آیت‌الله خامنه‌ای در بیمارستان بستری شد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2014/09/140908_l57_khamenei_health|تاریخ=۱۷ شهریور ۱۳۹۳|تاریخ بازبینی=۱ فروردین ۱۴۰۰|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۵۰}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ترور علی خامنه‌ای، ۳۵ سال بعد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/06/160626_l10_ha_khamenei_assassination_attempt|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۲}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بنی صدر: آقای خامنه‌ای از روحانیان انقلابی خیلی عقب‌تر بود|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/09/110916_l13_banisadr_interview_on_khamenei.shtml|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی}}|وبگاه=bbc.com|archive-date=۱ سپتامبر ۲۰۱۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20120901140325/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/09/110916_l13_banisadr_interview_on_khamenei.shtml|url-status=bot: unknown|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آیت الله خامنه ای: باید نگاهمان به شرق باشد|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-45890257|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۷}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کاریکاتور روزولت در ایران بحران آفرید|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/030112_a-iran-qom1.shtml|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۹}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|archive-date=۱۳ سپتامبر ۲۰۰۸|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913215009/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/030112_a-iran-qom1.shtml|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=سال سرنوشت ساز ۶۸: تصویر آیت‌الله خامنه‌ای در خاطرات هاشمی رفسنجانی|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran/2013/03/130304_l23_hashemi_rafsanjani_khamenei_khomeini_1368|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۲}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/09/110916_l13_khamenie_family_connection|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۸}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آلبوم عکس: همه همسران سران|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran/2013/07/130709_nm_iran_first_lady_pic|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۲۰}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/09/110916_l13_khamenie_family_connection|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۲۱}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=سال سرنوشت ساز ۶۸: تصویر آیت‌الله خامنه‌ای در خاطرات هاشمی رفسنجانی|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran/2013/03/130304_l23_hashemi_rafsanjani_khamenei_khomeini_1368|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۸۰}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مستندات یک عملیات رسانه‌ای: تثبیت رهبری 'آیت‌الله خامنه‌ای'|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-48351971|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۸۰}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آذری قمی از چه کسی عذرخواهی کرد؛ آیت‌الله خامنه‌ای یا مردم؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-59518047|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی۵۰}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اقتصاد مقاومتی 'بازگشت پیروزمندانه' به قبل از انقلاب است|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-39489230|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۴۰}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=انتقاد از آیت‌الله خامنه‌ای چقدر هزینه دارد؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-61289510|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۴۲}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=انهدام ساختار جمهوری اسلامی ایران|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-51744791|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۵۵۳}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «قدرت سیاسی پس از انقلاب، با حوزه رابطه ای برقرار کرد که نهاد مرجعیت، به عنوان کانون اقتدار سنتی حوزه علمیه نمی‌توانست از آن برکنار بماند»|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/story/2005/08/050815_mj-az-shahr-e-khoda8|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی600}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران: ایران بزرگ‌ترین زندان روزنامه‌نگاران بعد از چین|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2010/02/100216_l17_cpj_journalist_jail_iran.shtml|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۵۰}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20110124011822/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2010/02/100216_l17_cpj_journalist_jail_iran.shtml|تاریخ بایگانی=24 ژانویه 2011|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان='حکم حکومتی' رهبر ایران؛ مغایر با دموکراسی یا عبور از بحران؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-51722306|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۵۵۲}}|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی|وبگاه=bbc.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ترور میکونوس پس از ۳۰ سال در روایت‌های مقامات جمهوری اسلامی و مخالفان|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/c6pz3y53wyno|شناسه={{شناسه یادکرد|بی‌بی‌سی601}}|وبگاه=bbc.com|نویسنده=بی‌بی‌سی فارسی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آیت‌الله خامنه‌ای خواستار خودداری از سفرهای خارجی شد|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-44493394|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۱۷}}|نویسنده=بی‌بی‌سی|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20180617125251/http://www.bbc.com/persian/iran-44493394|تاریخ بایگانی=17 ژوئن 2018}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ولی فقیه، مشروعیت خود را از مردم می‌گیرد یا خدا؟|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/07/090719_si_ir88_islam_election.shtml|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۱۹}}|نویسنده=بی‌بی‌سی|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20090721152857/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/07/090719_si_ir88_islam_election.shtml|تاریخ بایگانی=21 ژوئیه 2009}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رهبر ایران: حضور زنان در مناصب اجرایی افتخار ندارد|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/05/130511_l45_khamenei_women.shtml|تاریخ=۱۱ مه ۲۰۱۳|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۲۵}}|نویسنده=بی‌بی‌سی|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20130608065041/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/05/130511_l45_khamenei_women.shtml|تاریخ بایگانی=۸ ژوئن ۲۰۱۳}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مجلس ششم، ضعف نمایندگان یا مشکل ساختاری؟|نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/interactivity/debate/story/2004/05/printable/040519_l-cy-6thmajlis-1.shtml|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۳۰}}|نویسنده=بی‌بی‌سی|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20111024181600/http://www.bbc.co.uk/persian/interactivity/debate/story/2004/05/printable/040519_l-cy-6thmajlis-1.shtml|تاریخ بایگانی=24 اکتبر 2011}}
* {{یادکرد وب|عنوان=چگونه آیت الله خامنه‌ای رهبر شد؟|نشانی=https://www.porseman.com/article/چگونه-آیت-الله-خامنه‌ای-رهبر-شد؟/144300|شناسه={{شناسه یادکرد|پرسمان۱}}|وبگاه=porseman.com|نویسنده=پرسمان|بازبینی=۲۳ مه ۲۰۲۱|archive-date=۱۹ ژانویه ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119181715/https://www.porseman.com/article/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D8%9F/144300|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خبرگزاری تسنیم|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/10/27/1630785/خاطره-ی-کمتر-شنیده-شده-ی-آیت-الله-خامنه-ای-از-رهبر-فدائیان-اسلام|تاریخ=۱۳۹۴|شناسه={{شناسه یادکرد|خبرگزاری تسنیم۱}}|وبگاه=tasnimnews.com|نویسنده=تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=پاسخ به چند سؤال دربارهٔ انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان رهبر انقلاب در سال ۶۸|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/10/19/1623655/پاسخ-به-چند-سؤال-درباره-انتخاب-آیت-الله-خامنه-ای-به-عنوان-رهبر-انقلاب-در-سال-68|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۲}}|وبگاه=tasnimnews.com|نویسنده=تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=گزارش: انفجار در نمازجمعه تهران؛ از استقامت آیت‌الله خامنه‌ای تا شعار مردم علیه منافقین|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/12/24/1969374/گزارش-انفجار-در-نمازجمعه-تهران-از-استقامت-آیت-الله-خامنه-ای-تا-شعار-مردم-علیه-منافقین|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم}}|وبگاه=tasnimnews.com|نویسنده=تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رئیس جدید دانشگاه المصطفی را بشناسید|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/08/28/1879319/رئیس-جدید-دانشگاه-المصطفی-را-بشناسید|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۰۱۰}}|نویسنده=تسنیم|وبگاه=tasnimnews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=انسان 250 ساله» چگونه خلق شد؟|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/02/11/2001008/انسان-250-ساله-چگونه-خلق-شد|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۴۰}}|وبگاه=tasnimnews.com|نویسنده=تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=متن درس خارج فقه رهبر انقلاب در موضوع غنا و موسیقی منتشر شد|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/03/07/2020706/متن-درس-خارج-فقه-رهبر-انقلاب-در-موضوع-غنا-و-موسیقی-منتشر-شد|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۵۰}}|وبگاه=tasnimnews.com|نویسنده=تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همه‌چیز دربارهٔ روزی که آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری انتخاب شد|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/03/15/1742904/گزارش-تسنیم-همه-چیز-درباره-روزی-که-آیت-الله-خامنه-ای-به-رهبری-انتخاب-شد|تاریخ بازبینی=2022-10-05|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۵۰۵}}|نویسنده=تسنیم|وبگاه=tasnimnews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=روایت شاعران غیرایرانی از حضور در جلسات نیمه رمضان/ نگاه رهبر انقلاب به زبان فارسی نگاه به یک زبان محدود منطقه‌ای نیست- اخبار ادبیات و نشر|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/02/07/2492446/روایت-شاعران-غیرایرانی-از-حضور-در-جلسات-نیمه-رمضان-نگاه-رهبر-انقلاب-به-زبان-فارسی-نگاه-به-یک-زبان-محدود-منطقه-ای-نیست|تاریخ بازبینی=2022-09-01|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۰۱۵}}|نویسنده=تسنیم|وبگاه=tasnimnews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=شورای عالی قرآن|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/keyword/3102/شورای-عالی-قرآن|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۰۱۴}}|نویسنده=تسنیم|وبگاه=tasnimnews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/keyword/2376/بنیاد-حفظ-آثار-و-نشر-ارزش-های-دفاع-مقدس|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|تسنیم۰۱۱}}|نویسنده=تسنیم|وبگاه=tasnimnews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=پنج چهره فاسد جمهوری اسلامی|نشانی=https://tavaana.org/fa/Economic_corruption_in_the_Islamic_Republic|شناسه={{شناسه یادکرد|توانا۵۰۰}}|نویسنده=توانا|وبگاه=tavaana.org|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مطروحه‌ای از رهبر انقلاب برای شاعران مذهبی‌سرا|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=35791|شناسه={{شناسه یادکرد|خامنه۱}}|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|وبگاه=Khamenei.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بحران کشمیر؛ نتیجه معاهده انگلیسی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=43385|تاریخ=۱۳۹۸-۰۶-۱۲|شناسه={{شناسه یادکرد|خامنه۲}}|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|وبگاه=Khamenei.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=در مخاطب‌شناسی دچار توهم بودیم|نشانی=http://farsi.khamenei.ir/others-note?id=24174|شناسه={{شناسه یادکرد|خامنه۵}}|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|وبگاه=Khamenei.ir|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20160811155132/http://farsi.khamenei.ir/others-note?id=24174|تاریخ بایگانی=۵ ژوئیه ۲۰۱۶}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اقتصاد اسلامی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1161&npt=8|شناسه={{شناسه یادکرد|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۳}}|وبگاه=khamenei.ir|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اقتصاد مقاومتی، قرارگاه اقتصاد مقاومتی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=12471&npt=1|شناسه={{شناسه یادکرد|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۴}}|وبگاه=khamenei.ir|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=حضور زنان در صحنه|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=4004|شناسه={{شناسه یادکرد|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۱}}|وبگاه=khamenei.ir|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=جهش تولید|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/search-result?q=جهش%20تولید&nt=99,101,2,4,9,1,16,|شناسه={{شناسه یادکرد|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای105}}|وبگاه=khamanei.ir|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ولایت فقیه و حکم حاکم|نشانی=http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?uid=1&tid=8|شناسه={{شناسه یادکرد|خامنه۳}}|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|وبگاه=Khamenei.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20100831134656/http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?uid=1&tid=8|تاریخ بایگانی=31 اوت 2010}}
* {{یادکرد وب|عنوان=جهش تولید|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=49494|شناسه={{شناسه یادکرد|دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه ای۵}}|وبگاه=Khamenei.ir|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=وحدت اسلامی|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=35186|شناسه={{شناسه یادکرد|دفترحفظ ونشرآثارآیت الله خامنه ای۱۰۶}}|وبگاه=khamenei.ir|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بیانات در دیدار جمعی از مداحان|نشانی=http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22443|شناسه={{شناسه یادکرد|خامنه۶}}|نویسنده=خامنه‌ای دات‌آی‌آر|وبگاه=Khamenei.ir|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20130514010532/http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22443|تاریخ بایگانی=۱۴ مه ۲۰۱۳}}
* {{یادکرد وب|عنوان=عامل و طراح سوءقصد به جان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسی بود؟ /شباهت‌های دو گروه تروریستی|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1383865/عامل-و-طراح-سوءقصد-به-جان-آیت-الله-خامنه-ای-چه-کسی-بود-شباهت-های|شناسه={{شناسه یادکرد|خبرآنلاین}}|وبگاه=khabaronline.ir|نویسنده=خبرآنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ناشنیده‌هایی از جزئیات نشست داغ مجلس خبرگان در ۱۴ خرداد سال ۶۸ / چگونه توافق مسئولین ارشد نظام بر شورای رهبری، تعییر کرد؟|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1637613/ناشنیده-هایی-از-جزئیات-نشست-داغ-مجلس-خبرگان-در-۱۴-خرداد-سال-۶۸/|تاریخ بازبینی=2022-10-05|شناسه={{شناسه یادکرد|خبر۶۴۰}}|نویسنده=خبرآنلاین|وبگاه=khabaronline.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رویکرد نگاه به شرق از دیدگاه رهبر انقلاب|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1596089/رویکرد-نگاه-به-شرق-از-دیدگاه-رهبر-انقلاب|شناسه={{شناسه یادکرد|خبرآنلاین۱}}|وبگاه=khabaronline.ir|نویسنده=خبرآنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تأیید رهبری آیت‌الله خامنه‌ای از سوی علمای بزرگ|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/781761/تأیید-رهبری-آیت-الله-خامنه-ای-از-سوی-علمای-بزرگ/|شناسه={{شناسه یادکرد|خبرآنلاین۳۱}}|وبگاه=khabaronline.ir|نویسنده=خبرآنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نباید املاک بنیاد مستضعفان در اختیار شخصیت‌ها و نهادها باشد/ پولی از بنیاد، وارد انتخابات نمی‌شود/ تمام ۶۰۰ میلیون دلار ارز صادرات را وارد کشور کردیم|نشانی=https://www.ilna.news/بخش-اقتصادی-4/945664-نباید-املاک-بنیاد-مستضعفان-در-اختیار-شخصیت-ها-نهادها-باشد-پولی-از-بنیاد-وارد-انتخابات-نمی-شود-تمام-میلیون-دلار-ارز-صادرات-را-وارد-کشور-کردیم|تاریخ بازبینی=2020-07-29|شناسه={{شناسه یادکرد|ایلنا۷۰۰}}|نویسنده=خبرگزاری ایلنا|وبگاه=ilna.news|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=گوشه‌ای از امپراتوری مالی خامنه‌ای به روایت رئیس بنیاد مستضعفان: ۳۶ هزار میلیارد تومان درآمد در یک سال!|نشانی=https://khabar.us/news/88917/گوشه-ای-از-امپراتوری-مالی-خامنه-ای-به-روایت-رئیس-بنیاد-مستضعفان-۳۶-هزار-میلیارد-تومان-درآمد-در-یک-سال|تاریخ بازبینی=2020-07-29|شناسه={{شناسه یادکرد|خبر۷۰۱}}|نویسنده=خبر دات آس|وبگاه=khabar.us|تاریخ بایگانی=۲۸ مارس ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20220328071317/https://khabar.us/news/88917/%DA%AF%D9%88%D8%B4%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B6%D8%B9%D9%81%D8%A7%D9%86-%DB%B3%DB%B6-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اشاره رهبر انقلاب به کدام ماجرا بود/دشمنی مداوم غرب با ایران|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/3972668/اشاره-رهبرانقلاب-به-کدام-ماجرا-بود-دشمنی-مداوم-غرب-با-ایران|تاریخ=2017-05-07|تاریخ بازبینی=2019-05-16|شناسه={{شناسه یادکرد|مهر۵۵۰}}|نویسنده=خبرگزاری مهر|وبگاه=mehrnews.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20170812204929/http://www.mehrnews.com/news/3972668/اشاره-رهبرانقلاب-به-کدام-ماجرا-بود-دشمنی-مداوم-غرب-با-ایران|تاریخ بایگانی=۱۲ اوت ۲۰۱۷}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ویدیویی که از کاهش وزن شدید خامنه‌ای پرده برداشت|نشانی=https://news.gooya.com/2022/08/post-67691.php|تاریخ بازبینی=۲۹ اوت ۲۰۲۲|شناسه={{شناسه یادکرد|گویا۸۰۰}}|نویسنده=خبرنامهٔ گویا|وبگاه=news.gooya.com}}
* {{یادکرد کتاب|نویسنده=دفتر نشر و حفظ آثار آیت‌الله خامنه‌ای|عنوان=استمداد از خدا|نشریه=[[روزنامه همشهری]]|تاریخ=۱۸ خرداد ۱۳۸۸|شماره=شماره ۴۸۵۳|صفحه=صفحه ۱۷}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کوفی عنان دربارهٔ رهبر معظم انقلاب چه گفت؟|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3429340-کوفی-عنان-درباره-رهبر-معظم-انقلاب-چه-گفت|شناسه={{شناسه یادکرد|دنیای اقتصاد20}}|وبگاه=donya-e-eqtesad|نویسنده=دنیای اقتصاد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=چرا آیت‌الله مؤمن به رهبر شدن آیت‌الله خامنه‌ای رای نداد؟|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3660037-چرا-آیت-الله-مومن-به-رهبر-شدن-آیت-الله-خامنه-ای-رای-نداد|شناسه={{شناسه یادکرد|دنیای اقتصاد۲۰}}|وبگاه=donya-e-eqtesad.com|نویسنده=دنیای اقتصاد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=سناتورهای آمریکایی خواهان تحریم خامنه‌ای و رئیسی شدند|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/سناتورهای-آمریکایی-خواهان-تحریم-خامنهای-و-رئیسی-شدند/a-58291399|تاریخ بازبینی=2021-07-18|شناسه={{شناسه یادکرد|دویچ۸۰۰}}|نویسنده=دویچه‌وله|وبگاه=dw.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=گزارش اختصاصی رویترز از امپراتوری مالی خامنه‌ای|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/گزارش-اختصاصی-رویترز-از-امپراتوری-مالی-خامنهای/a-17220410|تاریخ بازبینی=2019-12-30|شناسه={{شناسه یادکرد|دویچ۶۵}}|نویسنده=دویچه‌وله|وبگاه=dw.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=فضل‌الله هرگز مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای را نپذیرفت|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/فضلالله-هرگز-مرجعیت-آیتالله-خامنهای-را-نپذیرفت/a-5760162|شناسه={{شناسه یادکرد|دویچه‌وله۲۰}}|وبگاه=dw.com|نویسنده=دویچه‌وله}}
* {{یادکرد وب|عنوان=قدیانی: سلطه خامنه‌ای و استبداد دینی مشکلی بزرگ‌تر از کرونا|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/قدیانی-سلطه-خامنهای-و-استبداد-دینی-مشکلی-بزرگتر-از-کرونا/a-53272386|شناسه={{شناسه یادکرد|amp.dw.com100}}|وبگاه=amp.dw.com|نویسنده=دویچه‌وله}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تاکید دادگاه بین‌المللی آبان بر محاکمه ۱۳ مقام جمهوری اسلامی|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/دادگاه-بینالمللی-آبان-محاکمه-۱۳-مقام-جمهوری-اسلامی-ضروری-است/a-63299400|شناسه={{شناسه یادکرد|DW10}}|وبگاه=dw.com|نویسنده=دویچه‌وله}}
* {{یادکرد وب|عنوان=واکنش‌ها به کاربرد کلیدواژه یهودی‌ستیزانه نازی‌ها در پوستر سایت خامنه‌ای|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/واکنشها-به-کاربرد-کلیدواژه-یهودیستیزانه-نازیها-در-پوستر-سایت-خامنهای/a-53523423|شناسه={{شناسه یادکرد|دویچ۰۱۰}}|نویسنده=دویچه‌وله|وبگاه=dw.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=علی خامنه‌ای، رهبر ایران، به‌دلیل سرطان در آستانه مرگ است و رژیم در خطر فروپاشی قرار دارد|نشانی=https://www.express.co.uk/news/world/1667757/Iran-Supreme-Leader-Ali-Khamenei-heath-fears-dead-cancer-regime-collapse-Ayatollah/amp|تاریخ بازبینی=۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲|شناسه={{شناسه یادکرد|دیلی۸۰۰}}|نویسنده=دیلی اکسپرس|وبگاه=express.co.uk}}
* {{یادکرد وب|عنوان=سندی دربارهٔ سرطان خون آیت الله خامنه ای|نشانی=https://www.rfi.fr/fa/سندی-در-بارۀ-سرطان-خون-آیت-الله-خامنه-ای-20101130/ایران|تاریخ=۳۰ نوامبر ۲۰۱۰|تاریخ بازبینی=۴ ژانویه ۲۰۲۰|شناسه={{شناسه یادکرد|فرانسه۵۵۰}}|نویسنده=رادیو فرانسه|وبگاه=rfi.fr|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20210104125716/https://www.rfi.fr/fa/سندی-در-بارۀ-سرطان-خون-آیت-الله-خامنه-ای-20101130/ایران|تاریخ بایگانی=۲۰۲۰}}
* {{یادکرد وب|عنوان=شاخصه‌های زن در انقلاب اسلامی براساس دیدگاه‌های سید علی خامنه‌ای تدوین شد|نشانی=http://www.persian.rfi.fr/node/90681|تاریخ=۲۰ آوریل ۲۰۱۳|تاریخ بازبینی=۱۲ مه ۲۰۱۳|شناسه={{شناسه یادکرد|فرانس۵۴۲}}|نویسنده=رادیو فرانسه|وبگاه=persian.rfi.fr|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20130424021018/http://www.persian.rfi.fr/node/90681|تاریخ بایگانی=۲۴ آوریل ۲۰۱۳}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نوری‌زاد خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای: عدم کفایت شما برای رهبری قطعی و محرز است|نشانی=http://www.persian.rfi.fr/نوری-زاد-خطب-به-آیت-الله-خامنه-ای-عدم-کفایت-شما-برای-رهبری-قطعی-و-محرزاست-20140201/ایران|شناسه={{شناسه یادکرد|فرانس۰۴۰}}|نویسنده=رادیو فرانسه|وبگاه=persian.rfi.fr|پیوند نویسنده=}}{{پیوند مرده}}
* {{یادکرد وب|عنوان=عضو دفتر نشر آثار خامنه‌ای اخبار «وخیم شدن» وضعیت سلامتی رهبر جمهوری اسلامی را تکذیب کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/30987968.html|تاریخ بازبینی=۲۵ اسفند ۱۳۹۹|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۸۰۰}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۱۷ سناتور جمهوری‌خواه طرح تحریم حقوق بشری خامنه‌ای و رئیسی ارائه دادند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/31361269.html|تاریخ بازبینی=2021-07-18|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۸۰۱}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نهادهای اقتصادی زیر نظر دفتر خامنه‌ای وارد بورس می‌شوند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/iran-khamenei-office-economic-venture-ipo-stock/30388897.html|تاریخ بازبینی=2020-01-21|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۷۰۵}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اقتصاد مقاومتی، برآمده از بینش «قلعه‌ای» خامنه‌ای|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f2-iran-khamenei-opposition-economy-plan-analysis/25270492.html|تاریخ بازبینی=2022-10-06|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۴۱}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مهدی خزعلی، وبلاگ‌نویس منتقد، بازداشت شد|نشانی=http://www.radiofarda.com/archive/news/20120109/143/143.html?id=24446558|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۵۰}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20140203094524/http://www.radiofarda.com/archive/news/20120109/143/143.html?id=24446558|تاریخ بایگانی=۳ فوریه ۲۰۱۴|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اظهارات رهبر جمهوری اسلامی دربارهٔ «ولایت مطلقه فقیه»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/o2_absolute_mandate_supreme_jurist/24322544.html|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۶۰}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20180818150726/https://www.radiofarda.com/a/o2_absolute_mandate_supreme_jurist/24322544.html|تاریخ بایگانی=۱۸ اوت ۲۰۱۸|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=از آزادی هماهنگ‌کننده تیم ترور میکونوس متاسفم|نشانی=http://www.radiofarda.com/Article/2007/12/12/o2_mykonos.html|تاریخ بازبینی=۲۶ نوامبر ۲۰۰۸|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۶۱}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20081211161134/http://www.radiofarda.com/Article/2007/12/12/o2_mykonos.html|تاریخ بایگانی=۱۱ دسامبر ۲۰۰۸|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ترامپ به توییت خامنه‌ای به فارسی پاسخ داد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/trump-retwitting-khamenei/30384135.html&#124;|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۴۷}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|پیوند نویسنده=}}{{پیوند مرده}}
* {{یادکرد وب|عنوان=شماری از کنشگران داخل ایران خواستار استعفای خامنه‌ای شدند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/statement-political-activists-khamenei/29995051.html|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۵۱}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۱۴ فعال حوزه زنان در ایران خواستار «استعفای علی خامنه‌ای» شدند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/Iran-female-activists-call-on-Khamenei-to-step-down/30093842.html|تاریخ بازبینی=2022-10-08|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۵۲}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f8_khamenei4/24569202.html|تاریخ=۲۰۲۲|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۱}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اظهارات رهبر جمهوری اسلامی دربارهٔ «ولایت مطلقه فقیه»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/o2_absolute_mandate_supreme_jurist/24322544.html|تاریخ=2011-09-08|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۳۰۲}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20180818150726/https://www.radiofarda.com/a/o2_absolute_mandate_supreme_jurist/24322544.html|تاریخ بایگانی=۱۸ اوت ۲۰۱۸}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رویترز: آیت‌الله خامنه‌ای یک امپراتوری ۹۵ میلیارد دلاری را کنترل می‌کند|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f12_reuters_report_on_khamenei_assets/25164738.html|تاریخ=2013-11-11|تاریخ بازبینی=2019-12-30|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۹۰۵}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=از آزادی هماهنگ‌کننده تیم ترور میکونوس متاسفم|نشانی=http://www.radiofarda.com/Article/2007/12/12/o2_mykonos.html|تاریخ=2007-12-12|تاریخ بازبینی=۲۶ نوامبر ۲۰۰۸|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۷۴۸}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20081211161134/http://www.radiofarda.com/Article/2007/12/12/o2_mykonos.html|تاریخ بایگانی=۱۱ دسامبر ۲۰۰۸}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش سوم) دوران کودکی و مدرسه|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f3_khamenei_biography_third_section/24562488.html-ع|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۲}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}{{پیوند مرده}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش نهم)- جایگاه او در آستانه انقلاب ایران|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/b17-khamenei-biography/24669807.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۲}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش دهم)- راهیابی به حلقه خاص خمینی|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/b17_khamenei_biography_32/24689962.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۳}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش یازدهم)-جبهه‌گیری در برابر اولین رئیس‌جمهوری منتخب ایران|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/b17-khamenei-biography-12/24732052.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۴}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش دوازدهم)-در مجلس اول علیه بنی‌صدر|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f3_khamenei_life_eleven_part/24732069.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۵}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش دهم)- راهیابی به حلقه خاص خمینی»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f8_khamenei4/24569202.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۳}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت الله خامنه ای (بخش نخست)- تولد و والدین|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f3_khamenei_life_first_part/24533640.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۲۱}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش دوم)- معرفی برادران و خواهران|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f12_biography_of_ayatollah_khamenei_part_2/24541382.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۲۲}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رأی‌گیری بر سر «استعفای آیت‌الله منتظری» در نشست انتخاب خامنه‌ای به رهبری|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/28976949.html|تاریخ بازبینی=2022-10-05|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۰۴}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رهبر ایران: نظر آقای رئیس‌جمهور به نظر بنده نزدیک‌تر است|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f2_postelections_Khamenei_Friday_prayers_Tehran/1757852.html|تاریخ بازبینی=2022-10-12|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۶۴۴}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خامنه‌ای تقصیر وضعیت وخیم اقتصادی را متوجه «مسئولان ده ۹۰» دانست|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/31678211.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۱۰}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اختلافات ۲۹ ساله آیت الله خامنه ای و میر حسین موسوی از کجا آغاز شد؟|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f3_khameni_mousavi_30yearshistory/2136548.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۹}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هاشمی شاهرودی؛ حذف شده در دوره خمینی، مقبول خامنه‌ای|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/hashmi-shahroudi-Iraq-born-who-failed-to-be-Iran-supreme-leader/29673232.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۴۰}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آیت الله مؤمن، فقیهی دوچهره|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/Hypocritical-cleric-mohammad-momen/29787007.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۷۰}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خامنه‌ای: انگلیس خبیث داعش را برای مقابله با ایران درست کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f12-khamenei-says-britain-made-isis-against-iran/26634692.html|تاریخ بازبینی=2022-10-12|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۱۷}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اظهارات رهبر جمهوری اسلامی دربارهٔ «ولایت مطلقه فقیه»|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/o2_absolute_mandate_supreme_jurist/24322544.html|تاریخ=2011-09-08|تاریخ بازبینی=2022-10-12|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۲۰}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20180818150726/https://www.radiofarda.com/a/o2_absolute_mandate_supreme_jurist/24322544.html|تاریخ بایگانی=۱۸ اوت ۲۰۱۸}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «درندگان آزادی اطلاع‌رسانی در جهان»؛ تصویر خامنه‌ای در کنار رهبران ۳۶ کشور دیگر|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/rsf-s-2021-press-freedom-predators-gallery/31344034.html|تاریخ=2011-09-08|تاریخ بازبینی=2021-07-07|شناسه={{شناسه یادکرد|فردا۰۲۵}}|نویسنده=رادیو فردا|وبگاه=radiofarda.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مهدی خزعلی: پدرم مخالف مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای بود و زیر فشار دفتر رهبری استعفا کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f3-khazali-vs-khamenei/28005230.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۶۰}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «درس خارج فقه آیت‌الله خامنه‌ای و تربیت تکنیسین‌های دیوانسالاری مذهبی»|نشانی=https://radiofarda.com/a/f35_Khamenei_Seminary_Com/2030152.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۳۱}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=جلسه خبرگان رهبری و انتخاب علی خامنه ای به رهبری|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/khamenei-new-film/28964129.html|شناسه={{شناسه یادکرد|رادیوفردا۸۰}}|وبگاه=radiofarda.com|نویسنده=رادیو فردا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=محمود وحیدنیا|نشانی=http://haamee.org/vahidnia/|تاریخ بازبینی=۱۰ آوریل ۲۰۲۰|شناسه={{شناسه یادکرد|همه۰۴۳}}|نویسنده=سایت همه|وبگاه=haamee.org|پیوند نویسنده=|archive-date=۲۸ ژانویه ۲۰۲۱|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128181437/https://haamee.org/vahidnia/|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=سرکوهی|نام=فرج|عنوان=موسیقی و مجسمه؛ عقب‌نشینی فقه سنتی در برابر هنر؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111011_music_courses_religeous_schools.shtml|تاریخ=2011-10-11|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۲۱}}|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160914191800/http://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111011_music_courses_religeous_schools.shtml|تاریخ بایگانی=۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=شرف‌الدین|نام=بزرگمهر|عنوان=آیت الله خامنه‌ای؛ مرد فضاهای خالی|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran/2011/09/110917_bsh_khamenei.shtml|تاریخ=17 سپتامبر 2011|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۰۲۶}}|وبگاه=bbc.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160703214802/http://www.bbc.com/persian/iran/2011/09/110917_bsh_khamenei.shtml|تاریخ بایگانی=۳ ژوئیه ۲۰۱۶}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نظرات آقایان آیات هاشمی شاهرودی، تسخیری، بنی فضل، موسوی همدانی + نظر طاهری اصفهانی در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت‌الله العظمی خامنه ای|نشانی=http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/142|شناسه={{شناسه یادکرد|صالحات۱}}|وبگاه=salehat.ir|نویسنده=صالحات|بازبینی=۱۸ ژوئن ۲۰۱۶|archive-date=۱۲ ژانویه ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112195050/http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/142|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نظرات آقایان آیات استادی، محسنی گرکانی، هاشمی، و مجتهدی در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت‌الله العظمی خامنه ای|نشانی=http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/142|شناسه={{شناسه یادکرد|صالحات۲}}|وبگاه=salehat.ir|نویسنده=صالحات|بازبینی=۱۸ ژوئن ۲۰۱۶|archive-date=۱۲ ژانویه ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112195050/http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/142|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ظرات آقایان آیات حکیم، نجفی خوانساری، شفیعی، و قزلجه ای در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت‌الله العظمی خامنه ای|نشانی=http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/143|شناسه={{شناسه یادکردصالحات۳}}|وبگاه=salehat.ir|نویسنده=صالحات|بازبینی=۱۲ ژانویه ۲۰۱۹|archive-date=۱۲ ژانویه ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112195155/http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/143|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نظرات آقایان آیات جناتی، راستی کاشانی، فقیه ایمانی و روحانی در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت‌الله العظمی خامنه ای|نشانی=http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/144--1373-v15-144|شناسه={{شناسه یادکرد|صالحات۴}}|وبگاه=salehat.ir|نویسنده=صالحات|بازبینی=۱۲ ژانویه ۲۰۱۹|archive-date=۱۲ ژانویه ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112195249/http://salehat.ir/index.php/component/content/article/96-khamenei/feghahat/144--1373-v15-144|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زنان رؤسای جمهور از چه جایگاهی برخوردار هستند؟|نشانی=https://sobhe-no.ir/newspaper/print/227-1/6/8551|شناسه={{شناسه یادکرد|صبح نو۲}}|وبگاه=sobhe-no.ir|نویسنده=صبح نو|بازبینی=۱۲ سپتامبر ۲۰۲۲|archive-date=۸ فوریه ۲۰۲۲|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208120401/https://sobhe-no.ir/newspaper/print/227-1/6/8551|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=فرمان اجرایی پرزیدنت ترامپ؛ دارایی‌های آیت‌الله علی خامنه‌ای و دفتر او تحریم شدند|نشانی=https://ir.voanews.com/a/us-iran-trump/4971539.html|تاریخ بازبینی=2019-12-27|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۷۰۱}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=به بهانه تحریم خامنه‌ای توسط آمریکا؛ رهبری که با ادعای ساده‌زیستی، مالک امپراتوری ۹۵ میلیارد دلاری است {{!}} صدای آمریکا فارسی|نشانی=https://ir.voanews.com/persiannews/iran-leader-khamenei|تاریخ بازبینی=2020-06-28|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۷۰۳}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=سفارت آمریکا در عراق از دارایی ۲۰۰ میلیاردی رهبر جمهوری اسلامی نوشت|نشانی=https://ir.voanews.com/latestnews/us-iran-46|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۷۰۵}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۳۶ هزار میلیارد تومان درآمد در یک سال؛ گوشه‌ای از امپراتوری مالی خامنه‌ای به روایت رئیس بنیاد مستضعفان {{!}} صدای آمریکا فارسی|نشانی=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/iran-khamenei-asset|تاریخ بازبینی=2020-07-29|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۷۰۲}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=محسن سازگارا: لغو ناگهانی دیدار اعضای مجلس خبرگان با خامنه‌ای احتمالاً مرتبط با سلامت او بوده است|نشانی=https://ir.voanews.com/a/voa-farsi-guest-interview-mohsen-sazghara-analyst-political-activist/6740193.html|تاریخ بازبینی=۲۰ شهریور ۱۴۰۱|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۱}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان= «تهاجم ترکیبی» رمز عملیات جدید خامنه‌ای در برابر تهاجم فرهنگی|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-khamenei-hybrid-warfare/6432860.html|تاریخ بازبینی=2022-02-09|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۰۱۰}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=گزارشگران بدون مرز نام آیت‌الله خامنه‌ای را در میان «درندگان آزادی رسانه‌ها» قرار داد|نشانی=https://ir.voanews.com/latestnews/iran-journalist-humanrights-khamenei-rsf|تاریخ بازبینی=2021-07-07|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۰۲۰}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ند پرایس می‌گوید فتوای خامنه‌ای هرگز مبنای تصمیم آمریکا برای جلوگیری از دستیابی به سلاح هسته‌ای نبوده است|نشانی=https://ir.voanews.com/a/us-iran-ned-price-khamenei-fatva/6394845.html|تاریخ بازبینی=2022-10-03|شناسه={{شناسه یادکرد|آمریکا۰۳۱}}|نویسنده=صدای آمریکا|وبگاه=voanews.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=توضیحات هادی خامنه‌ای در مجلس راجع به کاریکاتور اهانت‌آمیز|نشانی=http://www.voanews.com/persian/archive/2003-01/a-2003-01-12-25-1.cfm|شناسه={{شناسه یادکرد|صدای آمریکا۲}}|وبگاه=voanews.com|نویسنده=صدای آمریکا|archive-date=۱۴ سپتامبر ۲۰۰۸|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914185552/http://www.voanews.com/persian/archive/2003-01/a-2003-01-12-25-1.cfm|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=جزئیات خواندنی ماجرای میکونوس بعد از ۱۴ سال|نشانی=http://www.asriran.com/view.php?id=1661|شناسه={{شناسه یادکرد|عصر۶۰}}|نویسنده=عصر ایران|وبگاه=asriran.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20111111191516/http://www.asriran.com/view.php?id=1661|تاریخ بایگانی=11 نوامبر 2011}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همه همسران رؤسای جمهور ایران -- منصوره خجسته باقرزاده|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/361288/همه-همسران-رؤسای-جمهور-ایران-عکس|شناسه={{شناسه یادکرد|عصرایران۱}}|وبگاه=asriran.com|نویسنده=عصرایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=جزئیات خواندنی ماجرای میکونوس بعد از 14 سال|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/1661/جزئیات-خواندنی-ماجرای-میکونوس-بعد-از-14-سال|شناسه={{شناسه یادکرد|عصرایران10}}|وبگاه=asriran.com|نویسنده=عصرایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نامه امام در عزل آقای منتظری|نشانی=https://www.farsnews.ir/news/13951225000940/نامه-امام-در-عزل-آقای-منتظری|شناسه={{شناسه یادکرد|فارس۱}}|وبگاه=farsnews.ir|نویسنده=فارس}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دست کم برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران صورت گرفت؛ انتقاد از رهبری در حضور رهبری و پاسخ رهبری|نشانی=http://www.fararu.com/vdcivzap.t1a5p2bcct.html|تاریخ=۷ آبان ۱۳۸۸|تاریخ بازبینی=۱۰ آوریل ۲۰۲۰|شناسه={{شناسه یادکرد|فرارو۰۴۴}}|نویسنده=فرارو|وبگاه=fararu.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20140328135103/http://fararu.com/vdcivzap.t1a5p2bcct.html|تاریخ بایگانی=۲۸ مارس ۲۰۱۴|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=کریم‌پور|نام=سجاد|عنوان=بازخوانی خامنه‌ای: دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران|نشانی=http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=19975&prog=zgp&proj=zme|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|کار۵۰۰}}|وبگاه=carnegieendowment.org|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20080410182647/https://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=19975&prog=zgp&proj=zme|تاریخ بایگانی=۱۰ آوریل ۲۰۰۸}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مخالفان مرجعیت رهبری در جامعهٔ مدرسین|نشانی=https://kadivar.com/12614/|شناسه={{شناسه یادکرد|kadivar.com۱}}|وبگاه=kadivar.com|نویسنده=کدیور، محسن}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=کیهان‌منش|نام=جلال|عنوان=سرنوشت منتقدان آِیت الله خامنه‌ای|نشانی=http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article/-f473b4f15d.html|تاریخ=۹ آبان ۱۳۸۸|تاریخ بازبینی=۱۲ بهمن ۱۳۹۲|شناسه={{شناسه یادکرد|کیهان۰۴۰}}|وبگاه=roozonline.com|تاریخ بایگانی=۳ فوریه ۲۰۱۴|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20140203211804/http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article/-f473b4f15d.html}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دروغ‌های بنی صدر پیرامون امام خامنه ای|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/68892/دروغ-های-بنی-صدر-پیرامون-امام-خامنه-ای|شناسه={{شناسه یادکرد|مشرق}}|وبگاه=mashreghnews.ir|نویسنده=مشرق نیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اعضای شورای نمایش معرفی شدند|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/253025/اعضای-شورای-نمایش-معرفی-شدند|شناسه={{شناسه یادکرد|مشرق نیوز۲}}|وبگاه=mashreghnews.ir|نویسنده=مشرق نیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=وقتی سیا اصطلاح «تئوری توطئه» را اختراع کرد|نشانی=http://www.mashreghnews.ir/fa/news/571438/وقتی-سیا-اصطلاح-تئوری-توطئه-را-اختراع-کرد-عکس-و-فیلم|شناسه={{شناسه یادکرد|مشرق۴۵۰}}|نویسنده=مشرق‌نیوز|وبگاه=mashreghnews.ir|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20161016115327/http://www.mashreghnews.ir/fa/news/571438/وقتی-سیا-اصطلاح-تئوری-توطئه-را-اختراع-کرد-عکس-و-فیلم|تاریخ بایگانی=۱۶ اکتبر ۲۰۱۶}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ماجرای ازدواج سیدعلی|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/172679/ماجرای-ازدواج-سیدعلی-خطبه-عقد-را-چه-كسي-خواند|شناسه={{شناسه یادکرد|مشرق نیوز۵}}|وبگاه=mashreghnews.ir|نویسنده=مشرق نیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ناطق نوری، انتخاب مجدد میرحسین موسوی به نخست‌وزیری و ماجرای ۹۹ نفر|نشانی=https://www.irdc.ir/fa/content/4913/default.aspx|شناسه={{شناسه یادکرد|مرکز اسناد انقلاب اسلامی}}|وبگاه=irdc.ir|نویسنده=مرکز اسناد انقلاب اسلامی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تأسیس مجمع جهانی اهل بیت (ع) (1369ش)|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/news/212079/تأسیس-مجمع-جهانی-اهل-بیت(ع)-(1369ش)|تاریخ بازبینی=2022-08-30|شناسه={{شناسه یادکرد|دایره۱}}|نویسنده=مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|وبگاه=cgie.org.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی تاریخی به حذف شرط مرجعیت از شروط مورد نیاز رهبری|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/4686993/نگاهی-تاریخی-به-حذف-شرط-مرجعیت-از-شروط-مورد-نیاز-رهبری|شناسه={{شناسه یادکرد|مهرنیوز۲۰}}|وبگاه=mehrnews.com|نویسنده=مهرنیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اشاره رهبرانقلاب به کدام ماجرا بود/دشمنی مداوم غرب با ایران|نشانی=http://www.mehrnews.com/news/3972668/اشاره-رهبرانقلاب-به-کدام-ماجرا-بود-دشمنی-مداوم-غرب-با-ایران|شناسه={{شناسه یادکرد|مهرنیوز20}}|وبگاه=mehrnews.com|نویسنده=مهرنیوز|archive-date=۱۲ اوت ۲۰۱۷|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812204929/http://www.mehrnews.com/news/3972668/%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کتاب «دو امام مجاهد» به چاپ یازدهم رسید|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5570457/کتاب-دو-امام-مجاهد-به-چاپ-یازدهم-رسید|شناسه={{شناسه یادکرد|مهرنیوز۶۰}}|وبگاه=mehrnews.com|نویسنده=مهرنیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مایک پمپئو: لفاظی‌های خبیثانه خامنه‌ای، نماینده سنت رواداری مردم ایران نیست|نشانی=https://melliun.org/iran/232576|شناسه={{شناسه یادکرد|میلیون۴۰۰}}|نویسنده=میلیون ایران|وبگاه=melliun.org}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های خارجی دربارهٔ علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات چه می‌گویند؟|نشانی=http://nasimonline.ir/Content/Detail/2041365/رسانه-های-خارجی-درباره-علاقه-آیت-الله-خامنه-ای-به-شعر-و-ادبیات-چه-می-گویند|تاریخ بازبینی=۳۰ فروردین ۱۴۰۰|شناسه={{شناسه یادکرد|نسیم۴۴۴}}|نویسنده=نسیم آنلاین|وبگاه=nasimonline.ir}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خواهر رئیس‌جمهور ایران برای پیوستن به شوهرش در عراق از کشور گریخت|نشانی=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE2DC173BF930A35756C0A963948260|شناسه={{شناسه یادکرد|نیویورک تایمز۱}}|وبگاه=nytimes.com|نویسنده=نیویورک تایمز|archive-date=۱ ژانویه ۲۰۰۸|archive-url=https://web.archive.org/web/20080101143534/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE2DC173BF930A35756C0A963948260|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مقایسه تطبیقی مفهوم اطلاق در نظام‌های سلطنتی و ولایتی|نشانی=http://www.hawzah.net/FA/MagArt.html?MagazineID=0&MagazineNumberID=6246&MagazineArticleID=67150|تاریخ=۱۳۹۸-۰۶-۱۲|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه۰۱۰}}|نویسنده=وبگاه حوزه علمیه|وبگاه=hawzah.net|تاریخ بایگانی=13 نوامبر 2012|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20121113013628/http://www.hawzah.net/FA/MagArt.html?MagazineID=0&MagazineNumberID=6246&MagazineArticleID=67150}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هاشمی رفسنجانی منتظر مرگ خامنه‌ای است و اقدامات بعدی او|نشانی=http://cablegate.wikileaks.org/cable/2009/08/09ISTANBUL336.html|تاریخ=۲۸ اوت ۲۰۰۹|تاریخ بازبینی=۲۸ نوامبر ۲۰۱۰|شناسه={{شناسه یادکرد|ویکیل۸۰۰}}|نویسنده=ویکی‌لیکس|وبگاه=cablegate.wikileaks.org|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20101129181924/https://cablegate.wikileaks.org/cable/2009/08/09ISTANBUL336.html|تاریخ بایگانی=۲۹ نوامبر ۲۰۱۰}}
* {{یادکرد وب|عنوان=زندگی‌نامه رهبرعالی قدر انقلاب|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/32246/زندگینامه-رهبر-عالیقدر-حضرت-آیت-الله-سیدعلی-خامنه-ای|شناسه={{شناسه یادکرد|همشهری۱}}|وبگاه=hamshahrionline.ir|نویسنده=همشهری}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تصویر اولین حضور آیت‌الله خامنه‌ای در نماز جمعه تهران {{!}} ۲۴۰ بار اقامه نماز در ۴۰ سال|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/478658/تصویر-اولین-حضور-آیت-الله-خامنه-ای-در-نماز-جمعه-تهران-۲۴۰-بار/|شناسه={{شناسه یادکرد|همشهری۲}}|وبگاه=hamshahrionline.ir|نویسنده=همشهری آنلاین}}
* {{یادکرد وب|عنوان=رهبر ایران: روابط با شرق و غرب باید تقویت شود|نشانی=https://fa.euronews.com/2018/07/15/khamenei-meeting-with-cabinet-underlines-the-importance-of-diplomatic-relation-with-west|شناسه={{شناسه یادکرد|یورونیوز۱}}|وبگاه=euronews.com|نویسنده=یورونیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مقتدی صدر با استعفای آیت‌الله حائری از مرجعیت: برای همیشه از سیاست کناره‌گیری می‌کنم|نشانی=https://per.euronews.com/2022/08/29/sadr-dominant-iraqi-political-leader-quits-politics|شناسه={{شناسه یادکرد|یورونیوز۳۰}}|وبگاه=euronews.com|نویسنده=یورونیوز}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همسر نوری زاد: نگران سرانجام مصیبتی که بر سر افراد خیرخواه کشور آورده‌اند، هستم|نشانی=http://www.free-journalists.net/live/index.php/2010-11-09-01-35-41/537-2011-03-28-08-28-39.html|شناسه={{شناسه یادکرد|جرونال۰۴۰}}|نویسنده=free-journalists|وبگاه=free-journalists.net|تاریخ بایگانی=1 اوت 2011|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20110801224629/http://www.free-journalists.net/live/index.php/2010-11-09-01-35-41/537-2011-03-28-08-28-39.html}}
* {{یادکرد وب|عنوان=یادمان اسرای جنبش سبز/ احمد زیدآبادی تاوان انتقاد خود از رهبر را پس می‌دهد|نشانی=http://www.mowjcamp.com/article/id/50953|شناسه={{شناسه یادکرد|موج۰۴۰}}|نویسنده=mowjcamp|وبگاه=mowjcamp.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20100407130015/http://www.mowjcamp.com/article/id/50953|تاریخ بایگانی=7 آوریل 2010|پیوند نویسنده=}}
;منابع انگلیسی
{{آغاز چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Algar |نام=Hamid |پیوند نویسنده=حامد الگار |سال=2020 |نام خانوادگی ویراستار=Daniel |نام ویراستار=Elton L. |پیوند ویراستار=التون دانیل |مدخل=KHOMEINI, RUHOLLAH MUSAVI |پیوند مدخل=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_12401 |دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]] |جلد=Volume XVI, Fascicle 5–6 |مکان=Leiden |ناشر=[[انتشارات بریل|Brill]] |صفحات=542–590 |شابک=978-90-04-44192-7 |زبان=en}}
* {{cite book |last1=Hovsepian-Bearce |first1=Yvette |title=The Political Ideology of Ayatollah Khamenei: Out of the Mouth of the Supreme Leader of Iran |date=2016 |publisher=[[روتلج|Routledge]] |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-138-81310-6}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی=Garver| نام=John W| عنوان=China and Iran: ancient partners in a post-imperial world| نشانی=http://books.google.com/books?id=u2X1DNUATjkC&pg=PA100&lpg=PA100&dq=Patrice+Lumumba+khamenei&source=bl&ots=uGq2nUviOn&sig=xHPHP62oRl636yKuBzt2tej0ras&hl=en&sa=X&ei=XGRFT9iIJMrr0gGv0ezpAw&redir_esc=y#v=onepage&q=Patrice%20Lumumba%20khamenei&f=false| تاریخ=۲۰۰۶| ناشر=University of Washington Press| مکان=Washington| زبان=en| شابک=978-0-295-98631-9| صفحات=۴۰۵}}
* {{یادکرد وب| نام خانوادگی=Zucker| نام=Daniel M| عنوان=Iran’s VEVAK: Disinformation, Inc.| نشانی=http://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=27144| بازبینی=۲۴ فوریه ۲۰۱۲| تاریخ=Dec 17, 2006| ناشر=Ocnus| کد زبان=en| archive-date=۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵| archive-url=https://web.archive.org/web/20150924054751/http://www.ocnus.net/cgi-bin/exec/view.cgi?archive=106&num=27144| dead-url=yes}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی=Berman| نام=Ilan| عنوان=Tehran Rising: Iran's Challenge to the United States| نشانی=http://books.google.com/books?id=ihhZ8K0dawwC&pg=PA12&lpg=PA12&dq=Patrice+Lumumba+khamenei&source=bl&ots=qLyoKX8g_P&sig=tifA0F6gGWFusnGINh6vgT79bfc&hl=en&sa=X&ei=XGRFT9iIJMrr0gGv0ezpAw&redir_esc=y#v=onepage&q=Patrice%20Lumumba%20khamenei&f=false| تاریخ=۲۰۰۵| ناشر=Rowman & Littlefield| مکان=Maryland| زبان=en| شابک=978-0-7425-4904-3| صفحات=۲۲۳}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=TIMMERMAN| نام=KENNETH R | عنوان=Iran’s “Moderates” Are No Reformer| ژورنال=The Brown journal of world affairs | سری=۹| ناشر=Institute for International Studies (Brown University)| تاریخ=۲۰۰۲| زبان=en | پیوند=http://www.watsoninstitute.org/bjwa/archive/9.2/Iran/Timmerman.pdf| تاریخ دسترسی=۲۴ فوریه ۲۰۱۲}}{{پیوند مرده|date=February 2019}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=Wihbey| نام=Paul Michael| عنوان=The Southern Eurasian Great Game| ژورنال=IASPS Research Papers in Strategy| شماره=۸ | ناشر=Institute for Advanced Strategic and Political Studies | تاریخ=۱۹۹۹| زبان=en| پیوند=http://www.iasps.org/strategic8/eurasia.htm| تاریخ دسترسی=۲۴ فوریه ۲۰۱۲}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Pro Iran's dissident ayatollah|نشانی=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2699541.stm|تاریخ=30 January 2003|تاریخ بازبینی=1 February 2014|شناسه={{شناسه یادکرد|بی بی۶۲}}|نویسنده=bbc|کد زبان=en|وبگاه=bbc.co.uk|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=German court rules Iranian leaders ordered Berlin slayings|نشانی=http://www.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran.pm/index.html|شناسه={{شناسه یادکرد|cnn۵۰}}|نویسنده=cnn|کد زبان=en|وبگاه=cnn.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20150924191734/http://www.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran.pm/index.html|تاریخ بایگانی=24 سپتامبر 2015}}
* {{یادکرد وب|عنوان=German court implicates Iran leaders in '92 killings|نشانی=http://www.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran/|تاریخ=April ۱۰, ۱۹۹۷|تاریخ بازبینی=۲۶ نوامبر ۲۰۰۸|شناسه={{شناسه یادکرد|سیان۵}}|نویسنده=cnn|کد زبان=en|وبگاه=cnn.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20090212161046/http://www.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran/|تاریخ بایگانی=۱۲ فوریه ۲۰۰۹}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=Gélie|نام=Philippe|عنوان=Iran: guerre de succession en vue au sommet de l'État|نشانی=https://www.lefigaro.fr/international/2015/02/27/01003-20150227ARTFIG00350-iran-vers-une-revolution-au-sommet.php|تاریخ=۲۷ فوریه ۲۰۱۵|تاریخ بازبینی=۲۰ مارس ۲۰۲۱|شناسه={{شناسه یادکرد|لفیگ۴}}|کد زبان=en|وبگاه=lefigaro.fr}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=Keane|نام=Dan|عنوان=POWER STRUGGLE Iran’s supreme leader ‘handing power to son as health deteriorates’ & tensions rise over scientist’s assassination|نشانی=https://www.thesun.co.uk/news/13397245/iran-supreme-leader-hands-power-son-health/|تاریخ=۶ دسامبر ۲۰۲۰|تاریخ بازبینی=۲۰ مارس ۲۰۲۱|شناسه={{شناسه یادکرد|دسدس۱۰۰}}|کد زبان=en|وبگاه=thesun.co.uk}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=ROCHE|نام=DARRAGH|عنوان=Journalist Claims Iran's Supreme Leader Transfers Power to Son as Health Deteriorates|نشانی=https://www.newsweek.com/fakhrizadeh-iran-1552586|تاریخ=۵ دسامبر ۲۰۲۰|تاریخ بازبینی=۲۰ مارس ۲۰۲۱|شناسه={{شناسه یادکرد|نیوزویک۴۰}}|کد زبان=en|وبگاه=newsweek.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Trump puts sanctions on Iranian supreme leader, other top officials|نشانی=https://www.reuters.com/article/us-mideast-iran-usa-idUSKCN1TP13D|تاریخ=2019-06-25|تاریخ بازبینی=2019-12-27|شناسه={{شناسه یادکرد|خراج۴}}|نویسنده=Reuters|کد زبان=en|وبگاه=reuters.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=U.S. Sanctions Supreme Leader of Iran|نشانی=https://www.thedailybeast.com/us-sanctions-ayatollah-ali-khamenei-supreme-leader-of-iran|تاریخ=2019-06-24|تاریخ بازبینی=2019-12-27|شناسه={{شناسه یادکرد|خراج۲}}|نویسنده=thedailybeast|کد زبان=en|وبگاه=thedailybeast.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Argentine Judge Indicts 4 Iranian Officials in 1994 Bombing of Jewish Center|نشانی=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DF163EF933A25750C0A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=all|تاریخ=March ۱۰, ۲۰۰۳|تاریخ بازبینی=۲۶ نوامبر ۲۰۰۸|شناسه={{شناسه یادکرد|تایمز۵۰}}|نویسنده=The New York Times|کد زبان=en|وبگاه=nytimes.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=BERLIN COURT SAYS TOP IRAN LEADERS ORDERED KILLINGS|نشانی=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E00E6D9103CF932A25757C0A961958260&sec=&spon=&pagewanted=all|تاریخ=April ۱۱, ۱۹۹۷|شناسه={{شناسه یادکرد|تایمز۸۹}}|نویسنده=The New York Times|کد زبان=en|وبگاه=nytimes.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Spotlight on Press Tyrants: CPJ Names Ten Worst Enemies of the Press|نشانی=http://cpj.org/reports/2000/05/enemies-00.php|شناسه={{شناسه یادکرد|پرس۸۰۸}}|کد زبان=en|وبگاه=cpj.org|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20111129052317/http://www.cpj.org/reports/2000/05/enemies-00.php|تاریخ بایگانی=29 نوامبر 2011}}
* {{یادکرد وب|عنوان="An Iran option the US prefers to ignore"|نشانی=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/HC17Ak02.html|شناسه={{شناسه یادکرد|تایم۰۱۷}}|نویسنده=Asia Times|کد زبان=en|وبگاه=atimes.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20060316201913/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/HC17Ak02.html|تاریخ بایگانی=17 ژوئن 2018}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kheradpir|نام=Ali|عنوان=Iran's constitutional dictatorship furthers 'conspiracy'|نشانی=https://www.euronews.com/2013/06/12/iran-s-constitutional-dictatorship-furthers-conspiracy|تاریخ=2013-06-12|تاریخ بازبینی=2022-10-10|شناسه={{شناسه یادکرد|یرو۰۱۰}}|کد زبان=en|وبگاه=euronews.com|تاریخ بایگانی=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=ali hoseini khamenei|نشانی=http://www.forbes.com/profile/ali-hoseini-khamenei/|شناسه={{شناسه یادکرد|فوربس۴۵}}|نویسنده=forbes|کد زبان=en|وبگاه=forbes.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20130819084700/http://www.forbes.com/profile/ali-hoseini-khamenei/|تاریخ بایگانی=19 اوت 2013}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Al-Azhar Chancellor, Religious Leaders Hail Ayatollah Khamenei's Fatwa|نشانی=http://www.aimislam.com/al-azhar-chancellor-religious-leaders-hail-ayatollah-khameneis-fatwa|شناسه={{شناسه یادکرد|آسیا۰۰۱}}|ناشر=Aimislam|کد زبان=en|نشانی بایگانی=https://archive.today/20140101080029/http://www.aimislam.com/al-azhar-chancellor-religious-leaders-hail-ayatollah-khameneis-fatwa/|تاریخ بایگانی=۱ ژانویه ۲۰۱۴}}
* {{یادکرد وب|نام خانوادگی=Porter|نام=Gareth|عنوان=When the Ayatollah Said No to Nukes|ناشر=[[Foreign Policy]]|نشانی=https://foreignpolicy.com/2014/10/16/when-the-ayatollah-said-no-to-nukes/|تاریخ=16 October 2014|تاریخ بازبینی=21 August 2015|شناسه={{شناسه یادکرد|فورس۹}}|کد زبان=en|وبگاه=foreignpolicy.com|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20170921001025/https://foreignpolicy.com/2014/10/16/when-the-ayatollah-said-no-to-nukes/|تاریخ بایگانی=21 September 2017|پیوند نویسنده=گرت پورتر}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Did Iran’s supreme leader issue a fatwa against the development of nuclear weapons|نشانی=https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2013/11/27/did-irans-supreme-leader-issue-a-fatwa-against-the-development-of-nuclear-weapons/|تاریخ بازبینی=2022-10-02|شناسه={{شناسه یادکرد|واشنگ۴۰}}|نویسنده=Washington Post|کد زبان=en|وبگاه=washingtonpost.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=Hughes|نام۱=Donna M.|تاریخ=February 2000|عنوان=Women and Reform in Iran|پیوند=http://womenfreedomforum.com/socialactivity2/women-reform-iran-donna-hughes/|ژورنال=University of Rhode Island|کد زبان=en|تاریخ بازبینی=12 May 2013}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی۱=Wallechinsky|نام۱=David|عنوان=Tyrants, The World's Worst Dictators|سال=2009|زبان=en|پیوند=https://www.google.co.jp/books/edition/Tyrants/LzRxIZEE9BYC?hl=en&gbpv=ظالمان}}
* {{یادکرد وب|عنوان=netanyahu-whips-out-book-of-khameneis-speeches|نشانی=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-whips-out-book-of-khameneis-speeches/|شناسه={{شناسه یادکرد|تایمز۵۰۳}}|نویسنده=timesofisrael|کد زبان=en|وبگاه=timesofisrael.com|پیوند نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran's dissident ayatollah|نشانی=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2699541.stm|شناسه={{شناسه یادکرد|BBC10}}|وبگاه=BBC|نویسنده=}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی۱=Abrahamian|نام۱=Ervand|عنوان=A History of Modern Iran|سال=2008|ناشر=Cambridge University Press|زبان=en}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Ali Khamenei|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Ali-Khamenei|تاریخ بازبینی=2022-10-12|شناسه={{شناسه یادکرد|بریتانیکا۵}}|نویسنده=britannica|کد زبان=en|وبگاه=britannica.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran's supreme leader accuses Saudis of 'genocide' in Yemen|نشانی=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/iranian-president-rouhani-yemen-ceasefire|شناسه={{شناسه یادکرد|گاردین۸۰۸}}|نویسنده=The Guardian|کد زبان=en|وبگاه=theguardian.com}}
* {{یادکرد وب|عنوان=The Latest: Indonesia sends 34 tons of aid for Rohingya|نشانی=http://www.nydailynews.com/newswires/news/world/latest-indonesia-sends-34-tons-aid-rohingya-article-1.3488890|شناسه={{شناسه یادکرد|خبر۹۰۹}}|نویسنده=NY Daily News|کد زبان=en|وبگاه=nydailynews.com|archive-date=۱۶ سپتامبر ۲۰۱۷|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916023438/http://www.nydailynews.com/newswires/news/world/latest-indonesia-sends-34-tons-aid-rohingya-article-1.3488890|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Khamenei plays down Iran’s economic woes|نشانی=http://www.middle-east-online.com/english/business/?id=25619|شناسه={{شناسه یادکرد|middle-east-online۱}}|وبگاه=middle-east-online|archive-date=۱۸ ژوئن ۲۰۰۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618105603/http://www.middle-east-online.com/english/business/?id=25619|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran looks to science as source of pride|نشانی=https://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/08/22/iran_looks_to_science_as_source_of_pride|تاریخ=26 May 2009|شناسه={{شناسه یادکرد|Boston Globe۱}}|وبگاه=Boston Globe}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Science over ethics?|نشانی=http://www.channel4.com/news/special-reports/special-reports-storypage.jsp?id=1907|شناسه={{شناسه یادکرد|channel4news}}|وبگاه=channel4news۱|archive-date=۱۹ آوریل ۲۰۰۷|archive-url=https://web.archive.org/web/20070419194851/http://www.channel4.com/news/special-reports/special-reports-storypage.jsp?id=1907|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد ژورنال|نام۱=Karim|نام خانوادگی۱=Sadjadpour|عنوان=Reading Khamenei: The World View of Iran's Most Powerful Leader|تاریخ=۲۰۰۹|ژورنال=Carnegie Endowment for International Peace. Archived|پیوند=http://www.internetdownloadmanager.com/register/new_faq/chrome_extension2.html}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Why Iran's Anti-Semitism Matters|نشانی=https://www.theatlantic.com/international/archive/2015/08/iran-israel-obama-kerry-jews/400895/|تاریخ=۲۰۱۷|شناسه={{شناسه یادکرد|Atlantic۱}}|وبگاه=The Atlantic}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iranian Leader: Israel A "Cancerous Tumor|نشانی=https://www.cbsnews.com/news/iranian-leader-israel-a-cancerous-tumor/|تاریخ=۲۰۱۵|شناسه={{شناسه یادکرد|CBS News۱}}|وبگاه=CBS News}}
* {{یادکرد وب|عنوان=German court rules Iranian leaders ordered Berlin slayings|نشانی=http://edition.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran.pm/index.html|شناسه={{شناسه یادکرد|CNN40}}|وبگاه=CNN|نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran's Supreme Leader Ayatollah Seyed Ali Khamenei blasts Israel in sermon|نشانی=https://www.thetimes.co.uk/|شناسه={{شناسه یادکرد|The Times۱}}|وبگاه=The Times}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Khamenei: Israel will no longer exist in 25 years|نشانی=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/09/khamenei-negotiation-us.html|تاریخ=۲۰۱۵|شناسه={{شناسه یادکرد|Al Monitor۱}}|وبگاه=Al Monitor.|archive-date=۳ آوریل ۲۰۱۶|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403070907/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/09/khamenei-negotiation-us.html|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran's Khamenei questions 'certainty' of Holocaust|نشانی=http://www.jpost.com/Iranian-Threat/News/Irans-Khamenei-questions-certainty-of-Holocaust-346116|تاریخ=2014|شناسه={{شناسه یادکرد|Jerusalem Post10}}|وبگاه=Jerusalem Post|archive-date=۱ آوریل ۲۰۱۴|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401161103/http://www.jpost.com/Iranian-Threat/News/Irans-Khamenei-questions-certainty-of-Holocaust-346116|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد کتاب|کتاب=[[The Oxford Encyclopedia of the Islamic World]]|سال=۲۰۰۹|نام=John|نام خانوادگی=L. Esposito|ناشر=[[Oxford University Press]]|زبان=en|پیوند ویراستار=چیز رابینسون|فصل=Khameneʿi, ʿAlī|نام ویراستار=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=L’Iran et les EtatsUnis après l’accord sur le nucléaire: paix froide ou réconciliation?|نشانی=https://www.cairn.info/revue-confluences-mediterranee-2015-3-page-107.ht|شناسه={{شناسه یادکرد|carin1}}|وبگاه=carin.info}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Khamenei says Iran should increase military might to prevent war|نشانی=https://www.reuters.com/article/uk-iran-khamenei-idAFKBN2020AV|تاریخ=2020|شناسه={{شناسه یادکرد|reuters20}}|وبگاه=reuters}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran leader wins plaudits over sectarian strife fatwa|نشانی=https://www.reuters.com/article/shiites-sunnis-khamenei-idAFLDE6930AA20101013|تاریخ=2010|شناسه={{شناسه یادکرد|reuters20}}|وبگاه=reuters}}
* {{یادکرد وب|عنوان=khamenei's First Speech of 2021: Reemphasizing U.S. Weakness, Iranian Self-Reliance|نشانی=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/khameneis-first-speech-2021-reemphasizing-us-weakness-iranian-self-reliance|شناسه={{شناسه یادکرد|پاتوق۱}}|وبگاه=Washington Institute}}
* {{یادکرد کتاب|عنوان=Iran Rising: The Survival and Future of the Islamic Republic|سال=2019|زبان=en|نام خانوادگی۱=Saikal|نام۱=Amin}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Iran's constitutional dictatorship furthers 'conspiracy'|نشانی=https://www.euronews.com/2013/06/12/iran-s-constitutional-dictatorship-furthers-conspiracy|تاریخ=2013|شناسه={{شناسه یادکرد|euronews100}}|وبگاه=euronews}}
* {{یادکرد وب|عنوان=German court implicates Iran leaders in '92 killings|نشانی=http://www.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran/|تاریخ=2009|شناسه={{شناسه یادکرد|CNN200}}|وبگاه=CNN|archive-date=۱۲ فوریه ۲۰۰۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212161046/http://www.cnn.com/WORLD/9704/10/germany.iran/|url-status=bot: unknown}}
* {{یادکرد وب|عنوان=BERLIN COURT SAYS TOP IRAN LEADERS ORDERED KILLING|نشانی=https://www.nytimes.com/1997/04/11/world/berlin-court-says-top-iran-leaders-ordered-killings.html|شناسه={{شناسه یادکرد|1The New York Times}}|وبگاه=The New York Times|نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=BERLIN COURT SAYS TOP IRAN LEADERS ORDERED KILLINGS|نشانی=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E00E6D9103CF932A25757C0A961958260&sec=&spon=&pagewanted=all|شناسه={{شناسه یادکرد| New York Times300}}|وبگاه=New York Times|نویسنده=}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Argentine Judge Indicts 4 Iranian Officials in 1994 Bombing of Jewish Center|نشانی=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DF163EF933A25750C0A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=all|شناسه={{شناسه یادکرد|500New York Times}}|وبگاه=New York Times}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Mossad Sheds New Light on Argentina Terrorist Attacks in 1990s|نشانی=https://www.nytimes.com/2022/07/22/world/middleeast/argentina-mossad-hezbollah-bombings.html|شناسه={{شناسه یادکرد| New York Times 600}}|وبگاه=New York Times}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Economist Intelligence|مکان=|سال=۲۰۲۱|دانشنامه=Economist Intelligence|پیوند مدخل=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg|entry-url-access=subscription|زبان=en|مدخل=The China challenge}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان پانویس}}
== پیوند به بیرون ==
{{جعبه پیوند به پروژه‌های خواهر |نویسنده_گونه =نه |ویکی‌انبار = |ویکی‌داده = |ویکی‌خبر = |ویکی‌دانشگاه =نه |ویکی‌سفر =نه |ویکی‌کتاب =نه |ویکی‌گفتاورد = |ویکی‌گونه =نه |ویکی‌نبشته = |ویکی‌نسک = |ویکی‌واژه =نه}}
* {{وبگاه رسمی|http://www.leader.ir/|وبگاه رسمی دفتر رهبری}}
* {{وبگاه رسمی|http://www.khamenei.ir/|وبگاه مرکز نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای}}
* [https://www.bbc.com/persian/iran/2014/11/141108_l45_obama_khamenei_letters همه نامه‌های باراک اوباما به آیت‌الله خامنه‌ای] در بی‌بی‌سی فارسی
{{Navboxes
|title=سمت‌ها و منصب‌ها
|list1=
{{جعبه آغازی}}
{{S-ppo}}
{{S-new}}
{{S-ttl|عنوان=مسئول تبلیغات [[حزب جمهوری اسلامی]]|سال‌ها=۱۳۶۰–۱۳۵۷}}
{{S-aft|بعد=[[سید مصطفی میرسلیم]]}}
{{S-bef|قبل=[[حسن حبیبی]]}}
{{S-ttl|عنوان=نامزد رسمی [[حزب جمهوری اسلامی]] برای [[رئیس‌جمهور ایران|ریاست‌جمهوری]]|سال‌ها=[[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (مهر ۱۳۶۰)|مهر ۱۳۶۰]] و [[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۶۴)|۱۳۶۴]]}}
{{S-non|rows=۲|reason=تعطیلی حزب}}
{{S-bef|قبل=[[محمدجواد باهنر]]}}
{{S-ttl|عنوان=دبیرکل [[حزب جمهوری اسلامی]]|سال‌ها=۱۳۶۶–۱۳۶۰}}
{{S-break}}
{{S-media}}
{{S-new}}
{{S-ttl|عنوان=صاحب امتیاز ''[[جمهوری اسلامی (روزنامه)|جمهوری اسلامی]]''|سال‌ها=۱۳۶۸–۱۳۵۸}}
{{S-aft|بعد=مؤسسه فرهنگی و مطبوعاتیِ{{سخ}}روزنامه جمهوری اسلامی}}
{{S-off}}
{{S-new}}
{{S-ttl|عنوان=معاون امور انقلاب [[وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح|وزیر دفاع ملی]]|سال‌ها=۱۳۵۸}}
{{S-non|reason=انحلال سمت}}
{{S-bef|قبل=[[محمدعلی رجایی]]}}
{{S-ttl|عنوان=[[رئیس‌جمهور ایران]]|سال‌ها=۱۳۶۸–۱۳۶۰}}
{{S-aft|بعد=[[اکبر هاشمی رفسنجانی]]}}
{{S-mil}}
{{S-bef|قبل=[[حسن لاهوتی اشکوری|حسن لاهوتی]]}}
{{S-ttl|عنوان=[[فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی#دوره فعالیت فرماندهی موقت|سرپرستی کل سپاه پاسداران]]|سال‌ها=۱۳۵۸|مجاور=[[جواد منصوری]] به عنوان ''فرمانده سپاه پاسداران''}}
{{S-non|reason=انحلال جایگاه}}
{{S-new}}
{{S-ttl|عنوان=فرمانده [[قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا]]|سال‌ها=۱۳۶۲{{سخ}}۱۳۹۵–۱۳۶۸|ردیف‌ها=۲}}
{{S-aft|بعد=[[اکبر هاشمی رفسنجانی]]}}
{{S-bef|قبل=[[اکبر هاشمی رفسنجانی]]}}
{{S-aft|بعد=[[غلامعلی رشید]]}}
{{S-bef|قبل=[[سید روح‌الله خمینی]]}}
{{S-ttl|عنوان=[[فرمانده کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران|فرمانده کل نیروهای مسلح]]|سال‌ها=اکنون–۱۳۶۸}}
{{S-inc}}
{{S-rel|sh}}
{{S-bef|قبل=[[حسینعلی منتظری]]}}
{{S-ttl|عنوان=[[امام جمعه]] [[تهران]]|سال‌ها=اکنون–۱۳۵۸}}
{{S-inc}}
{{S-gov}}
{{S-new|rows=۲}}
{{S-ttl|عنوان=[[شورای عالی دفاع#اعضا|نماینده ولی فقیه در شورای عالی دفاع]]|سال‌ها=۱۳۶۰–۱۳۵۹|مجاور=[[مصطفی چمران|چمران]] (۱۳۶۰–۱۳۵۹) و [[سید موسی نامجو|نامجو]] (۱۳۶۰)}}
{{S-aft|بعد=[[اکبر هاشمی رفسنجانی]]}}
{{S-ttl|عنوان=[[مجمع تشخیص مصلحت نظام#رئیسان مجمع|رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام]]|سال‌ها=۱۳۶۸–۱۳۶۶}}
{{S-aft|بعد=[[اکبر هاشمی رفسنجانی]]}}
{{S-bef|قبل=[[سید روح‌الله خمینی]]}}
{{S-ttl|عنوان=[[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]|سال‌ها=اکنون–۱۳۶۸}}
{{S-inc}}
{{S-par}}
{{S-new}}
{{S-ttl|عنوان=رئیس [[کمیسیون امور دفاعی مجلس شورای اسلامی|کمیسیون امور دفاعی]]|سال‌ها=۱۳۶۰–۱۳۵۹}}
{{S-aft|بعد=[[حسن روحانی]]}}
{{S-aca}}
{{S-new}}
{{S-ttl|عنوان=رئیس عالی <!--ابر-->[[بنیاد دایرةالمعارف اسلامی]]<!--/ابر-->|سال‌ها=اکنون–۱۳۶۲}}
{{S-inc}}
{{جعبه پایانی}}
}}
{{سید علی خامنه‌ای}}
{{Navboxes
|title=الگوهای وابسته
|list1=
{{رئیس‌جمهورهای ایران}}
{{رهبران ایران}}
{{فرماندهان نیروهای مسلح ایران}}
{{نمایندگان تهران در مجلس شورای اسلامی}}
{{مراجع تقلید شیعه}}
{{حوزه علمیه خراسان}}
{{حزب جمهوری اسلامی}}
}}
{{نوار درگاه|ایران|اسلام|زندگی‌نامه|خراسان|مشهد}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{ترتیب‌پیش‌فرض:خامنه‌ای، سید علی}}
[[رده:سید علی خامنه‌ای| ]]
[[رده:آمریکاستیزی]]
[[رده:اصلاح‌گران دینی مسلمان]]
[[رده:اعضای جامعه روحانیت مبارز]]
[[رده:اعضای حزب جمهوری اسلامی]]
[[رده:اعضای شورای انقلاب اسلامی ایران]]
[[رده:اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی]]
[[رده:اعضای هیئت بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]
[[رده:افراد ایرانی آذری‌تبار]]
[[رده:افراد ایرانی مشمول تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا]]
[[رده:افراد پادکمونیست اهل ایران]]
[[رده:افراد جنگ ایران و عراق اهل ایران]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:افراد مبتلا به سرطان]]
[[رده:افراد مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]
[[رده:امامان جمعه شهر تهران]]
[[رده:انقلابیون اهل ایران]]
[[رده:انکارکنندگان هولوکاست اهل ایران]]
[[رده:اهالی تهران]]
[[رده:اهالی خامنه]]
[[رده:اهالی مشهد]]
[[رده:بهائی‌ستیزی]]
[[رده:تئوکرات‌ها]]
[[رده:تبعیدشدگان اهل ایران]]
[[رده:خانواده الحسینی]]
[[رده:دانشوران اهل ایران]]
[[رده:دانش‌آموختگان حوزه علمیه قم]]
[[رده:دبیران کل حزب جمهوری اسلامی]]
[[رده:رئیس‌جمهورهای ایران]]
[[رده:روحانیان اهل تهران]]
[[رده:روحانیان شیعه اهل مشهد]]
[[رده:رهبران جمهوری اسلامی ایران]]
[[رده:رهبران مذهبی اهل ایران]]
[[رده:رهبران ملی کنونی]]
[[رده:زادگان ۱۳۱۸]]
[[رده:زادگان ۱۹۳۹ (میلادی)]]
[[رده:زندانیان کمیته مشترک ضدخرابکاری]]
[[رده:سران کشور انکارکنندهٔ هولوکاست]]
[[رده:سیاستمداران آذری‌تبار اهل ایران]]
[[رده:سیاستمداران دارای ناتوانی جسمانی اهل ایران]]
[[رده:شاعران مرد اهل ایران]]
[[رده:صهیونیسم‌ستیزی در خاورمیانه]]
[[رده:فرماندهان قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا]]
[[رده:فرماندهان کل نیروهای مسلح ایران]]
[[رده:فقیهان اهل ایران]]
[[رده:مترجمان اهل ایران]]
[[رده:مترجمان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران]]
[[رده:مخالفان صهیونیسم اهل ایران]]
[[رده:مراجع تقلید زنده]]
[[رده:مراجع تقلید شیعه اهل استان تهران]]
[[رده:مراجع تقلید شیعه اهل استان خراسان رضوی]]
[[رده:مراجع تقلید و روحانیون اهل آذربایجان ایران]]
[[رده:نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۶۴)]]
[[رده:نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (مهر ۱۳۶۰)]]
[[رده:نجات‌یافتگان از ترور اهل ایران]]
[[رده:نمایندگان تهران در مجلس شورای اسلامی]]
[[رده:نمایندگان تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در مجلس شورای اسلامی]]
[[رده:نمایندگان دوره اول مجلس شورای اسلامی]]
[[رده:نمایندگان مجلس خبرگان رهبری]]
[[رده:نویسندگان دینی اهل ایران]]
[[رده:نویسندگان مرد اهل ایران]]
[[رده:بنیانگذاران حزب‌های سیاسی اهل ایران]]

نسخهٔ ۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۲

الگو:Pp-dispute الگو:تغییر مسیر

سیّد علی خامنه‌ای
خامنه‌ای در ۱۴۰۴
دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران
آغاز به کار
۱۵ مرداد ۱۳۶۸
سرپرست: ۱۴ خرداد–۱۵ مرداد ۱۳۶۸
رئیس‌جمهوراکبر هاشمی رفسنجانی
سید محمد خاتمی
محمود احمدی‌نژاد
حسن روحانی
سید ابراهیم رئیسی
محمد مخبر (سرپرست)
مسعود پزشکیان
پس ازسید روح‌الله خمینی
سومین رئیس‌جمهور ایران
دوره مسئولیت
۱۷ مهر ۱۳۶۰ – ۲۵ مرداد ۱۳۶۸
نخست‌وزیرمیرحسین موسوی
رهبرسید روح‌الله خمینی
پس ازمحمدعلی رجایی
پیش ازاکبر هاشمی رفسنجانی
نخستین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام
دوره مسئولیت
۱۸ بهمن ۱۳۶۶ – ۱۴ خرداد ۱۳۶۸
رهبرسید روح‌الله خمینی
پیش ازاکبر هاشمی رفسنجانی
نماینده مجلس خبرگان رهبری
دوره نخست
دوره مسئولیت
۲۴ مرداد ۱۳۶۲ – ۱۴ خرداد ۱۳۶۸
حوزه انتخاباتیاستان تهران
اکثریت۲٬۸۰۰٬۳۵۳ (۸۸٪)
نماینده مجلس شورای اسلامی
دوره نخست
دوره مسئولیت
۷ خرداد ۱۳۵۹ – ۲۱ مهر ۱۳۶۰
حوزه انتخاباتیتهران، ری و شمیران
اکثریت۱٬۴۰۵٬۹۷۶ (۶۵٫۱٪)
اطلاعات شخصی
زاده
سید علی حسینی خامنه

۲۹ فروردین ۱۳۱۸ ‏(۸۷ سال)
مشهد، ایران
حزب سیاسیحزب جمهوری اسلامی (۱۳۶۶–۱۳۵۷)
جامعه روحانیت مبارز (۱۳۶۸–۱۳۵۶)
دیگر عضویت‌های سیاسیائتلاف بزرگ (۱۳۵۸)
همسر(ان)الگو:ازدواج
فرزندان۶، شامل سید مصطفی و سید مجتبی
خویشاوندان
اقامتگاهبیت رهبری، تهران
هیئت دولتدولت سوم
دولت چهارم
امضاپرونده:Ali Khamenei signature.svg
وبگاه
خدمات نظامی
وفادارینیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
خدمت/شاخهسپاه پاسداران
ستاد جنگ‌های نامنظم
قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
سال‌های خدمت۱۳۵۸؛
۱۳۶۰–۱۳۵۹؛
۱۳۶۲–۱۳۶۰
فرماندهسپاه پاسداران
قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
جنگ‌ها/عملیات‌شورش ۱۳۵۷ کردها
جنگ ایران و عراق
پیشینه فقهی
زمینه‌هااصول فقه، تفسیر قرآن
تحصیلاتدرس سطح، درس خارج
محل تحصیلحوزه علمیه قم
حوزه علمیه نجف
حوزه علمیه خراسان
استادانالگو:Collapsible list
مرتبه حوزویآیت‌الله العظمی

سیّد علی حسینی خامنه‌ (زادهٔ ۲۹ فروردین ۱۳۱۸) معروف به سید علی خامنه‌ای، روحانی و سیاستمدار ایرانی است که از سال ۱۳۶۸ دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران است. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ سومین رئیس‌جمهور ایران بود. خامنه‌ای در جایگاه رهبری، طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، عالی‌ترین مقام کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح محسوب می‌شود. او همچنین امام جمعهٔ تهران و یکی از مراجع تقلید شیعه دوازده‌امامی در ایران است. خامنه‌ای پنجمین رئیس کشور مسن در جهان و پنجمین رئیس کشور از لحاظ طولانی‌ترین دوران حضور در قدرت به‌شمار می‌رود.

خامنه‌ای در حوزه‌های علمیهٔ مشهد، نجف و قم به تحصیل پرداخت و از سید محمدهادی میلانی اجازهٔ روایت گرفت. او در نوجوانی با سید مجتبی نواب صفوی — طلبه و بنیان‌گذار و رهبر جمعیت فدائیان اسلام — آشنا شد و تحت تأثیر اقدامات انقلابی اسلامی او قرار گرفت. خامنه‌ای در سال ۱۳۳۶ با سید روح‌الله خمینی، رهبر آیندهٔ جمهوری اسلامی، دیدار کرد و در سال ۱۳۴۱ همزمان با تصویب‌نامهٔ انجمن‌های ایالتی ولایتی به نهضت وی پیوست. او در راستای اهدافِ نهضت خمینی، به فعالیت‌های ضد حکومت پهلوی ادامه داد و شش بار بازداشت شد. در سال ۱۳۵۶ ژاندارمری او را به مدت سه سال به ایرانشهر و سپس به جیرفت تبعید کرد که با اوج‌گیری اعتراضات در سال ۱۳۵۷ این حکم بی‌اثر شده و به مشهد بازگشت. او به‌عنوان مسئول کمیتهٔ تبلیغات برای استقبال از خمینی، راهی تهران شد.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ خامنه‌ای عضوی از شورای انقلاب، امام جمعهٔ تهران، و معاون وزیر دفاع شد. او در دورهٔ نمایندگی مجلس به سال ۱۳۶۰، هدف یک ترور نافرجام شد که بر اثر آن دست راستش از کار افتاد. او در دوران ریاست‌جمهوری‌اش، رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ و اولین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و همچنین نایب‌رئیس اول شورای بازنگری قانون اساسی بود. به‌دنبال مرگ خمینی در سال ۱۳۶۸، مجلس خبرگان او را به‌عنوان دومین رهبر ایران انتخاب کرد. او از سال ۱۳۷۳ به‌عنوان یکی از مراجع تقلید شیعیان مورد قبول جامعهٔ مدرسین حوزه علمیه قم اعلام شد و به‌جای انتشار توضیح‌المسائل، تنها به انتشار استفتائات اکتفا کرده است. اعلام مرجعیت او با انتقادهایی همراه بود. خامنه‌ای در دورهٔ رهبری خود با امواج اعتراضی گسترده‌ای از جمله اعتراضات دانشجویی ۱۳۷۸، اعتراضات جنبش سبز در سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹، اعتراضات دی ۱۳۹۶، اعتصابات ۱۳۹۷–۱۳۹۸، اعتراضات آبان و دی ۱۳۹۸ و خیزش ۱۴۰۱ ایران مواجه شده که همه را به شکل خون‌باری سرکوب کرده است.

فوربز در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ خامنه‌ای را یکی از قدرتمندترین افراد جهان نامید. کمیتهٔ حفاظت از روزنامه‌نگاران، از او به‌عنوان یکی از ۱۰ دشمن آزادی بیان در جهان نام برده است. انتقاد از او ممنوع است و افراد به اتهام توهین به او، اغلب در رابطه با اتهامات کفر، در ایران محاکمه شده‌اند. احکام آن‌ها شامل شلاق و سپری کردن زندان بوده و برخی از آن‌ها نیز در بازداشت کشته شدند.[۱] خامنه‌ای در زمینهٔ چگونگی رهبری و ادارهٔ کشور مورد انتقادات قرار گرفته است و حکومتش به‌طور معمول دیکتاتوری توصیف شده است. او همه‌گیری کووید-۱۹ را احتمال «حملهٔ بیولوژیکی» توصیف و واردات واکسن آمریکایی و انگلیسی به ایران را ممنوع کرد که عفو بین‌الملل واکنش نشان داد و در بیانیه‌ای نوشت: «خامنه‌ای در حال بازی با جان میلیون‌ها انسان است.»[۲] همچنین خامنه‌ای در فرازهایی از سخنانش به همکاری جن و انس در شیوع کرونا در ایران اشاره کرد.[۳] ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ خامنه‌ای و دفتر او را تحریم کرد. به وی اتهاماتی چون دستور ترور میکونوس نسبت داده شده است. همچنین در فروردین ۱۴۰۴ سباستین باسو، دادستان اصلی پرونده انفجار آمیا، مرکز یهودیان آرژانتین در بوئنوس آیرس از دادگاه فدرال این کشور خواست که برای علی خامنه‌ای، رهبر ایران حکم بازداشت داخلی و بین‌المللی صادر کند.[۴][۵] سلامتِ او همواره موضوعِ گمانه‌زنی در رسانه‌های ایرانی و غیرایرانی بوده است.[۶]

از آغاز حملات اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، خامنه‌ای در پناهگاه زیرزمینی مخفی شد.[۷][۸] وی پس از هفته‌ها غیبت در ۱۴ تیر ۱۴۰۴ در مراسمی به مناسبت ماه محرم در حسینیه بیت رهبری در تهران حاضر شد.[۹]

نام و تبار

جدِّ بزرگِ خامنه‌ای، سیّد محمّد حسینی تفرشی، از سلسله سادات افطسی است. شجرهٔ وی به سلطان سید احمد می‌رسد که با پنج واسطه از اخلاف علی بن الحسین — امام چهارم شیعیان — است. جدش سید حسین خامنه‌ای در خامنه به دنیا آمد و در حوزهٔ علمیهٔ نجف، در زمرهٔ فقها و مدرسان آن حوزه و از علمای طرف‌دار جنبش مشروطه ایران بود. پدرش، سید جواد خامنه‌ای از علما و مجتهدان عصر خود بود و از محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاءالدین عراقی، اجازهٔ اجتهاد داشت.[۱۰]

سید هاشم نجفی میردامادی، پدربزرگ مادری خامنه‌ای، مفسر قرآن و امام جماعت مسجد گوهرشاد بوده که در زمان رضاشاه به‌علت اعتراض به کشتار مردم در واقعهٔ مسجد گوهرشاد، به سمنان تبعید می‌شود. به‌گفتهٔ علی‌اکبر ولایتی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، سلسلهٔ نسب خامنه‌ای از سوی مادر به جعفر صادق، امام ششم شیعیان، می‌رسد.[۱۰] بنا به گفتهٔ مراد ویسی در رادیو فردا، پدربزرگ مادری او، زاده و بزرگ‌شدهٔ نجف و دانش‌آموختهٔ حوزهٔ علمیهٔ نجف و نیز از سادات میردامادی اصفهانی و مشخصاً نجف‌آبادی بود. او حدوداً در ۴۰سالگی به ایران مهاجرت کرد و در مشهد به تبلیغات مذهبی و تحصیل و تدریس و نوشتن کتاب‌های اسلامی مشغول بود. وی سالیان بسیار امام جماعت مسجد گوهرشاد بود و به تفسیر قرآن اشتغال داشت و کتاب تفسیر قرآن خلاصةالبیان را نوشت. او در زمان کشف حجاب در حکومت رضاشاه در مسجد گوهرشاد مبارزاتی کرد و پس از مخالفت با این طرح به سمنان تبعید شد.[۱۱]

پیش از ریاست‌جمهوری

سرگذشت در سال‌های ابتدایی

تولد و کودکی

قدیمی‌ترین عکس از خامنه‌ای در یک و نیم سالگی - آبان ماه ۱۳۱۹ خورشیدی
خامنه‌ای در دوران کودکی

سید علی حسینی خامنه‌ای در مشهد متولد شد. تاریخ تولد او در شناسنامه ۲۴ تیر ۱۳۱۸ (مصادف با ۱۶ ژوئیهٔ ۱۹۳۹) ثبت شده است، اما خود او تاریخ صحیح زادروزش را ۲۹ فروردین همان سال می‌داند.[۱۰] خانوادهٔ او اصالتاً آذری و از شهر خامنه هستند.[۱۲] بنابر گزارش خود او از دوران کودکی‌اش، این دوران در فقر گذشت و تا حدود پنج‌سالگی در خانه‌ای نسبتاً کوچک در محله‌ای فقیرنشین در مشهد ساکن بود که فقط یک اتاق و یک زیرزمین داشت. بعدها جمعی از ارادتمندان به سید جواد خامنه‌ای زمین کوچکی را در کنار آن خانه خریداری و هدیه کردند و خانه او دارای سه اتاق شد.[۱۳] او تحصیل را از چهارسالگی به‌همراه سید محمد، برادر بزرگش در مکتب‌خانه و با فراگیری قرآن آغاز کرد و پس از مدتی دورهٔ دبستان را در نخستین مدرسهٔ اسلامی مشهد، به نام «دارالتعلیم دیانتی» گذراند. در همین روزها، یادگیری قرائت و تجوید قرآن را نزد برخی قاریان قرآن مشهد آغاز کرد.[۱۰]

تحصیلات حوزوی

خامنه‌ای آموزش دینی خود را از سن چهارسالگی در خانه آغاز کرد و پدرش سید جواد خامنه‌ای اولین مربی او بود و به او قرآن آموزش می‌داد.[۱۴] او با علاقهٔ شخصی و تشویق والدین، هم‌زمان با تحصیل در کلاس پنجم دبستان، تحصیلات مقدماتی حوزوی را در مدرسهٔ سلیمان‌خان مشهد آغاز کرد. وی بخشی از مقدمات را نزد پدرش آموخت. به اعتقاد وی تحصیلش در مدرسه سلیمان خان در سال‌های اول دههٔ ۱۳۳۰ که همزمان با حضور نواب صفوی در مشهد بود، تأثیر زیادی در آیندهٔ سیاسی او داشت.[۱۲][۱۵] او ادامه تحصیلاتش را در مدرسهٔ نواب گذراند و دورهٔ سطح را در آنجا به پایان رساند. او همچنین هم‌زمان با تحصیلات حوزوی، دورهٔ دبیرستان را تا سال دوم متوسطه ادامه داد.[۱۰]

خامنه‌ای معالم الاصول را نزد سید جلیل حسینی سیستانی، شرح لَمعِه را نزد پدر و میرزا احمد حسینی سیستانی، فرائدالاصول، مکاسب و کِفایه الاصول را نیز نزد پدر و هاشم قزوینی آموخت. وی در سال ۱۳۳۴ در درس خارج فقه سید محمدهادی میلانی حاضر شد. پس از آن در سال ۱۳۳۶ طی سفر کوتاهی همراه خانواده به نجف رفت و در دروس مدرّسانِ بنام حوزهٔ علمیهٔ نجف، ازجمله سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید محمود شاهرودی، میرزا باقر زنجانی و میرزا حسن بجنوردی شرکت کرد؛ ولی به‌دلیل عدم تمایل پدرش برای اقامت در نجف، به مشهد بازگشت. در همین سال و پیش از رفتن به قم، محمدهادی میلانی به او اجازهٔ روایت داد.[۱۰][۱۲]

خامنه‌ای در اواخر ۱۳۳۷ در ۱۹ سالگی به قم رفت. در هنگام ورودش به حوزهٔ علمیهٔ قم در مدرسهٔ حجتیه مستقر شد و حجره گرفت.[۱۶] دوران اقامتش در قم با شرکت در درس استادانی همچون سید حسین بروجردی، سید روح‌الله خمینی، مرتضی حائری یزدی و سید محمد محقق داماد در فقه و اصول و سید محمدحسین طباطبایی در فلسفه گذشت.[۱۵] و بیشتر وقتش در این دوره را به تحقیق، مطالعه و تدریس می‌گذراند و در مجموع پنج سال بین سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۳ را در قم ماند.[۱۵] در سال ۱۳۴۳ با نابینا شدن یکی از چشمان پدرش به‌دلیل آب‌مروارید، برای کمک به پدر به مشهد بازگشت و در آنجا بار دیگر در جلسات درس سید هادی میلانی حضور یافت که تا ۱۳۴۹ تداوم داشت.[۱۰]

سرگذشت در تحولات پیش از انقلاب اسلامی

هرچند سابقهٔ کنش‌های سیاسی وی برگرفته از سابقهٔ خاندان اوست که زمینه‌ای سیاسی و مذهبی را فراهم ساخته بودند، اما سه رویداد سیاسی حساس در دوران جوانی خامنه‌ای رخ داد که بر دیدگاه‌های سیاسی او تأثیر گذاشت: اصلاحات اجتماعی شاه، تحولات سیاسی ملی شدن نفت ایران توسط مصدق و آشنایی او با نهضت اسلامی نواب صفوی.[۱۷] اولین بار که خامنه‌ای با فعالیت سیاسی یک روحانی شیعه مواجه شد، آن زمان بود که سید ابوالقاسم کاشانی از نهضت مصدق حمایت می‌کرد.[۱۸] اما به‌گفتهٔ خودش اولین بارقه برای ورود وی به فعالیت سیاسی با دیدن سید مجتبی نواب صفوی در مشهد آغاز شده است.[۱۰][۱۹] تنها دیدار او با نواب صفوی در سال ۱۳۳۱ و در پی سفر نواب به مشهد و سخنرانی او در مدرسهٔ سلیمان خان بوده است.[۲۰] خامنه‌ای دربارهٔ این دیدار می‌گوید: «همان وقت جرقه‌های انگیزش انقلاب اسلامی به‌وسیلهٔ نواب صفوی در من به وجود آمد و هیچ شکی ندارم که اولین آتش را مرحوم نواب در دل ما روشن کرد.»[۲۱]

خامنه‌ای خود را از شاگردان فقهی، اصولی، سیاسی و انقلابی سید روح‌الله خمینی می‌داند. گرچه اولین دیدار وی با روح‌الله خمینی در سال ۱۳۳۶ صورت پذیرفت اما شخصیت سیاسی خمینی در جریان طرح انجمن‌های ایالتی و ولایتی برای او هویدا شد. خامنه‌ای در سال ۱۳۴۱ در جریان لایحهٔ انجمن‌های ایالتی و ولایتی به نهضت خمینی پیوست و مبارزه با حکومت پهلوی می‌پردازد. علی اکبر ولایتی وی را از نخستین افرادی می‌داند که قبل از قیام پانزده خرداد سال ۱۳۴۲ با خمینی همراه شد. در بهمن ۱۳۴۱ ه‍.ق پس از همه‌پرسی آن لایحهٔ، خامنه‌ای و برادرش سید محمد مأمور رساندن گزارش محمدهادی میلانی به خمینی در قالب نامه در مورد واکنش مردم مشهد به این همه‌پرسی شدند. از این پس، خمینی وظیفهٔ رساندن پیام‌هایش به روحانیون خراسان و مردم مشهد را به خامنه‌ای محول کرد. این پیام‌ها شامل ترسیم خط‌مشی مبارزه بود. در یکی از این پیام‌ها، از علما و روحانیون خواسته بود تا از روز هفتم محرم، واقعهٔ مدرسهٔ فیضیه را بازگو کنند تا رفتار رژیم پهلوی با مخالفان برای مردم تبیین شود.[۱۰]

فعالیت‌های سیاسی و بازداشت‌ها

اولین بازداشت خامنه‌ای به دلیل سخنرانی دربارهٔ یورش به مدرسه فیضیه و سلطه اسرائیل در خرداد ۱۳۴۲ در بیرجند

خامنه‌ای در منابر و مجالس برخی شهرهای خراسان همچون بیرجند، دربارهٔ مسائلی همچون یورش به مدرسهٔ فیضیه و سلطهٔ اسرائیل بر جوامع اسلامی سخنرانی می‌کرد. به‌دنبال این سخنرانی‌ها حکومت پهلوی وی را برای اولین بار در ۱۲ خرداد ۱۳۴۲ در بیرجند توسط شهربانی بازداشت و زندانی کرد.[۲۲] با تظاهرات ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ او را از بیرجند به مشهد منتقل و تحویل بازداشتگاه نظامی کردند. مدت حبس او در این بازداشت ۱۰ روز عنوان شده است. وی پس از آزادی اول از زندان، با حضور در جلساتی که در منزل سید هادی میلانی به‌منظور تداوم نهضت خمینی در غیاب وی — که در حصر به سر می‌برد — تشکیل شد، ارتباط خود را با میلانی حفظ کرد و پس از مدتی راهی قم می‌شود و در آنجا فعالیت‌های سیاسی‌اش را ادامه می‌دهد. وی به طرفداری از سیّد محمود طالقانی، یدالله سحابی و مهدی بازرگان، که به‌دلیل حمایت از سید روح‌الله خمینی زندانی بودند، تلگرافی برای این افراد می‌فرستد. او طلاب خراسانی را برای اعتراض به حصر خمینی رهبری کرد و نامه‌ای به حسنعلی منصور — نخست‌وزیر وقت — نوشت.[۱۰]

بازداشت دوم او مربوط به سفرش به زاهدان است. وی در دی ۱۳۴۲ با عده‌ای از دوستانش به کرمان رفت و پس از سه روز توقف در کرمان و سخنرانی و دیدار با عالمان و طلاب شهر، عازم زاهدان شد. در آن جا نیز به‌دلیل سخنرانی‌ها و فعالیت سیاسی، مجدد توسط شهربانی بازداشت و در ۱۲ بهمن تحویل ساواک شد و از آنجا به زندان قزل‌قلعه در تهران منتقل شد.[۲۳] خامنه‌ای اسفند همان سال با قرار التزام به عدم خروج از تهران آزاد می‌شود و تا پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ همواره تحت کنترل نیروهای امنیتی حکومت پهلوی وقت قرار داشت.[۱۰]

در پاییز ۱۳۴۳ پس از بازگشت به مشهد، در کنار مراقبت از پدر فعالیت سیاسی خویش را ادامه داد. در ۲۹ بهمن ۱۳۴۳ به تبعید سید روح‌الله خمینی در ضمن نامه‌ای خطاب به امیر عباس هویدا اعتراض کرد. وی به‌همراه روحانیونی چون عبدالرحیم ربانی شیرازی، محمد حسینی بهشتی، علی فیض مشکینی، احمد آذری قمی، علی قدوسی، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد خامنه‌ای و محمدتقی مصباح یزدی گروه یازده‌نفره‌ای را شکل دادند که فعالیت‌شان مبارزه با حکومت پهلوی بود. این گروه که به‌عنوان اولین تشکیلات سرّی حوزهٔ علمیهٔ قم شناخته می‌شود، در اواخر سال ۱۳۴۵ توسط ساواک کشف شد و خامنه‌ای نیز به همین دلیل مورد تعقیب قرار گرفت. در همین دوران خامنه‌ای به ترجمهٔ کتاب آینده در قلمرو اسلام اقدام کرد. ساواک این کتاب را توقیف می‌کند ولی نمی‌تواند او را بازداشت کند. مدتی پس از آن، او امامت مسجد امیرالمؤمنین را بر عهده گرفت. وی همچنین در بهار سال ۱۳۴۹ سلسله جلساتی را برگزار کرد که ایدهٔ مبارزاتی آن مبتنی بر تدوین جهان‌بینی و ایدئولوژی اسلامی بوده است. با دستگیری سید حسین قمی و اعتراض خامنه‌ای، ساواک در چهارده فروردین ۱۳۴۶ وی را در مراسم تشییع مجتبی قزوینی برای سومین بار دستگیر می‌کند. او تا ۲۶ تیرماه همان سال را در بازداشت سپری کرد.[۱۰]

در پی کشته‌شدن سید محمدرضا سعیدی در ۲۰ خرداد ۱۳۴۹ توسط ساواک که از مهم‌ترین مروّجین مرجعیت خمینی در آن مقطع بود، خامنه‌ای تلاش کرد به‌همراه شمار دیگری اعتراضات مردمی به کشته شدن وی را به نفع مبارزه هدایت کند. بر اثر همین فعالیت‌ها بود که عده‌ای از طلاب دست به تهیه و انتشار اعلامیه‌هایی در حمایت از خمینی و انتقاد از حکومت پهلوی و ساواک زدند. به‌دنبال این فعالیت‌ها و با گسترش اعتراض‌ها و مبارزه‌ها، ساواک در ۲ مهر ۱۳۴۹ خامنه‌ای را برای بار چهارم دستگیر، و تا ۲۱ دی آن سال در زندان لشکر خراسان در بازداشت نگه‌داشت.[۲۴] وی پس از آزادی از این حبس، مجدد سخنرانی‌هایی در مخالفت با حکومت در هیئت انصار الحسین تهران ایراد کرد. خامنه‌ای در نهم شهریور ۱۳۴۹ به عنوان سرپرست گروه امداد راهی مناطق زلزله‌زدهٔ جنوب خراسان و فردوس می‌شود. وی در این مدت نیز به فعالیت تبلیغی و سیاسی خویش ادامه می‌دهد.[۱۰]

خامنه‌ای در سال ۱۳۵۰ به درخواست سیّد محمود طالقانی سخنرانی‌هایی در مسجد هدایتِ تهران، که مورد توجه دانشجویان و جوانان مبارز بود، انجام داد. به مناسبت مخالفت‌ها با جشن‌های ۲۵۰۰ ساله از سوی خمینی، ساواک نسبت به فعالیت روحانیون مبارز بسیار حساس شد. به همین جهت خامنه‌ای در مرداد ۱۳۵۰ به ساواک مشهد احضار، و مدتی در زندان لشکر خراسان بازداشت شد. او پس از آزادی، فعالیت‌های خود را ادامه داد و در همان سال دو بار دیگر نیز بازداشت شد؛ یک مرتبه در آبان که بازداشت کوتاه‌مدتی در زندان لشکر خراسان بود. و دیگر بار در ۲۱ آذر که با اتهام اقدام برضد امنیت داخلی به ۳ ماه حبس محکوم شد.[۱۰]

زندان کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک که خامنه‌ای از دی ۱۳۵۳ تا شهریور ۱۳۵۴ در آن زندانی بود.

بین سال‌های ۱۳۵۰–۱۳۵۳ درس‌های تفسیر و ایدئولوژی خامنه‌ای در سه مسجد کرامت و امام حسن و میرزا جعفر در مشهد تشکیل می‌شد. این فعالیت‌ها موجب شد که در دی ۱۳۵۳ ساواک خانه او در مشهد را تفتیش کند، او را دستگیر و بسیاری از یادداشت‌ها و نوشته‌هایش را ضبط کند. خامنه‌ای در فروردین ۱۳۵۲ برای تبلیغ عازم نیشابور می‌شود و جلساتی را در مساجد آن شهر برگزار می‌کند. در خرداد ۱۳۵۲ جلسات تفسیر وی را ساواک در مسجد امام حسن و منزل وی تعطیل می‌کند. در آذر ۱۳۵۲ به دعوت بانی و واقف مسجد کرامت مشهد، فعالیت خود را در آنجا دنبال می‌کند ولی ساواک او را بازداشت می‌کند. در آبان ۱۳۵۳ به دعوت محمد مفتح به سخنرانی در مسجد جاوید تهران می‌پردازد. وی در دی ۱۳۵۳ دوباره بازداشت می‌شود و به زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری در تهران منتقل می‌شود. بنابر گفتهٔ وی، دشوارترین و سخت‌ترین دوران حبس برای او همین دوران بوده است. در نهایت وی در ۲ شهریور ۱۳۵۴ از زندان آزاد شد.[۱۰] پس از آزادی از زندان به مشهد بازگشت و مجدد به فعالیت‌های سیاسی خود ادامه داد، اما دیگر امکان تشکیل کلاس‌های سابق به او داده‌نشد. خامنه‌ای دربارهٔ پنجمین بازداشت خویش توسط ساواک می‌نویسد:[۲۵]

از سال ۱۳۴۸ زمینهٔ حرکت مسلحانه در ایران محسوس بود. حساسیت و شدت عمل دستگاه‌های جاری رژیم پیشین نیز نسبت به من، که به قرائن دریافته بودند چنین جریانی نمی‌تواند با افرادی از قبیل من در ارتباط نباشد، افزایش یافت. سال ۱۳۵۰ مجدداً و برای پنجمین بار به زندان افتادم. برخوردهای خشونت‌آمیز ساواک در زندان آشکارا نشان می‌داد که دستگاه از پیوستن جریان‌های مبارزهٔ مسلحانه به کانون‌های تفکر اسلامی به‌شدت بیمناک است و نمی‌تواند بپذیرد که فعالیت‌های فکری و تبلیغاتی من در مشهد و تهران از آن جریان‌ها بیگانه و به‌کنار است. پس از آزادی، دایرهٔ درس‌های عمومی تفسیر و کلاس‌های مخفی ایدئولوژی و… گسترش بیشتری پیدا کرد.

بازداشت آخر و تبعید

با درگذشت سید مصطفی خمینی، مبارزات جدی‌تر شد. رژیم پهلوی هم در واکنش به این فعالیت‌ها، به‌رغم اعلام سیاست فضای باز سیاسی، به سرکوب مبارزان پرداخت. به‌دنبال اجرای این سیاست، برخی از مبارزان سرشناس به تبعید محکوم شدند که خامنه‌ای هم جز آنان بود. در اواخر سال ۱۳۵۶ ه‍. ش، نیروهای امنیتی پهلوی وی را دستگیر و از سوی کمیسیون امنیت اجتماعی خراسان به مدت ۳ سال به ایرانشهر تبعید شد. وی تا اواخر دوران حکومت پهلوی، به سبب ممانعتی که از خروج وی برای زیارت عتبات عالیات و دیدار با سید روح‌الله خمینی صورت گرفت از خروج از کشور منع شد.[۱۰]

ودر اواسط سال ۱۳۵۷ با اوج‌گیری مبارزات انقلاب ایران، از تبعیدگاه آزاد شده به مشهد بازگشت. به سبب فعالیت‌های مبارزاتی و سیاسی در مسجد آل رسول ایرانشهر و رفت و آمد قشرهای مختلف به منزل وی شدیداً نیروهای امنیتی وی را تحت نظر داشتند. به‌دنبال کشتار مردم در ۱۹ فروردین ۱۳۵۷ در یزد، نامه‌ای در محکومیت این حرکت منتشر کرد که در سراسر کشور به‌صورت اعلامیه پخش شد.[۱۰] در ۲۸ تیر ۱۳۵۷ در پی اعتراض طلاب حوزهٔ علمیهٔ مشهد به تبعید خامنه‌ای، مأموران انتظامی این حرکت را سرکوب کردند.[۱۰]

به نظر ولایتی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، فعالیت‌های انقلابی و مردمی خامنه‌ای سبب آن شد که محل تبعید وی به جیرفت تغییر یابد. بر همین اساس خامنه‌ای در ۲۲ مرداد به جیرفت تبعید شد و در آنجا نیز به فعالیت خود بر ضد حکومت پهلوی ادامه داد و سخنرانی‌هایی در مسجد جامع ایراد کرد از جمله سخنرانی که در پانزدهم شهریور ۱۳۵۷ صورت گرفت. وی علاوه بر نوشتن نامه به سید علی‌محمد دستغیب پیرامون حوادث کشور و مبارزه با حکومت پهلوی، راهکارهایی نیز ارائه می‌داد. وی در همین دوره برای فعالیت مبارزاتی علیه حکومت مخفیانه راهی کهنوج شد.[۱۰]

در اول مهر ۱۳۵۷ از کهنوج راهی مشهد شد و روند ساماندهی امور انقلابی و مبارزه را ادامه داد. در هنگام اقامت سید روح‌الله خمینی در فرانسه، اقامت وی را عاملی برای پدید آمدن موجی از امید و تصمیم در دل مردم دانست و در نهایت خواستار بازگشت خمینی از فرانسه بود. هنگام اقامت در مشهد فعالیت مبارزاتی وی شدت بیشتری به خود گرفت و سخنرانی‌هایی افشاگرانه را ایراد می‌نمود. خمینی نیز با وی در ارتباط بود و خواستار ملاقات با وی و صدوقی شد. خامنه‌ای در یک سخنرانی که در ورزشگاه سعدآباد مشهد ایراد کرد خواستار بازگشت خمینی شد. به‌خاطر تشدید فعالیت‌های سیاسی در مشهد، قوچان، شیروان و بجنورد بار دیگر مأموران امنیتی وی را دستگیر کردند. از وی در اسناد ساواک به‌عنوان یکی از پرچمداران برجستهٔ انقلاب در خراسان نام برده‌اند. در خطبهٔ شب عاشورا در حرم امام رضا، برخلاف سنت قبلی که دعایی برای محمدرضا پهلوی خوانده می‌شد وی خطبه را به نام سید روح‌الله خمینی خواند و تظاهرات روز عاشورا در مشهد را نیز سامان‌دهی کرد. وی همچنین از جمله افراد معترض و متحصن به حملهٔ مأموران حکومتی وقت به بیمارستان شاهرضای مشهد بود. وی همچنین در تظاهراتی که برای همراه ساختن کارکنان استانداری خراسان در جلوی جمعیت حضور داشت و سعی کرد تا از کشتار مردم در ۱۰ دی ۱۳۵۷ جلوگیری به عمل آورد. در ۲۲ دی ۱۳۵۷ با فرمان خمینی به‌عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب اسلامی انتخاب شد لذا مشهد را ترک کرد و راهی تهران شد. وی پس از استقرار در مدرسه رفاه در آغاز پیروزی انقلابی اسلامی ایران، مسئول کمیته تبلیغات برای استقبال از خمینی بود. وی همچنین در تحصن‌ها و نشر اعلامیه و قطعنامه‌هایی که علیه بسته شدن فرودگاه مهرآباد توسط بختیار صادر شده بود، نقشی بسیار پر رنگ داشت. محل این تحصن‌ها عمدتاً دانشگاه تهران بود. وی پس از آن عمدتاً مسئول کمیته دفتر تبلیغات سید روح‌الله خمینی بود و انتشار نشریه‌ای به نام او را بر عهده گرفت و در آن نیز مقالاتی نگاشت.[۱۰]

سال‌های آغازین انقلاب اسلامی

تیتر روزنامه اطلاعات، دربارهٔ تشکیل رسمی شورای انقلاب اسلامی

سرانجام، روح‌الله خمینی در ۲۳ دی ۱۳۵۷ شورای انقلاب اسلامی ایران را برای راهبری انقلاب تأسیس کرد و روز بعد از آن محمدرضا شاه از کشور خارج شد. با خروج شاه و عدم موفقیت دولت شاپور بختیار، خمینی در ۱۲ بهمن از تبعید در فرانسه به ایران بازگشت و با اعلام بی‌طرفی ارتش در ۱۵ بهمن، دولت موقت ایران به نخست‌وزیری مهدی بازرگان شکل گرفت. در نهایت در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ انقلاب به پیروزی رسید.[۱۰]

شورای انقلاب

الگو:همچنین ببینید یکی از نخستین عرصه‌های نقش‌آفرینی خامنه‌ای در جمهوری اسلامی، عضویت و فعالیت در شورای انقلاب بود. این شورا به دستور روح‌الله خمینی از اوایل آبان ۱۳۵۷ شکل گرفت و اعضای آن توسط او به‌تدریج انتخاب شدند، و به‌صورت رسمی در ۲۲ دی ۱۳۵۷ تشکیل گردید.[۱۰] خامنه‌ای در اواخر دی‌ماه به پیشنهاد مرتضی مطهری در این جلسات حضور پیدا کرد.[۲۶] شورا در این مقطع، مسئول تصمیم‌گیری‌های مهم از جملهٔ مذاکره با مقامات حکومت پهلوی و مقامات کشورهای خارجی بود.[۱۰]

به‌رغم تغییر چندین‌باره ترکیب اعضای شورای انقلاب در ادوار چهارگانهٔ آن تا پایان فعالیت در ۲۹ تیر ۱۳۵۹ خامنه‌ای عضو ثابت آن باقی ماند.[۱۰] با ادغام دولت موقت و شورای انقلاب در اواخر تیر ۱۳۵۸ برخی اعضای شورای انقلاب از سوی آن شورا به برخی از وزارتخانه‌ها راه یافتند و از جمله خامنه‌ای به معاونت امور انقلاب وزارت دفاع انتخاب گردید.[۲۷] در این زمان مصطفی چمران وزیر دفاع بود. همچنین وی به عضویت کمیسیون وزرای امنیتی که سرپرستی و مسئولیت کلیهٔ امور انتظامی، نظامی و امنیتی داشت انتخاب شد. از دیگر مأموریت‌های او از طرف شورای انقلاب، مسئولیت مرکز اسناد و نیز سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۳ آذر ۱۳۵۸ بود. او در ۵ اسفند ۱۳۵۸ از مسئولیت سرپرستی سپاه به دلیل نامزدی در انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی استعفا کرد.[۱۰][۲۸]

نمایندگی مجلس

الگو:همچنین ببینید

خامنه‌ای در مجلس اول شورای اسلامی در جلسه استیضاح بنی صدر؛ تیر۱۳۶۰

خامنه‌ای پس از نامزدی برای انتخابات نخستین دورهٔ مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۵۸ ه‍. ش، از سوی ائتلاف بزرگ شامل جامعهٔ روحانیت مبارز تهران، حزب جمهوری اسلامی و چندین سازمان و گروه اسلامی دیگر در انتخابات مجلس شورای اسلامی حمایت شد[۱۰] و در اردیبهشت ۱۳۵۹ بعد از فخرالدین حجازی، حسن حبیبی، مهدی بازرگان، علی اکبر معین فر، در حوزهٔ انتخابیهٔ تهران پنجم شد و به اولین دورهٔ مجلس شورای اسلامی راه یافت.[۲۸]

در مجلس، عضو و رئیس کمیسیون امور دفاعی بود.[۱۰] از موضع‌گیری‌های مهم او در طول نمایندگی می‌توان به صحبت‌های او در موافقت با طرح عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر برای ریاست جمهوری اشاره کرد.[۲۹] با آغاز جنگ ایران و عراق در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و به‌سبب حضور در جبهه‌های جنگ، در جلسات مجلس شورای اسلامی کمتر حضور یافت و پس از جراحت شدید در ۶ تیر ۱۳۶۰ در موارد معدود در آن حاضر شد. با انتخاب شدن در انتخابات ریاست جمهوری مهر ۱۳۶۰ از مجلس خارج شد.[۱۰]

امامت نماز جمعه

الگو:همچنین ببینید

خامنه‌ای در حال امامت نماز جمعه تهران در ۱۳۵۸

خامنه‌ای از ۲۴ دی ۱۳۵۸ به‌عنوان امام جمعهٔ تهران توسط سید روح‌الله خمینی منصوب شد.[۱۰] دوران امامت جمعه او در طول چهل سال گذشته را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد که در طول این سه دوره، بیش از ۲۴۰ بار به اقامهٔ نماز پرداخته است. اولین دوره، از ۲۸ دی ۱۳۵۸ تا ترور او در ۶ تیر ۱۳۶۰ ادامه داشت. دورهٔ دوم، چند ماه پس از ترور تا انتخاب او به‌عنوان رهبر ادامه پیدا کرد.[۳۰] در این دوره در نماز جمعهٔ ۲۴ اسفند ۱۳۶۳ که به امامت او بود بمب‌گذاری شد و طی آن ۱۴ نفر کشته و ۸۸ تن زخمی‌شدند.[۳۱] دورهٔ سوم، امامت او از دوران رهبری تاکنون است. نماز جمعهٔ ۲۷ خرداد ۱۳۹۸ اولین نماز جمعهٔ او از بهمن ۱۳۹۰ به بعد است.[۳۰]

ترور در مسجد ابوذر

الگو:همچنین ببینید

بازدید محمد علی رجایی از خامنه‌ای بر روی تخت بیمارستان

خامنه‌ای در ۶ تیر ۱۳۶۰ در هنگام سخنرانی هدف ترور قرار گرفت. او در آن زمان نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی و امام جمعهٔ تهران بود. سوءقصد به خامنه‌ای حدود یک هفته بعد از عزل ابوالحسن بنی‌صدر از مقام ریاست‌جمهوری از سوی مجلس صورت گرفت. یک روز بعد از این واقعه، انفجار در مقر حزب جمهوری اسلامی در تهران به کشته شدن شمار زیادی از اعضای این حزب، از جمله سید محمد بهشتی انجامید.[۳۲]

ضبط صوت، که درون آن بمب جاسازی شده بود، در سمت چپ نزدیک به قلب سخنران گذاشته شده بوده است. یکی از محافظان ضبط صوت را قدری به سمت راست جابه‌جا می‌کند و خامنه‌ای هم از میکروفون فاصله می‌گیرد. پس از چند دقیقه از شروع سخنرانی بمب منفجر می‌شود. خامنه‌ای به‌شدت مجروح و بیهوش شد، او را به بیمارستان بهارلو سپس برای مراقبت بیشتر به بیمارستان قلب تهران منتقل کردند. یکی از محافظان می‌گوید بعد از اینکه خود را به تریبون رساند، دید که روی جدارهٔ داخلی ضبط نوشته شده بود «اولین عیدی گروه فرقان به جمهوری اسلامی!». با وجود تلاش پزشکان برای ترمیم پوست دست راست او، دست راست او از کار افتاد.[۳۳]

احمد قدیریان این ترور را کار جواد قدیری و سازمان مجاهدین خلق می‌داند.[۳۴] ایرج مصداقی ضمن رد وجود عاملی به نام قدیری عامل ترور را فردی به نام اروج امیرخان‌زاده، عضو گروه رهروان فرقان، می‌داند. امیرخان‌زاده گفته بود که در بنیان‌گذاری رهروان فرقان با شخص دیگری به نام ایرج افشاری مشارکت کرده است.[۳۲]

در جنگ ایران و عراق

حضور خامنه‌ای در جبهه در اوایل جنگ ایران و عراق

به‌گفتهٔ علی اکبر ولایتی، خامنه‌ای از نخستین ساعات آغاز جنگ ایران و عراق، در مسائل جنگ به ایفای نقش پرداخت. ساعاتی پس از شروع حملهٔ عراق به ایران اولین اطلاعیه در مورد حملهٔ ارتش عراق به ایران را از رادیو اعلام کرد. در ۵ مهر ۱۳۵۹ در جبهه‌های جنگ حضور یافت تا گزارشی از وضعیت جبهه‌ها و امکانات نیروهای ایرانی منطقهٔ مورد حملهٔ نیروهای عراقی تهیه نموده و به سازمان‌دهی نیروها برای مقابله با دشمن کمک کند. بر این اساس راهی جبههٔ جنوب شد و تا اواسط بهار سال ۱۳۶۰ در آن جبهه استقرار داشت. پس از آن، در جبههٔ غرب حاضر شد، حضور او در جبهه‌ها تمام‌وقت نبود و برای کارهایی مانند اقامهٔ نماز جمعه به تهران می‌آمد و برمی‌گشت. بیشتر وقت او در جبهه‌ها برای هدایت، پشتیبانی و طراحی عملیات ستاد جنگ‌های نامنظم صرف می‌شد. از اقدامات این ستاد که خامنه‌ای در آن نقش داشت، تشکیل گروه‌های نظامی مخصوص شکار تانک بود. در پشتیبانی از جبهه‌های خرمشهر، آبادان و سوسنگرد نقش مؤثری داشت و در تقویت نیروهای نظامی مردمی مثل سپاه و بسیج و تهیهٔ نیازمندی‌های فنی و تجهیزاتی آنها نقش بسیاری ایفا نمود. از دیگر تلاش‌های وی ایجاد هماهنگی بین سپاه و ارتش در جبهه‌ها و عملیات نظامی بود. به‌فرمان سید روح‌الله خمینی در ۲۰ مهر ۱۳۵۹ شورای عالی دفاع ملی عهده‌دار کلیهٔ امور جنگ شد و خامنه‌ای در ۲۰ اردیبهشت ۱۳۵۹ نمایندهٔ خمینی در این شورا و نیز سخن‌گوی آن شد. در این مدت مشاور خمینی در امور و مسائل جنگ نیز بود. خامنه‌ای در عملیات شکستن حصر آبادان حضور مستقیم داشت.[۱۰]

خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور در جمع سپاهیان لشکر ۳۱ عاشورا در مرداد ۱۳۶۷

بنا بر ادعای سید ابوالحسن بنی‌صدر، که در آن زمان فرماندهی کل قوا را بر عهده داشته است، خامنه‌ای در نبرد کرخه کور در جبههٔ جنگ حضور یافته اما فرار وی از منطقهٔ عملیاتی موجب تضعیف روحیه و فرار سربازان شده است.[۳۵] از سوی دیگر سایت مشرق‌نیوز به نقل از امیرحسین ثابتی ادعا دارد که در جریان جنگ اساساً چنین اتفاقی نیافتاده است، و در خاطرات هیچ‌کدام از رزمندگان به این موضوع اشاره نشده است. همچنین چند تن از نمایندگان مجلس در سال ۱۳۶۰ از خامنه‌ای دربارهٔ علت شکست جنگ و نه فرار او، سؤال می‌کنند. خامنه‌ای در این‌باره و در جلسه مجلس شورای اسلامی به تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ می‌گوید: «در آن ماجرا هیچ‌کس مقصر نبوده و همه تلاش خود را کردند و خیانتی مشاهده نکردم.»[۳۶] در تابستان ۱۳۶۷ با پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ توسط ایران، جنگ به پایان رسید. پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ در جلسه‌ای به ریاست خامنه‌ای و با حضور مسئولان عالی‌رتبه در ۲۶ تیر ۱۳۶۷ به تصویب رسید و خمینی نیز این مسئله را قبول کرد. به‌دنبال این تصمیم خامنه‌ای به‌عنوان رئیس‌جمهور در نامه‌ای در ۲۷ تیر ۱۳۶۷ به دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، خاویر پرز دکوئیار، پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ سازمان ملل از سوی ایران را اعلام کرد.[۱۰]

دوران ریاست‌جمهوری

مقالهٔ اصلی: ریاست‌جمهوری سید علی خامنه‌ای

الگو:همچنین ببینید

مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری خامنه‌ای در سال ۱۳۶۰

پس از قتل و ترور محمدعلی رجایی، دومین رئیس‌جمهور ایران، شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی و نیز جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم به اتفاق آرا خامنه‌ای را به‌عنوان نامزد ریاست‌جمهوری انتخاب کردند، سید روح‌الله خمینی که با تصدی روحانیون در مقام ریاست جمهوری موافق نبود، با نامزدی او موافقت کرد. از مهم‌ترین حامیان او در انتخابات ائتلاف بزرگ نیروهای خط امام بود. انتخابات در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ برگزار شد و خامنه‌ای با کسب اکثریت آراء (۱۱/ ۹۵٪) به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. در ۱۷ مهر ۱۳۶۰ روح‌الله خمینی حکم ریاست‌جمهوری وی را تنفیذ کرد و او در ۲۱ مهر به‌عنوان سومین رئیس‌جمهور اسلامی ایران در مجلس شورای اسلامی سوگند یاد کرد.[۱۰] خامنه‌ای در ۲۷ مهر ۱۳۶۰ علی‌اکبر ولایتی را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد، ولی نتوانست اکثریت آرا نمایندگان را کسب کند. در ۴ آبان ۱۳۶۰ میرحسین موسوی را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس معرفی کرد و او توانست اکثریت آرا نمایندگان مجلس را کسب کند.[۱۰][۳۷]

خامنه‌ای در کنار میرحسین موسوی

خامنه‌ای ریاست‌جمهوری خود را در حالی آغاز کرد که نهاد ریاست‌جمهوری دارای ساختار مناسبی نبود. گروه‌های مشاور و کارگروه‌ها برای کمک به رئیس‌جمهور هنوز تشکیل نشده بود و این امر مشکلات فراوانی را برای عملکرد رئیس‌جمهور پدیدمی‌آورد. به‌تدریج، دفتر ریاست‌جمهوری با چندین مشاور و کارگروه شکل گرفت. خامنه‌ای در ابتدا بخشی از تلاش‌های خود را معطوف ساختارسازی برای دفتر رئیس‌جمهور و نهاد ریاست‌جمهوری کرد. بعدها در پی ابهام در شرح وظایف رئیس‌جمهور که کاستی آن در تعامل با نخست‌وزیر در طول دورهٔ اول آشکار شده بود، قانون اختیارات رئیس‌جمهور تهیه و تدوین شد و در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۶۵ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. خامنه‌ای با موسوی در موضوعات مختلفی از جمله دیدگاه اقتصادی و انتخاب وزرا اختلاف نظر داشتند.[۳۷] به‌گفتهٔ سید مصطفی میرسلیم خامنه‌ای معتقد بود بخش خصوصی باید در فعالیت‌های اقتصادی مشارکت بیشتری داشته باشند اما موسوی مخالف بود.[۳۸] در پی این اختلاف نظرها در چهارساله اول ریاست‌جمهوری، خامنه‌ای مایل نبود برای دومین بار در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کند، اما پس از آنکه خمینی آن را تکلیف شرعی او دانست، تصمیم گرفت که در انتخابات چهارمین دورهٔ ریاست‌جمهوری نامزد شود و از خمینی خواست که در انتخاب نخست‌وزیر مختار باشد و او هم پذیرفت.[۱۰] پس از انتخاب مجدد به‌عنوان رئیس‌جمهور، و در آستانهٔ انتخاب نخست‌وزیر وقتی معلوم شد می‌خواهد فرد دیگری را برای نخست‌وزیری معرفی کند، برخی نظامیان و در راس آنها محسن رضایی به خمینی گفتند که پیشرفت در جبهه‌های جنگ منوط به نخست‌وزیری دوباره میرحسین موسوی است.[۱۰][۳۹] خمینی به جهت مصلحت جنگ این نظر را پذیرفت و به خامنه‌ای حکم کرد که موسوی را به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی کند. خامنه‌ای هم با وجود مخالفت خود، موسوی را به مجلس معرفی کرد. ۹۹ نفر از نمایندگان به نخست‌وزیری موسوی رای منفی کردند و خامنه‌ای در سخنرانی‌ای گفت «این‌ها ۹۹ نفر نیستند و با من صد نفر هستیم.»[۴۰] در دورهٔ دوم ریاست‌جمهوری اختلافات رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ادامه یافت و در مواردی مانند معرفی اعضای کابینه، تشدید هم شد.[۱۰][۳۷]

او طی ۷ سال از دوران ریاست‌جمهوری‌اش که مقارن با جنگ بود، بخش زیادی از مذاکرات خارجی خود را به مذاکره با هیئت‌های صلح که مأموریت میانجی‌گری داشتند، اختصاص داد. در دورهٔ ریاست‌جمهوری به‌دلیل مخالفت خمینی با حضور در جبهه‌های جنگ، فقط به بازدیدهای محدود می‌رفت. خامنه‌ای در این دوره رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ بود. این شورا به‌دلیل شرایط خاص جنگ در ۱۳۶۵ و به‌منظور به‌کارگیری هرچه بهتر امکانات کشور در خدمت جنگ و انجام دادن اقدامات مؤثر در بسیج نیروها و امکانات برای رفع نیازمندی‌های جبهه‌های جنگ تشکیل شد. روح‌الله خمینی در پاسخ به استعلام او در ۱۹ بهمن ۱۳۶۶ مصوبات آن شورا را تا پایان جنگ لازم‌الاجرا اعلام کرد.[۱۰] خمینی در حکمی در ۴ اردیبهشت ۱۳۶۸ خامنه‌ای شورای بازنگری قانون اساسی متشکل از ۲۰ نفر ازجمله او، به‌عنوان نائب رئیس اول، را تعیین نمود تا به بازنگری و تکمیل قانون اساسی بپردازند.[۱۰]

سخنرانی خامنه‌ای در چهل و دومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۳۶۶

در دوران هشت‌ساله ریاست جمهوری خامنه‌ای دستگاه سیاست خارجی و دیپلماسی ایران فعال‌تر شد. او در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری از ۱۵ تا ۲۰ شهریور ۱۳۶۳ به کشورهای سوریه، لیبی و الجزایر و در دورهٔ دوم از ۲۳ دی تا ۳ بهمن ۱۳۶۴ به کشورهای پاکستان، تانزانیا، زیمبابوه، آنگولا و موزامبیک سفر کرد. برای شرکت در هشتمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد در هراره مجدداً به زیمبابوه سفر کرد. در این سفر در اجلاس سران سخنرانی کرد و با برخی از سران این کشورها گفت‌وگو کرد. از ۲ تا ۶ اسفند ۱۳۶۷ به کشورهای یوگسلاوی و رومانی و از ۱۹ تا ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۸ به کشورهای چین و کره شمالی سفر کرد. خامنه‌ای در ۳۱ شهریور ۱۳۶۶ در چهل و دومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد شرکت کرد و در سخنرانی خود دیدگاه‌ها و مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران را تشریح کرد. این سفر او با استقبال ایرانیان و مسلمانان مقیم نیویورک و مطبوعات بین‌المللی مواجه شد. از اقدامات دیگر خامنه‌ای در زمینهٔ سیاست خارجی می‌توان به برقراری ارتباط با گروه‌های سیاسی شیعی در افغانستان، عراق و لبنان و ایجاد تفاهم بین آن‌ها و تشکیل مجلس اعلای اسلامی عراق اشاره کرد. در این دوره، به دامنهٔ حمایت ایران از مبارزان اسلامی در لبنان، فلسطین، عراق و افغانستان افزوده شد.[۱۰]

دیدار با قشرهای مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمان‌های گوناگون، شرکت در مراسم افتتاح طرح‌ها، شرکت در همایش‌ها و سفرهای استانی از دیگر برنامه‌های خامنه‌ای در دورهٔ ریاست‌جمهوری بود. به‌گفتهٔ ولایتی سفرهای خامنه‌ای به استان‌ها و مناطق مختلف کشور، با هدف ملاقات با قشرهای مختلف مردم، رفع اختلافات مقامات محلی، پیگیری مسائل مربوط به جنگ و همکاری سپاه و ارتش، دیدار با علما و بزرگان شهرها و روستاها، بررسی مسائل و مشکلات اقتصادی و مانند آن ازجمله فعالیت‌های مستمر او بود.[۱۰]

ریاست شورای عالی انقلاب فرهنگی

الگو:همچنین ببینید در ۸ شهریور ۱۳۶۲ خامنه‌ای، اولین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی و تقویت آن با حضور مسئولان اجرایی با پیشنهاد خود را براساس حکم روح‌الله خمینی عهده‌دار شد. و به‌دنبال آن برخی مسئولان اجرایی مانند نخست‌وزیر، وزرای فرهنگ و آموزش عالی و فرهنگ و ارشاد اسلامی و دو نفر دانشجو به انتخاب جهاد دانشگاهی به ستاد اضافه شد. درپی بازگشایی دانشگاه‌ها و افزایش مراکز آموزشی و گسترش فعالیت ستاد انقلاب فرهنگی؛ خامنه‌ای دومین ترمیم در ستاد انقلاب فرهنگی را بر اساس پیام خمینی در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ ه‍. ش، صورت داد. در این ترمیم، ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام یافت، شورا با ترکیب جدیدی از اعضا تشکیل شد و رئیس‌جمهور رئیس این شورا شد.[۱۰][۴۱] سومین دورهٔ شورای انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۷۵در دوران رهبری او تشکیل شد. و او طی حکمی اعضای جدید شورا را تعیین و بر اهمیت جایگاه و وظایف شورا تأکید کرد.[۴۱]

ریاست مجمع تشخیص مصلحت

الگو:همچنین ببینید در پی اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف، روح‌الله خمینی در پاسخ به نامهٔ سران کشور، در ۱۷ بهمن ۱۳۶۶ با تشکیل مجمع تشخیص مصلحت موافقت کردند. بر این اساس، خامنه‌ای اولین رئیس مجمع تشخیص شد. او این سمت را تا پایان دورهٔ ریاست‌جمهوری عهده‌دار بود.[۱۰]

دوران رهبری

مقالهٔ اصلی: رهبری سید علی خامنه‌ای

پیش از درگذشت خمینی به‌عنوان نخستین رهبر جمهوری اسلامی، حسینعلی منتظری برای جانشینی او برگزیده شده بود. اما در ۶ فروردین ۱۳۶۸ و همزمان با درگیری منتظری با سران نظام، خمینی او را از این سمت عزل کرد و منتظری نیز استعفا داد.[۴۲] پس از درگذشت خمینی، اعضاء مجلس خبرگان رهبری در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ ه‍. ش، خامنه‌ای را که در آن زمان رئیس‌جمهور ایران بود، به سمت رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران برگزیدند.[۴۳] به‌گفتهٔ ولایتی، انتخاب خامنه‌ای به مقام رهبری بعد از درگذشت خمینی، یکی از فرازهای مهم تاریخ جمهوری اسلامی ایران است. عدم انتخاب جانشین برای خمینی از یک طرف و حساسیت‌های ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» بین ایران و عراق و تداوم دشمنی بین قدرت‌های جهانی و جمهوری اسلامی، به این دوره از تاریخ ایران حساسیت ویژه‌ای داد.[۱۰]

برگزیدگی به رهبری

الگو:نوشتار اصلی

خامنه‌ای در حال خواندن وصیت خمینی در مجلس خبرگان رهبری

پس از مرگ روح‌الله خمینی، مجلس خبرگان جلسهٔ فوق‌العاده‌ای در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ ه‍. ش، تشکیل داد. در این جلسه نخست با اکثریت آرا به استعفای حسینعلی منتظری رسمیت داده شد.[۴۴][۴۵] سپس، در خصوص انتخاب یک مرجع تقلید بالفعل، که در آن زمان تنها سید محمدرضا گلپایگانی مطرح بود، بحث شد و در این خصوص توافق حاصل نشد.[۴۴] در ادامه، موضوع رهبری شورایی مطرح شد، که نتوانست آرای کافی را به‌دست بیاورد. با مطرح شدن نام خامنه‌ای برای رهبری فردی، هاشمی رفسنجانی به درخواست حاضران خاطراتی از خمینی دربارهٔ صلاحیت خامنه‌ای برای رهبری آیندهٔ نظام می‌گوید. در نهایت ۶۰ نفر از ۷۴ عضو حاضر رأی به رهبری موقت خامنه‌ای دادند، هرچند که خود وی صراحتاً مخالف بود و خود را شایستهٔ این مقام نمی‌دانست.[۱۰][۴۶][۴۷] پس از بازنگری در قانون اساسی و انجام همه‌پرسی، مجلس خبرگان بار دیگر براساس قانون اساسی جدید در مورد رهبری خامنه‌ای رأی‌گیری کرد که اکثریت خامنه‌ای را به رهبری انتخاب کردند.[۱۰]

رخدادها در دوران رهبری

دوران رهبری خامنه‌ای با اعتراضات گسترده‌ای همراه بوده است اما او این رخدادها را به رسمیت نمی‌شناسد و دستور سرکوب آن‌ها را می‌دهد.[۴۸]

در جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران در دههٔ ۱۳۷۰، برخی از دگراندیشان و مخالفان حکومت جمهوری اسلامی به دست نیروهای وزارت اطلاعات کشته شدند.[۴۹] خامنه‌ای این قتل‌ها را حوادثی بسیار بد و نفرت‌آور توصیف کرد و آن‌ها را غیرقانونی خواند.[۵۰]

در تیر ۱۳۷۸، پس از اعتراضات به توقیف روزنامهٔ سلام لباس شخصی‌ها و مأموران امنیتی به کوی دانشگاه حمله کرده و به ضرب‌وجرح و بازداشت شماری از دانشجویان پرداختند. اعتراض‌ها در بسیاری از شهرهای کشور تا ۲۳ تیر ادامه یافت.[۵۱] بر پایهٔ یکی از سخنرانی‌های خامنه‌ای، شمار قابل‌توجهی از روزنامه‌ها به‌گونه‌ای فله‌ای توقیف و نزدیک به هزار روزنامه‌نگار بیکار شدند.[۵۲]

از ۹ مرداد ۱۳۹۷ با افزایش قیمت طلا و کاهش شدید ارزش ریال در برابر دلار اعتراضات ۱۳۹۷ انجام شد.[۵۳]

در پی افزایش قیمت ناگهانی بنزین در آبان ۱۳۹۸، تظاهرات گسترده‌ای در چندین شهر آغاز شد. در دومین روز اعتراضات (۲۵ آبان) فراکسیون امید مجلس طرح فوریتی «بازگشت قیمت بنزین به قیمت قبل» را تهیه کرد و بنا بود روز بعد، آن را تقدیم هیئت رئیسهٔ مجلس کند.[۵۴] اما پس از سخنرانی خامنه‌ای در ۲۶ آبان و تأکید او بر حمایت از تصمیم سران قوا، سخنگوی این فراکسیون اعلام کرد به دلیل «تاکیدات رهبر جمهوری اسلامی» طرح مزبور از دستور کار خارج شده است.[۵۴] علی خامنه‌ای در سخنرانی خودش، از تصمیم سران قوا مبنی بر افزایش قیمت بنزین حمایت کرده بود.[۵۵][۵۶][۵۷][۵۸] هم‌زمان محمود صادقی، نمایندهٔ مجلس، گفت که رهبر با ارسال یادداشتی خطاب به نمایندگان، آن‌ها را از مخالفت با مصوبهٔ سران قوا برحذر داشته است.[۵۹][۶۰] به‌گزارش رویترز در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۹، چند روز بعد از آغاز اعتراضات آبان‌ماه ۱۳۹۸ خامنه‌ای از شیوهٔ برخورد مسئولان با ناآرامی‌ها انتقاد کرده[۶۱][۶۲] و به مقامات امنیتی ارشد و سایر مقامات دولتی گفت: «جمهوری اسلامی در خطر است. به هر شکلی شده به اعتراض‌ها پایان بدهید. دستور من این است.»[۶۳][۶۴] به‌گفتهٔ علی شمخانی، خامنه‌ای گفت شهروندان عادی که بدون داشتن هیچ‌گونه نقشی و در میانهٔ درگیری‌ها جان باخته‌اند در حکم شهید محسوب شوند.[۶۵]

در دی ۱۳۹۸، قاسم سلیمانی، فرماندهٔ نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حملهٔ هوایی ایالات متحده به فرودگاه بین‌المللی بغداد کشته شد،[۶۶] و در پی آن ایران پایگاه عین‌الاسد آمریکا را با موشک بالستیک هدف قرار داد.[۶۷]

به‌دنبال پنهان‌کاری شلیک موشک به هواپیمایی اوکراینی توسط سپاه، تظاهرات دی ۱۳۹۸ روی داد که شعارهای بیشتری از جمله «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»،[۶۸] «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم»،[۶۹] «ننگ ما، ننگ ما، رهبر الدنگ ما»،[۶۹] «مرگ بر خامنه‌ای»[۷۰] علیه خامنه‌ای گفته شد.[۷۱] به‌دنبال آن خامنه‌ای به‌عنوان فرماندهٔ کل قوا عذرخواهی نکرد و تنها به یک تسلیت کفایت کرد و از فرماندهان سپاه به‌خاطر «توضیح به مردم» تشکر کرد. وی معترضان به پنهان‌کاری دولت‌مردان و فرماندهان سپاه را فریب‌خوردهٔ رسانه‌های خارجی دانست.[۷۲] همچنین گفت که شرکت کنندگان در تشییع جنازهٔ قاسم سلیمانی مردم ایران هستند نه آن‌هایی که در اعتراضات به سقوط هواپیما عکس قاسم سلیمانی را پاره کرده‌اند و علیه او و سپاه شعار داده‌اند.[۷۳]

در جریان اعتراضات ۱۴۰۰ اصفهان، ابوالفضل قدیانی در ۸ آذر ۱۴۰۰، خامنه‌ای مسئول سرکوب اعتراضات مسالمت‌آمیز اصفهان و چهارمحال بختیاری می‌داند و گفت: «نظام استبداد دینی به‌ریاست مستبد امروز ایران علی خامنه‌ای بالاخره نتوانست تحصن اعتراضی مسالمت‌آمیز، خشونت‌پرهیز و مدنی مردم شریف و شجاع اصفهان را تحمل کند و ناگزیر ماهیت ضدمردمی، خشن و سرکوبگر خود را بار دیگر آشکار کرد و پس از آتش زدن چادرهای برپاشده متحصنین در زاینده‌رود با گاز اشک‌آور و شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای و باتوم به معترضان حمله‌ور شد و به ضرب‌وجرح آنان پرداخت، کثیری از معترضان را به‌شدت مجروح و عدهٔ زیادی از آنان را دستگیر کرد و به خیال خام خود آتش اعتراضات به‌حق مردم را خاموش کرده است.»[۷۴]

پس از کشته شدن مهسا امینی، اعتراضات در اکثر شهرها از شهریور ۱۴۰۱ شروع و همچنان ادامه دارد. به‌گفتهٔ گاردین این اعتراضات بزرگ‌ترین چالش حکومت از اول انقلاب است.[۷۵] در آذر ۱۴۰۱، خواهر خامنه‌ای در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران از خامنه‌ای و «خلافت مستبدانه» او اعلام برائت کرد و افزود: «برادرم صدای مردم ایران را نمی‌شنود و به‌نادرستی صدای مزدوران و جیره‌خوارانش را صدای مردم ایران می‌شمارد.»[۷۶][۷۷][۷۸] خامنه‌ای ۴ آذر ۱۴۰۱ از بسیجیان که در عرصه سرکوب معترضان بودند اینطور تمجید می‌کند: «فرهنگ بسیجی، فرهنگ مجاهدان گمنام است که بدون چشم‌داشت و با خطرپذیری، از همه وجود خود برای خدمت به کشور مایه می‌گذارند و برای رهایی بخشیدنِ دیگران مظلوم واقع می‌شوند، همچنان‌که در قضایای اخیر، بسیجیان مظلومانه در عرصه بودند تا ملت در مقابلِ اغتشاشگران و عناصر غافل یا مزدور دچار مظلومیت نشود.»[۷۹] سید علی خامنه‌ای در دهمین هفته خیزش ۱۴۰۱ ایران، ضمن اغتشاش نامیدن اعتراضات، تهدید کرد که بساط شرارت، جمع خواهد شد و نیز خواستار مجازات معترضان به اندازه گناهانشان شد.[۸۰] در پی دستور خامنه‌ای مبنی بر جمع کردن «بساط شرارت»، سرکوبگری‌های نیروهای حکومتی در مناطق غربی ایران، به‌ویژه در استان‌های کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی افزایش چشمگیری یافت به طوری که نزدیک به ۴۰۰ شهروند معترض به‌دست نیروهای امنیتی کشته شدند.[۸۱][۸۲]

پس از جنگ اسرائیل و حماس، خامنه‌ای در دانشگاه افسری امام علی در ۱۸ مهر ۱۴۰۲ گفت: «ما پیشانی و بازوی طراحان مدبر و هوشمند و جوانان فلسطینی را می‌بوسیم، اما آن‌ها که می‌گویند حماسه اخیر کار غیر فلسطینی‌ها است دچار محاسبه غلط شده‌اند.» همچنین در حساب کاربریش در همان روز اول حمله نوشته بود: «گفته بودیم که به سراغتان می‌آییم.» و در پستی در حساب ایکس نوشت: «رژیم صهیونیستی به دست مردم فلسطین و نیروهای مقاومت در سراسر منطقه ریشه کن خواهد شد.»[۸۳] یک روز پس از انتشار خبر کشته شدن سید حسن نصرالله، رویترز به نقل از منابع آگاه اعلام کرد که علی خامنه‌ای، رهبر ایران «تحت تدابیر شدید امنیتی» به «یک مکان امن» منتقل شده است. این اولین بار بود که گفته می‌شد او در پی تهدیدات نتانیاهو به یک مکان امن منتقل می‌شود. خامنه‌ای چند روز بعد از این خبر، در حسینیهٔ امام خمینی، محل معمول دیدارهای عمومی‌اش، سخنرانی کرد و «آمریکا و غربی‌ها» را «مدعیان دروغین صلح» دانست که باید «شرشان از منطقه [خاورمیانه] کم شود».[۸۴][۸۵]

جنک ایران و اسرائیل

در۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اسرائیل، از طریق نیروهای دفاع اسرائیل و موساد، حملات گسترده‌ای در ایران علیه اهداف نظامی و تأسیسات هسته‌ای آغاز کرد و همچنین مقامات بلندپایه نظامی و دانشمندان هسته‌ای را ترور کرد.[۸۶] از آغاز حملات اسرائیل به ایران خامنه‌ای در پناهگاه زیرزمینی مخفی شده و از استفاده از وسایل ارتباطی الکترونیکی نیز اجتناب می‌کند.[۸۷][۸۸][۸۹] به سبب حالت روحی ناپایدار، از مشارکت در تصمیمات حساس منع شده و فرماندهان سپاه برای حفظ تعادل روانی وی، اطلاعات واقعی درگیری‌ها را از او مخفی می‌دارند.[۹۰]

در ۵ تیر، مقاله‌ای در بی‌بی‌سی منتشر شد که به ناپدید شدن خامنه‌ای در طول جنگ و واقعیت جدید ایران که وی با آن مواجه شده است، پرداخته بود. طبق این مقاله: «زمانی که او از مخفی‌گاه خود بیرون آید - البته اگر بیرون آید - منظره‌ای از مرگ و ویرانی خواهد دید. بدون شک هنوز هم در تلویزیون دولتی ظاهر خواهد شد و ادعای پیروزی در درگیری خواهد کرد. او نقشه‌ای برای بازسازی تصویرش خواهد کشید. اما با واقعیت‌های جدید - حتی عصری جدید - روبرو خواهد شد.»[۹۱] خامنه‌ای در همان روز بیانیه‌ای ضبط‌شده خطاب به مردم منتشر کرد که در آن، همان‌طور که مقاله پیش‌بینی کرده بود، اعلام کرد که ایران هم اسرائیل و هم ایالات متحده را در جنگ پیروز شده است.[۹۲] در پاسخ به بیانیه خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» منتشر کرد و در آن ادعا کرد که خامنه‌ای دربارهٔ پیروزی ایران به صراحت دروغ گفته است و رویکرد خامنه‌ای باعث شده تا او کار بر روی تسهیل تحریمها را متوقف کند.[۹۳]

خانواده

پدر خامنه‌ای، سید جواد و پدربزرگ پدریش سید حسین خامنه‌ای از روحانیان آذری مقیم نجف بودند و جد او از تفرش به آذربایجان هجرت کرده بود. سید حسین خامنه در شمار فقها و مدرسان برجستهٔ حوزهٔ علمیهٔ نجف به‌شمار می‌آمده است. سید حسین همچنین از مدرسان مدرسهٔ علمیهٔ طالبیهٔ تبریز بوده است و امامت مسجد جامع آن شهر را نیز به عهده داشته است.[۱۰] سید جواد خامنه‌ای زادهٔ نجف است و در کودکی از نجف به تبریز آمد. پس از به پایان رساندن دروس مقدماتی حوزه در نجف، در بازگشت به ایران در مشهد زندگی کرد و در کنار تدریس، به‌عنوان امام جماعت مسجد صدیقی‌های بازار مشهد و مسجد گوهرشاد فعالیت می‌کند. عموی وی، سید محمد خامنه‌ای، و شوهرعمه‌اش، محمد خیابانی، از طرفداران جنبش مشروطه ایران بوده‌اند.[۱۰][۹۴] مادرش خدیجه میردامادی، دو ماه بعد از شروع رهبری او درگذشت. او دختر هاشم میردامادی بود، که اصالتاً اصفهانی و مقیم مشهد بود.[۹۵]

سید جواد خامنه‌ای از ازدواج اولش سه دختر به نام‌های علویه، بتول و فاطمه‌سلطان داشت که همگی فوت کرده‌اند. پس از درگذشت همسر اولش با خدیجه میردامادی، ازدواج کرد که از این ازدواج دارای چهار پسر به نام‌های سید محمد، سید علی، سید هادی و سید حسن و یک دختر به نام بدری سادات شد. سید محمد، برادر بزرگ‌تر، عضو مجلس خبرگان قانون اساسی بود. او در دوره‌های اول و دوم مجلس شورای اسلامی نمایندهٔ مشهد بود. او در دوران نمایندگی‌اش ترور شد اما از این ترور جان سالم بدر برد. در حال حاضر ریاست بنیاد حکمت اسلامی صدرا را بر عهده دارد.[۹۶] سیدهادی، برادر کوچک‌تر، نیز روحانی و فعال سیاسی عضو مجمع روحانیون مبارز است، که در سال ۱۳۷۹ روزنامهٔ حیات نو را منتشر کرد، که بعداً به‌خاطر کاریکاتور اهانت‌آمیز به‌دستور دادگاه ویژهٔ روحانیت توقیف شد.[۹۷][۹۸] خواهر تنی او، بدری سادات، همسر علی تهرانی است. در آذر ۱۴۰۱، بدری سادات خامنه‌ای در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران از خامنه‌ای و «خلافت مستبدانه» او اعلام برائت کرد و افزود: «برادرم صدای مردم ایران را نمی‌شنود و به‌نادرستی صدای مزدوران و جیره‌خوارانش را صدای مردم ایران می‌شمارد.»[۹۹] تهرانی روحانی فعّال در دوران انقلاب ۱۳۵۷ بود که به مجاهدین خلق گرایید و به عراق پناهنده شد. او در سال ۱۳۷۴ به‌همراه خانواده‌اش به ایران بازگشت.[۱۰۰] سید حسن، تنها برادر غیرِروحانی، مسئول هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری وزارت نفت و نمایندهٔ وزیر نفت در این هیئت، و عضو شورای پروانهٔ نمایش است.[۹۶][۱۰۱]

همسر و فرزندان

خامنه‌ای در اوایل پاییز ۱۳۴۳ با منصوره خجسته باقرزاده ازدواج کرد.[۱۰۲][۱۰۳][۱۰۴][۱۰۵] او در خانواده‌ای بازاری و مذهبی اهل مشهد بزرگ شده[۱۰۶] و بنا به تأکید خامنه‌ای تاکنون فعالیت سیاسی رسمی نداشته است. اما معمولاً به دیدار خانوادهٔ کشتگان جنگ ایران و عراق می‌رود.[۱۰۷] تاکنون هیچ تصویری از او در رسانه‌ها به‌طور رسمی منتشر نشده است.[۱۰۷][۱۰۸]

خامنه‌ای شش فرزند، دو دختر و چهار پسر دارد. نام دخترانش بشری و هدی، و پسرانش مصطفی، مجتبی، مسعود (محسن) و میثم است. سید مصطفی بزرگ‌ترین پسر خامنه‌ای است. او بیشتر به مطالعات حوزوی مشغول است. سید مجتبی، همچون پدرش به جبههٔ جنگ ایران و عراق رفته و در چند عملیات هم شرکت کرده است. ارتباطی نزدیک با بسیج و سپاه دارد.[۱۰۹] از مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان یکی از گزینه‌های محتمل رهبری نام برده می‌شود. اواسط مرداد ۱۴۰۱ میرحسین موسوی نیز دربارهٔ موروثی شدن رهبری هشدار داد.[۱۱۰] مجلس خبرگان رهبری گزارش‌های منتشرشده در مورد جانشینی موروثی را شبهه‌پراکنی خواند.[۱۱۱] سید مسعود که به نام محسن هم شناخته می‌شود، عضو جامعهٔ مدرسین قم است. او بیشتر به جمع‌آوری خاطرات پدر و ادارهٔ سایت او مشغول است. خامنه‌ای پسرانش را از فعالیت‌های اقتصادی یا داشتن مناسبت‌های حکومتی منع کرده است.[۱۰۹]

فعالیت‌های علمی

تدریس

کلاس درس خارج خامنه‌ای در بیت رهبری، شهریور ۱۳۹۸

خامنه‌ای از زمان حضور در مشهد به کار تدریس مشغول بوده است. ابتدا تدریس در سطوح عالی — تدریس کتاب‌های رسائل، مکاسب و کفایه — را انجام داد. وی پس از انقلاب نیز در طول دورهٔ ریاست‌جمهوری‌اش تدریس تفسیر را ادامه داد. از سال ۱۳۶۹ تاکنون وی تدریس دروس خارج فقه را آغاز کرد.[۱۰] او تاکنون مباحث جهاد و قصاص را تدریس کرده و در حال تدریس مکاسب محرمه است. کلاس‌های او با حدود ۵۰۰ نفر برگزار می‌شود.[۱۱۲]

مرجعیت

در آذر سال ۱۳۷۳ ه‍. ش، با درگذشت محمدعلی اراکی — یکی از مراجع تقلید وقت — موضوع مرجع تقلید بعدی مطرح شد. در این زمان برخی از روحانیون نظیر یوسف صانعی،[۱۱۳] فاضل لنکرانی[۱۰] هاشمی شاهرودی،[۱۱۴] تسخیری، جلال‌الدین طاهری، رضا استادی،[۱۱۵] محمدباقر حکیم،[۱۱۶] حسین راستی کاشانی، هادی روحانی و محمد مؤمن[۱۰] بر مرجعیت وی گواهی دادند.[۱۱۷] همچنین جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم و جامعهٔ روحانیت مبارز تهران فهرستی از افراد صاحب صلاحیت برای مرجعیت را منتشر کردند که یکی از این افراد خامنه‌ای بود.[۱۰] در مقابل برخی از علما شیعه همچون حسینعلی منتظری، سید محمدحسین فضل‌الله،[۱۱۸] احمد آذری قمی،[۱۱۹] ابوالقاسم خزعلی[۱۲۰] وی را حائز صلاحیت مرجعیت نمی‌دانستند. به‌گفتهٔ محسن کدیور در آذرماه ۱۳۷۳ طاهری خرم‌آبادی و مؤمن قمی در هنگام انتخاب خامنه‌ای به‌اعتراض جلسهٔ جامعه را ترک کردند اما بعدها مؤمن این موضوع را تکذیب کرد.[۱۲۱] مؤمن به‌همراه هشت نفر دیگر عضو شورای ۹نفرهٔ افتای خامنه‌ای بودند که به‌همراه سید محمود شاهرودی مباحث فقهی را در قالب مباحثه با خامنه‌ای آموزش می‌دادند.[۱۲۲] اولین کتاب استفتا خامنه‌ای نیز به نام درر الفوائد فی اجوبه القائد در سال ۱۳۷۱ چاپ شد.[۱۲۳]

به‌نوشتهٔ آبراهامیان، بعد از برگزیده شدن «حجت‌الاسلام» خامنه‌ای به‌عنوان رهبر ایران، رسانه‌های حکومتی، او و اکبر هاشمی رفسنجانی را به‌عنوان «آیت‌الله» معرفی کردند.[۱۲۴] حسین باستانی در گزارشی تثبیت خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جدید و دادن لقب آیت‌الله به او را نتیجه یک عملیات رسانه‌ای در ابتدای دوران مسئولیت او می‌داند.[۱۲۵] انتخاب خامنه‌ای برای رهبری بحث‌برانگیز بود. و از آنجایی آغاز شد که خامنه‌ای با انتخاب خویش به‌عنوان رهبری با استدلال فقهی مخالفت شدید کرد.[۱۲۶] بر اساس اصل صد و نهم قانون اساسی — قبل از همه‌پرسیِ ۱۳۶۸ — یکی از شرایط رهبر صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتا و مرجعیت عنوان شده بود که خامنه‌ای تا آن زمان مشمول آن شرط نبود.[۱۲۷] خمینی خواستار اصلاح قانون اساسی بود و بر همین اساس شورایی برای بازنگری در قانون اساسی تشکیل داد. او همچنین در ۹ اردیبهشت ۱۳۶۸ در نامه‌ای به علی مشکینی — رئیس شورای بازنگری قانون اساسی — نوشته بود: «... برای رهبری شرط مرجعیت لازم نیست. مجتهد عادل مورد تأیید خبرگان محترم سراسر کشور، کفایت می‌کند.»[۱۲۸]

آثار و تالیفات

الگو:همچنین ببینید

پرونده:انسان 250 ساله.jpg
جلد کتاب انسان ۲۵۰ ساله اثری از خامنه‌ای

خامنه‌ای تألیف را از دوران طلبگی آغاز کرد. قبل از انقلاب اسلامی چند کتاب تألیف کرد از جمله: چهار کتاب اصلی علم رجال، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن و پیشوای صادق. گفتار در باب صبر، وحدت و تهذب، هنر از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای، درست فهمیدن دین، مجموعه پیام، مبارزات امامان شیعه، ذات وحدت خدا، ضرورت بازگشت به قرآن، امام سجاد، امام رضا و انتساب وی به ولایت العهدی،[۱۲۹] در همان دوره چند کتاب را پس از افزودن تحقیقات خود به آن‌ها، ترجمه و منتشر کرد، از جمله: آینده در قلمرو اسلام، نوشتهٔ سید قطب[۱۳۰]؛ صلح امام حسن، نوشتهٔ راضی آل‌یاسین؛ مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، نوشتهٔ عبدالمنعم نمر.[۱۰][۱۳۱] ادعانامه علیه تمدن غرب.[۱۳۲]

همچنین از گردآوری سخنرانی‌های او چند کتاب تألیف شده است از جمله: انسان ۲۵۰ ساله،[۱۳۳] تهاجم فرهنگی،[۱۳۴]غنا،[۱۳۵] فلسطین از منظر آیت الله خامنه‌ای[۱۳۶] و دو امام مجاهد.[۱۳۷]

نامه به جوانان غربی

خامنه‌ای دو نامهٔ سرگشاده خطاب به جوانان کشورهای غربی منتشر کرده است. این دومین نامه در نوع خود است، اولین نامه در ژانویهٔ ۲۰۱۵ منتشر شد و دومین نامه در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۵، هر دو از طریق حساب‌های کاربری او در رسانه‌های اجتماعی مختلف از جمله توییتر، فیس‌بوک و اینستاگرام منتشر شدند.[۱۳۸]

خامنه‌ای در خرداد ۱۴۰۳ نیز در حمایت از اعتراضات علیه جنگ اسرائیل در غزه در پردیس‌های دانشگاهی نامه‌ای به دانشجویان حامی مردم فلسطین در دانشگاه‌های ایالات متحده منتشر کرد. او آن‌ها را بخشی از «جبهه مقاومت» نامید. برخی در واکنش به این نامه به سیاست یک بام و دو هوا مسئولان ایران در قبال اعتراضات دانشجویی اشاره کردند و نمونه‌هایی از سرکوب دانشجویان ایران را مطرح کردند.[۱۳۹]

فعالیت‌های فرهنگی

خامنه‌ای فرهنگ را جزو اساسی‌ترین مسائل کشور به‌شمار می‌آورد. او تهدیدات و آسیب‌های فرهنگی را با عناوینی چون «تهاجم فرهنگی»، «شبیخون فرهنگی»، «غارت فرهنگی»، «ناتوی فرهنگی» و «تهدید نرم» بیان کرده است.[۱۰] و در قالب «جهاد تبیین» و «تهاجم ترکیبی» خواستار مقابله با آن شده است.[۱۴۰][۱۴۱]

سازمان‌ها

مجمع جهانی اهل بیت،[۱۴۲] جامعة المصطفی العالمیه،[۱۴۳] بنیاد دایرةالمعارف اسلامی،[۱۴۴] بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس،[۱۴۵] مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی،[۱۴۶] شورای عالی فضای مجازی،[۱۴۷] شورای عالی قرآن سازمان‌های فرهنگی تأسیس‌شده توسط خامنه‌ای هستند.[۱۴۸]

ادبیات

خامنه‌ای در حال خواندن شعر احمد شاملو. بازدید از نمایشگاه کتاب تهران، ۱۳۹۸

خامنه‌ای با سبک‌های ادبی آشناست و از دوران کودکی تاکنون به مطالعهٔ رمان و داستان علاقه‌مند بوده، و بسیاری از رمان‌ها و داستان‌های معتبر دنیا را مطالعه کرده است. این علاقه با مطالعهٔ رمان‌ها و آثار ادبی نویسندگان بزرگ جهان و تاریخ و فرهنگ ملل شرق و غرب تداوم پیدا کرد. خامنه‌ای در مورد اهمیت و جایگاه زبان فارسی معتقد است که هرکس به معارف بشری علاقه‌مند باشد، باید برای زبان فارسی مرتبتی خاص قائل باشد، زیرا این زبان توانسته است بخش عظیمی از مناطق جغرافیایی جهان را تحت سیطرهٔ معنوی خود درآورد و با قدرت بلاغت خود در دل ملت‌ها جا باز کند و برای آنان فرهنگ، دین، معرفت و تمدن به ارمغان بیاورد.[۱۰] خامنه‌ای در سال ۱۳۹۸ گفت که راجع به زبان فارسی نگران است زیرا زبان فارسی در حال فرسایش است. همچنین به‌گفتهٔ او از صداوسیما به‌جای ترویج زبان صحیح گاهی از تعابیر و لغات خارجی استفاده می‌کند.[۱۴۹]

شعر

دیدار خامنه‌ای با شاعران تیر ۱۳۹۵

خامنه‌ای در هنگامی که در شهر مشهد، حضور داشته در انجمن‌های ادبی از جمله انجمن ادبی فردوسی و انجمن ادبی فرخ عضو بوده و اشعاری نیز دارد. وی در دوره‌ای دفترچه‌ای با خود داشت که نامش را «سفینهٔ غزل» گذاشته بود که در آن اشعار جدید برای او جالب بود را می‌نوشت. در آخرین بازداشتش ساواک دفتر شعر او را مصادره کرد و هرگز به او پس نداد.[۱۵۰] تخلص وی در اشعارش «امین» است.[۱۰] نمونه شعر:[۱۵۱] الگو:شعر الگو:ب الگو:ب الگو:پایان شعر

به‌گزارش تسنیم، دیدار شاعران با خامنه‌ای از دورهٔ ریاست‌جمهوری بوده و در زمان رهبری نیز ادامه داشته است. به‌گفتهٔ تسنیم دیدار شاعران با خامنه‌ای که هرساله در نیمهٔ ماه رمضان برگزار می‌شد، از جمله دیدارهای قدیمی است که دیگر به یک سنت میان اهالی ادب تبدیل شده است.[۱۵۲] به‌گزارش نسیم آنلاین، برخی برگزاری این جلسات را فرایندی دستوری و یک‌طرفه می‌دانند که به‌موجب آن قرار است شاعران، مجری اوامر بخشنامه‌ای وی باشند.[۱۵۳]

خبرگزاری تسنیم گزارش کرده است که آثار متعددی از جمله شب شاعران بی‌دل و با کاروان شعر فارسی دربارهٔ این جلسات و اشعار خوانده‌شده نوشته شده است. به غیر از شاعران ایرانی، شاعرانی از کشورهای افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، آذربایجان، عراق، هند، اوکراین و ترکیه در این دیدار شرکت کرده و شعر خوانده‌اند. غیر از سه شاعر از کشورهای ترکیه، عراق و آذربایجان که شعرهای خود را به‌زبان خود خوانده‌اند، دیگر شاعران شعر خود را به‌زبان فارسی خوانده‌اند.[۱۵۲]

سیاست داخلی و خارجی

سیاست داخلی در این دوره با پنجمین دور انتخابات ریاست‌جمهوری و نیز همه‌پرسی اصلاح قانون اساسی شروع می‌شود. از آغاز دورهٔ رهبری خامنه‌ای ۹ دولت تشکیل شده است.[۱۰] هاشمی رفسنجانی و خامنه‌ای رابطهٔ خوبی در دوران ریاست جمهوری داشتند. رفسنجانی از چهره‌های انقلابی بود که به او نزدیک بود. روابط خامنه‌ای با رئیس‌جمهور اصلاح طلب سید محمد خاتمی تحت فشار و تنش بود. در مقابل محافظه‌کاری خامنه‌ای و بی‌اعتمادی عمیق به آمریکا، خاتمی طرفدار نزدیکی با آمریکا بود. رهبری خامنه‌ای قوی‌ترین چالش خود را در جریان انتخابات ۸۸ مشاهده کرد. مخالفان با مشکوک بودن به تقلب، نتیجه را رد کردند و برای اعتراض تجمع کردند.[۱۵۴] خامنه‌ای در واکنش گفت «سازوکارهای قانونی انتخابات در کشور ما اجازهٔ تقلب نمی‌دهد.»[۱۵۵]

روابط خامنه‌ای و احمدی‌نژاد در دورهٔ دوم ریاست جمهوری احمدی‌نژاد برخلاف دورهٔ اول تیره شد. در دورهٔ حسن روحانی، مذاکرات برای دستیابی به توافق هسته‌ای، منجر به برجام شد. اما مزایای لغو تحریم‌ها و حل مسئله هسته‌ای کوتاه‌مدت بود. دونالد ترامپ اعلام کرد که آمریکا از توافق هسته‌ای خارج می‌شود و تحریم‌ها را دوباره اعمال می‌کند. خامنه‌ای روحانی را به‌دلیل اغماض بیش‌ازحد در توافق سرزنش کرد.[۱۵۴]

در ۱۹ دی ۱۳۹۹ خامنه‌ای واردات واکسن کرونا از آمریکا و انگلیس را ممنوع اعلام کرد و گفت با توجه به پروندهٔ خون‌های آلوده به واردات واکسن از فرانسه هم خوشبین نیست. همچنین خامنه‌ای از ساخت واکسن در ایران حمایت کرد.[۱۵۶] از جمله موضوعات مورد تأکید او در حوزهٔ سیاست داخلی در دورهٔ رهبری، اشتغال و اقتصاد مقاومتی بوده است.[۱۵۷] وی مردم و دولت را به قناعت و پرهیز از اسراف برای حل مشکلات اقتصادی توصیه می‌کند.[۱۵۸] خامنه‌ای حامی پیشرفت علمی در ایران بوده است. او یکی از اولین روحانیون اسلامی بود که اجازهٔ تحقیقات سلول‌های بنیادی و شبیه‌سازی درمانی را داد.[۱۵۹][۱۶۰] خامنه‌ای «مسئولیت مستقیم» سیاست خارجی را بر عهده دارد و «بدون نظر و تأیید مستقیم او تصمیمی گرفته می‌شود.»[۱۶۱][۱۶۲] او سیاست خارجی جمهوری اسلامی را اینگونه تشریح می‌کند: «سیاست ما دفاع از مسلمان‌ها و دفاع از ملت مظلوم را جزو سیاست‌های اصولی خودمان می‌دانیم و از آن عدول نمی‌کنیم. ما طرفدار اسلام و طرفدار مسلمان‌ها و طرفدار بیداری اسلامی هستیم و با تغذیهٔ قدرت‌های استثمارگر از منابع و غنیمت‌های مظلوم مخالفیم، با استعمار و با استثمار مخالفیم و این مخالفت در زبان و حرف هم نیست. اعتقاد ما این است و قالب سیاست خارجی ما هم همین است.»[۱۶۳] گفته می‌شود که او سیاست خارجی را به سمتی هدایت می‌کند که از رویارویی یا سازش با غرب اجتناب می‌کند. خامنه‌ای مداخلهٔ عربستان سعودی در یمن را محکوم کرد و عربستان را با اسرائیل مقایسه کرد.[۱۶۴] به‌گفتهٔ خامنه‌ای سیاست منطقه‌ای ایران عکس سیاست آمریکا است و ایران از مقاومت در منطقه و کسانی که علیه اسرائیل می‌جنگند حمایت می‌کند.[۱۶۵] همچنین به‌گفتهٔ او جمهوری اسلامی ایران کمک به دولت و ملت سوریه را حمایت از محور مقاومت می‌داند و به انجام آن افتخار می‌کند.[۱۶۶] خامنه‌ای آزار و شکنجهٔ مسلمانان روهینگیا در میانمار را محکوم کرد و رهبر دوفاکتو میانمار و برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل، آنگ سانگ سوچی را «زن بی‌رحم» خواند.[۱۶۷]

دیدگاه‌ها

دیدگاه‌های اقتصادی

به اعتقاد خامنه‌ای اقتصاد اسلامی بر دو پایهٔ اصلیِ «افزایش ثروت ملی» و «توزیع عادلانه و رفع محرومیت در درون جامعهٔ اسلامی» قرار دارد و هر نسخهٔ اقتصادی که این دوپایه را بتواند تأمین کند، معتبر است.[۱۶۸] وی در سال ۱۳۸۹ برای اولین بار اقتصاد مقاومتی را مطرح و پس از آن در سخنرانی‌های متعدد بر آن تأکید کرد.[۱۶۹] او اقتصاد مقاومتی را اینگونه تعریف می‌کند: «اقتصاد مقاومتی؛ معنایش آن است که ما یک اقتصاد داشته باشیم که هم روند روبه‌رشد اقتصادی در کشور محفوظ بماند؛ هم با تحریکات جهانی آسیب‌پذیری کمتری داشته باشد. اقتصادی است متکی به مردم.»[۱۷۰] از دیدگاه او جهش تولید اهمّیّت دارد «اگر واقعاً تولید را بتوانید جهش بدهید، همهٔ شاخص‌های اقتصادی مهم کشور تغییر پیدا می‌کند، تحول پیدا می‌کند؛ یعنی اشتغال پایدار به وجود می‌آید، بی‌کاری کاهش پیدا می‌کند، صادرات رونق پیدا می‌کند، درآمد ارزی برای کشور فراهم می‌شود، نرخ تورم کاهش پیدا می‌کند؛ علاوهٔ بر این‌ها استقلال اقتصادی در کشور به وجود می‌آید.»[۱۷۱]

دیدگاه‌های نظامی

خامنه‌ای در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلح در ۱۱ مهر ۱۴۰۱

خامنه‌ای معتقد است ایران باید قدرت نظامی خود را افزایش دهد تا از وقوع جنگ جلوگیری کند.[۱۷۲] به‌گفتهٔ خامنه‌ای حضور منطقه‌ای و توانایی‌های موشکی ایران غیرقابل‌مذاکره است.[۱۷۳] پس از کشته شدن قاسم سلیمانی خامنه‌ای، گفت انتقام سختی در انتظار کسانی که دست به این کار زده‌اند خواهد بود. او با اشاره به حمله به پایگاه عین الاسد گفت کارهای نظامی به این شکل کفایت نمی‌کند. باید حضور فساد برانگیز آمریکا در این منطقه تمام شود.[۱۷۴]

طبق فتوای خامنه‌ای تولید، انباشت و استفاده از سلاح‌های هسته‌ای و دیگر سلاح‌های کشتارجمعی حرام است؛ اما این در حالی است که مدارکی برای گسترش پنهانی دستیابی به سلاح هسته‌ای وجود دارد که همین باعث تردید مقامات اروپایی شده است.[۱۷۵][۱۷۶] از طرفی، خامنه‌ای بر اهمیت فناوری هسته‌ای برای مقاصد غیرنظامی تأکید دارد، زیرا به‌گفتهٔ او «ذخایر نفت و گاز نمی‌تواند برای همیشه باقی بماند.»[۱۷۷] ولی این که این فتوا چقدر قابل‌استناد است مورد مناقشه است، به‌طور مثال آیا اینکه وی حق چنین فتوایی دارد یا اینکه به هر دلیلی این فتوا می‌تواند لغو شود.[۱۷۸] همچنین آمریکا می‌گوید مبنای تصمیم‌گیری آن‌ها فتوای خامنه‌ای نیست و تأثیری بر آن‌ها ندارد.[۱۷۹]

دیدگاه نسبت به ولایت فقیه

پرونده:Supreme Leader of Iran Ali Khamenei and the Claim of Speaking with God.webm خامنه‌ای معتقد است: «اختیارات ولی فقیه در صورت تعارض با اراده و اختیار مردم، بر اختیارات و تصمیمات مردم، مقدم و حاکم است.»[۱۸۰][۱۸۱] او عقیده دارد در نظام «ولایت مطلقهٔ فقیه» ولی فقیه همان حاکم اسلامی است و حکومتش تا قیامت ادامه پیدا می‌کند.

او در پاسخ به انتقاداتی که می‌شد به ولایت مطلقه فقیه و اینکه ولایت براساس میل فقیه اداره می‌شود گفت «ولایت مطلقه فقیه در دست عالم اگر باشد به میل خود نمی‌تواند عملی را انجام دهد، و گفت ولایت دست کلیددار اصلی نظام حالت انعطاف‌پذیری وجود دارد» او در حالی از انعطاف سخن می‌گوید که بسیاری او را متهم به دیکتاتوری می‌کنند، سخنان او بدین معنی است که مجموعه دستگاه‌هایی که رهبری در رأس آنها قرار دارد به‌طور دائم با انتخاب آنچه درست‌تر و کامل‌تر است، خود را به‌طور مدام متحول کنند، منتظری در خطبهٔ خود سال ۱۳۷۶ مرجعیت خامنه‌ای را مورد تردید قرار داد و او را از ورود به وادی مرجعیت منع کرد.[۱۸۲] به‌گفتهٔ حسن فیروزآبادی، خامنه‌ای در زمستان ۱۳۹۱ از مسئولان حکومتی جهت عمل نکردن به سخنان او گلایه کرد.[۱۸۳]

دیدگاه نسبت به هنر و رسانه

معیارهای خامنه‌ای در مورد حلال یا حرام بودن موسیقی معیارهایی متغیر و مبهم است. خامنه‌ای تشخیص حلال یا حرام بودن موسیقی را موکول به نظر عرفی مکلف نموده است. وی، به تبعیت از اکثر فقهای شیعه، سازها را نیز بدون ارائهٔ معیار طبقه‌بندی، به دو نوع «آلات مختص حرام» و «آلات مشترک» تقسیم کرده است.[۱۸۴]

او اعتقاد دارد «انقلاب اسلامی»، با آثار سینمایی و رمان به دنیا شناسانده می‌شود. در این خصوص می‌گوید: «انقلاب بدون رمان نمی‌شود. انقلاب روسیه و انقلاب فرانسه با رمان‌هایشان معرفی شدند. یا بدون فیلم خوب نمی‌شود.»[۱۸۵]

دیدگاه دربارهٔ ورزش

او به‌طور مداوم جوانان را به رقابت بین‌المللی برای گسترش آرمان‌های اسلامی در قلب و ذهن جوانان در جامعهٔ جهانی و همچنین معرفی فرهنگ ایرانی و ایرانی تشویق می‌کند. او بر اساس گفتمان‌های عمومی خود، ورزش را به‌عنوان یک ابزار دیپلماتیک اولیه می‌بیند.[۱۸۶]

دیدگاه دربارهٔ زنان

خامنه‌ای در سخنرانی‌های خود به مناسبت‌های گوناگون دیدگاه خود دربارهٔ زنان و نقش آنان را در جامعه بیان کرده است.[۱۸۷] دربارهٔ فعالیت اجتماعی زنان او معتقد است اگر زنان در حرکت اجتماعی یک ملتی حضور نداشته باشند، آن حرکت به جایی نخواهد رسید و موفق نخواهد شد.[۱۸۸] به‌اعتقاد وی بر مبنای اسلام حضور در میدان فعالیت علمی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را، نباید بر زن تحمیل و اجبار کرد؛ چنان‌که به سد کردن راه او هم نباید پرداخت. اگر خانم‌ها می‌خواهند وارد فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی شوند، مانعی نیست؛[۱۸۹]

در ژوئیه ۱۹۹۷، او اندیشهٔ مشارکت برابر زنان در جامعه را منفی و ابتدایی و کودکانه خواند.[۱۹۰] به باور وی، حضور زنان در پست‌های اجرایی کشور مایه افتخار نیست و نوعی انفعال در برابر گفتمان غربی به‌شمار می‌رود.[۱۹۱] به اعتقاد او مهم‌ترین نهاد اجتماعی خانواده است و زن در خانواده نقش مهم‌تری دارد.[۱۸۹] او «خانه‌داری» و «فرزندآوری» را مجاهدت و هنر زنان دانسته است.[۱۹۲]

در ژوئن ۱۹۹۸، خامنه‌ای دستور به «سرکوب رفتارهای سرکشانه زنان» داد و تا میانه اوت همان سال، ۱۸۰۰ زن و مرد به دلیل آنچه «پوشش نامناسب و رفتار هرزه» خوانده شد توسط پلیس دستگیر شدند. این دوره همچنین شاهد سرکوب روزنامه‌نگاران زن و روزنامه‌ها و مجلات ویژهٔ زنان همچون ماهنامهٔ زنان بود.[۱۹۰]

دیدگاه ضد امپریالیستی، ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی

الگو:جعبه گفتاوردخامنه‌ای در سخنرانی‌های خود مرتباً به اصل مخالفت قاطع با آمریکا اشاره می‌کند.[۱۹۳] او عقیده دارد دشمنی آمریکا با «نظام» و «مردم ایران» انکار کردنی نیست.[۱۹۴] وی در خصوص مذاکره با آمریکا می‌گوید آمریکا می‌تواند وعده‌هایی زیبا بدهد که عمدتاً در عمل محقق نکند؛ بنابراین، تا زمانی که کشور تا حدی قوی نشده که در برابر فشارهای آمریکا حین مذاکرات، یارای مقاومت داشته باشد، مذاکره با آمریکا ممنوع است.[۱۹۵] در اسفند ۱۳۵۹، هنگامی که بیش از ۱۰۰ هزار نفر برای گرامی داشت درگذشت مصدق و درخواست تشکیل جمهوری دموکراتیک به جای جمهوری اسلامی در دانشگاه تهران گردهم آمدند، خامنه‌ای به شکل تهدید آمیز گفت: «ما مثل آلنده و مصدق، لیبرال نیستیم که C.I.A بتواند ما را سرکوب کند.»[۱۹۶] خامنه‌ای با لفظ انگلیس خبیث از انگلستان یاد می‌کند و می‌گوید «داعش و القاعده را استعمار علی‌الخصوص انگلیس خبیث برای مقابله با جمهوری اسلامی و بیداری اسلامی درست کردند.»[۱۹۷] همچنین خامنه‌ای مقصر اختلافات پاکستان و هند بر سر کشمیر را انگلیس می‌داند.[۱۹۸] او در سخنرانی عید فطر ۱۳۹۷، از سفرهای خارجی غیر ضروری مردم انتقاد کرد.[۱۹۹]

خامنه‌ای از مخالفان دولت اسرائیل و صهیونیسم است.[۲۰۰] در آذر ۱۳۷۹، خامنه‌ای اسرائیل را «یک غدهٔ سرطانی» خواند که «باید از منطقه حذف شود.»[۲۰۱] در شهریور ۱۳۹۴، خامنه‌ای در سخنانی دربارهٔ اسرائیل پس از توافق بر سر برنامه هسته‌ای ایران، اظهار داشت: «اسرائیل ۲۵ سال دیگر را نخواهد دید».[۲۰۲][۲۰۳] او گفته فراخوانی به حذف اسرائیل به معنای محو مردم یهودی نیست و ایران با آنان دشمنی‌ای ندارد، و معتقد است مردم معتقد به همه ادیان باید بتوانند در آینده اسرائیل تصمیم‌گیری کنند.[۲۰۴][۲۰۵][۲۰۶] خامنه‌ای اعتقاد به لزوم گسترش روابط دیپلماتیک با شرق و غرب به جز آمریکا و اسرائیل دارد و توجه به شرق و کشورهای همسایه را در اولویت می‌داند.[۲۰۷][۲۰۸][۲۰۹]

هولوکاست

در فروردین ۱۳۹۳، خامنه‌ای در یک سخنرانی به مناسبت نوروز، هولوکاست را زیر سؤال برد. وی گفت: «هولوکاست رویدادی است که واقعیت آن نامشخص است و اگر اتفاق افتاده باشد، معلوم نیست چگونه اتفاق افتاده است.» وی همچنین اظهار داشت: «هیچ‌کس در کشورهای اروپایی جرئت نمی‌کند دربارهٔ هولوکاست صحبت کند» و گفت که «در غرب صحبت در مورد هولوکاست و ایجاد تردید در آن گناه بزرگی است».[۲۱۰][۲۱۱]

دیدگاه در مورد صحابه محمد و وحدت جهان اسلام

در سال ۱۳۸۹، خامنه‌ای فتوایی صادر کرد که بر اساس آن هرگونه توهین به همسران محمد و همچنین به صحابه حرام است. همواره در ایران افرادی به دلیل توهین به مقدسات به سب‌النبی (هرکسی که محمد توهین کند) محکوم و اعدام می‌شوند؛[۲۱۲][۲۱۳] این فتوا در پاسخ به استفتایی از سوی جمعی از شیعیان عربستان بود.[۲۱۴] خامنه‌ای در رابطه با دنیای اسلام به وحدت، هم‌افزایی، کمک به یکدیگر، دوری از اختلافات مذهبی و فکری تأکید دارد. «اگر این وحدت اتفاق بیفتد، وضعی که امروز مسلمان‌ها دارند دیگر به این شکل نخواهد بود و مسلمان عزت پیدا خواهد کرد. شیعه انگلیسی و سنی آمریکایی، دولبهٔ یک قیچی هستند؛ سعیشان این است که مسلمانان را به جان هم بیندازند.»[۲۱۵]

در نگاه دیگران

جایگاه خامنه‌ای در جهان

مطابق شاخص مردم‌سالاری اکونومیست، حکومت خامنه‌ای رژیمی اقتدارگرا و در مقابل آزادی‌خواهی است.[۲۱۶] طبق گزارش مجلهٔ فوربز، خامنه‌ای در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ به‌ترتیب هجدهمین و هفدهمین فرد قدرتمند در جهان بود.[۲۱۷][۲۱۸] بر اساس مستندی از بزرگمهر شرف‌الدین در بی‌بی‌سی فارسی، نگاه منطقی و عمل‌گرایانه خامنه‌ای به سیاست او را از اکثر رهبران و حاکمان تاریخ معاصر ایران متمایز کرده است.[۲۱۹]

ازسوی دیگر، عباس میلانی، پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفتگویی با بی‌بی‌سی در رابطه با خیزش ۱۴۰۱ ایران گفت: «خامنه‌ای توان درس گرفتن از اشتباهاتش را ندارد چون خود را یک عقل کل می‌داند.»[۲۲۰] موقوفه کارنگی برای صلح بین‌المللی در سال ۲۰۰۸ مقاله‌ای با عنوان «بازخوانی خامنه‌ای: دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران» به قلم کریم سجادپور نوشته است: «شاید در دنیا هیچ رهبری نباشد که به اندازهٔ خامنه‌ای برای مسایل جاری جهان اهمیت داشته باشد اما درعین‌حال تا این حد برای جهانیان ناشناخته باشد». سجادپور ادعا می‌کند که هر رویکرد موفق در قبال ایران باید نقش محوری خامنه‌ای در فرایند تصمیم‌گیری ایران و سوء ظن عمیق او نسبت به ایالات متحده را در نظر بگیرد.[۲۲۱] سجادپور در سال ۲۰۱۹ خامنه‌ای را قدرتمندترین شخص در خاورمیانه نامید و افزود که او قدرتش را به‌وسیلهٔ نهادهایی که افرادشان را خودش انتخاب کرده یا وفادارش هستند، پنهان می‌کند.[۲۲۲] در گزارش سالانهٔ گزارشگران بدون مرز، خامنه‌ای در «زمره درندگان آزادی رسانه‌ها» در جهان قرار گرفته است.[۲۲۳][۲۲۴] در سال ۲۰۰۰، کمیتهٔ حمایت از روزنامه‌نگاران، او را یکی از ۱۰ دشمن آزادی بیان معرفی کرد.[۲۲۵] در همین راستا در اوایل کار مجلس ششم، هنگامی که طرح اصلاح قانون مطبوعات، تهیه شد تا در جلسهٔ علنی مجلس مطرح شود، خامنه‌ای با حکم حکومتی، دستور داد این طرح مسکوت گذاشته شود.[۲۲۶] به گفته کاظم علمداری، جامعه‌شناس، ولی فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی دارای اختیارات نامحدود است و قانون اساسی برای رهبر حقوق دیکتاتوری قائل شده است.[۲۲۷] دیوید والچنسکی در کتاب بدترین ۲۰ دیکتاتور زنده جهان خامنه‌ای را در رده نهم قرارداده است.[۲۲۸]

شرکت متا در ۸ فوریه ۲۰۲۴ همه حساب‌های خامنه‌ای را به دلیل نقض قواعد مربوط به ترویج «سازمان‌ها و افراد خطرناک» مسدود کرد. این حساب‌ها شامل حساب اینستاگرام با بیش از ۵ میلیون دنبال‌کننده، حساب انگلیسی اینستاگرام با ۲۰۴ هزار دنبال‌کننده و فیس‌بوک است.[۲۲۹][۲۳۰]

نوع نگرش خامنه‌ای از زبان دیگران

به گفته بی‌بی‌سی، در رابطه با فهم دیدگاه‌های او باید تأکید کرد در ایران خبرنگاران حق سؤال پرسیدن از خامنه‌ای را ندارند و البته انتقاد از او هزینه‌هایی دارد. همیشه این گفتگو یک‌طرفه است، خامنه‌ای در منبری می‌نشیند و سخنرانی می‌کند که دیدگاه‌های او را باید بیشتر در سخنرانی‌های او جست.[۲۳۱] از نگاه علی‌اکبر ولایتی، شیوه مبارزاتی خامنه‌ای، بر اساس اندیشه اسلامی و گرفتن مبانی مبارزاتی از منابعی چون قرآن و احادیث در تقابل با اندیشه‌های مادی‌گرایانه، مارکسیستی و لیبرال بوده است. ولایتی از جمله علل موفقیت خامنه‌ای در مبارزات سیاسی را داشتن نگاه چند بعدی، استفاده از شبکه عظیم اطلاع‌رسانی نهضت سید روح‌الله خمینی و استفاده از منبر و عملگرایی می‌داند.[۱۰] گرت پورتر معتقد است درباب فتوای خامنه‌ای مبنی بر حرام بودن تولید سلاح هسته‌ای، سابقه عدم تلافی از حملات شیمیایی عراق علیه ایران قویاً نشان می‌دهد که بیزاری رهبر ایران از تولید سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای ریشه‌ای عمیق و صادقانه دارد. به گفته او به نقل از محسن رفیق‌دوست خمینی نیز در زمان جنگ ایران و عراق با وجود تلاش‌هایی برای ساخت سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای تولید و استفاده از این سلاح‌ها را حرام اعلام کرد. از سال ۲۰۱۲، موضع رسمی دولت باراک اوباما، استقبال از وجود فتوای ضد هسته‌ای خامنه‌ای بوده است.[۱۷۶] با این وجود به گفته ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، فتوای خامنه‌ای، هرگز مبنای تصمیم‌گیری آمریکا برای جلوگیری از دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای نبوده است.[۲۳۲] بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اکتبر ۲۰۱۵، با نشان دادن کتاب فلسطین وی می‌گوید: «این کتاب آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر ایران است که در آن سخنرانی‌هایی برای ریشه‌کن کردن اسرائیل «طی ۲۵ سال» وجود دارد.»[۲۳۳]

مایک پومپئو دربارهٔ دیدگاه خامنه‌ای دربارهٔ هولوکاست می‌گوید: «ایالات متحده، اظهارات منزجرکننده و یهودی‌ستیزانهٔ خامنه‌ای را محکوم می‌کند؛ این اظهارات، جایی در توییتر یا سایر شبکه‌های اجتماعی ندارد. ما می‌دانیم که ادبیات سخیف (لفاظی‌های خبیثانه)[۲۳۴] خامنه‌ای، بازتاب سنت رواداری مردم ایران نیست».[۲۳۵] به‌گفتۀ حمید کیهان در بی‌بی‌سی، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی در اواخر سال ۱۳۹۲ و هم‌زمان با شدت گرفتن مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم‌های خارجی در ۲۴ ماده برای اجرا به دولت ابلاغ شد. به‌ روایت او، بخش عمدۀ این سند شامل شعارهایی در مورد اهدافی ماهیتاً مطلوب اما عمدتاً غیراجرایی است و در بخش‌های دیگر نیز موضوعاتی به عنوان راهبرد عنوان شده که دستیابی به آنها در شرایط کنونی ایران ناممکن است. مطابق اظهارات او، شاید بخش‌هایی از آن از لحاظ منطق اقتصاد با مشکلاتی روبرو باشد اما بخش‌های دیگری از آن دست‌کم به‌طور تلویحی حاوی راهبردهای اجرایی است.[۲۳۶] به‌گفتۀ فریدون خاوند، در مجموع، این سیاست‌ها فهرستی مرکب از هدف‌های بسیار بدیهی است که در برنامۀ اقتصادی خیلی از کشورها می‌توان دید. این که چرا این سیاست‌ها پیش از این اجرا نشده جای سؤال است.[۲۳۷]

نوع عملکرد خامنه‌ای از زبان دیگران

سرژ میشل و پائولو وودز بر این باورند که سخنرانی‌های خامنه‌ای مجموعه‌ای است از «تهدیدها و شعارهای تو خالی» که با اعتقاد بر تئوری توطئه و روحیهٔ شدید ضد آمریکایی همراه است، او همه‌جا «دسیسهٔ دشمنان» را می‌بیند و قدرت‌های خارجی را «مستکبر»، «شیطانی»، «آزمند»، «منفور»، «واپس‌گرا»، «برتری‌طلب»، «سرطانی»، «ستمکار»، «زهرآگین» و «تجسم شیطان» توصیف می‌کند. این صفات هم به دولت‌های غربی و هم به سرویس‌های اطلاعاتی‌شان سیا، موساد، اینتلیجنت سرویس، اطلاق می‌شود.[۲۳۸] دونالد ترامپ رئیس‌جمهور سابق آمریکا در نقد عملکرد خامنه‌ای می‌گوید: «مردم نجیب ایران، که آمریکا را دوست دارند، سزاوار دولتی هستند که بیش از تمرکز بر کشتن آن‌ها به جرم احترام‌خواهی، به آن‌ها کمک کند تا به رؤیاهایشان دست یابند. رهبران ایران به جای آنکه ایران را به سمت ویرانی بکشانند، باید هراس‌افکنی را کنار بنهند و ایران را دوباره باعظمت کنند»[۲۳۹] ۱۹ آذر ۱۴۰۱، در جریان خیزش سراسری مردم ایران ابوالفضل قدیانی در بیانیه‌ای بعد از اعدام محسن شکاری، از خامنه‌ای به عنوان «جبار تمامیت‌خواه» و «خودکامۀ خونریز» نام برد و افزود: «او باید بداند نمی‌تواند ملت ایران را با اعدام و بگیر و ببندِ معترضان مرعوب کند و برعکس، این جنایت‌ها عزم ملت را در سرنگونی خامنه‌ای و نظامش راسخ‌تر می‌کند.»[۲۴۰][۲۴۱] روز دوشنبه ۵ دی ۱۴۰۱، سخنانی از ابوالفضل قدیانی منتشر شد، وی خامنه‌ای را «بزرگ‌ترین دشمن ملت ایران» و مصداق تمام و کمال «مفسد فی‌الارض و محارب» نامید و نوید آن را داد که «مطمئن باشید این حکومت رفتنی است.»[۲۴۲][۲۴۳][۲۴۴]

در تیر ۱۴۰۱، ابوالفضل قدیانی در مورد کنترل قوه قضائیه توسط خامنه‌ای قبل از رفتن به زندان گفت: «فقط با برکناری علی خامنه‌ای، خودکامۀ قدرت پرستِ نظام سرکوبگر جمهوری اسلامی است که دستگاه قضایی مستقل که از ارکان اصلی استقرار دموکراسی و اجرای عدالت است می‌تواند ایجاد شود و امیدوارم این مهم چندان طول نکشد.»[۲۴۵]

شیوع کروناویروس

در ۱۹ دی ۱۳۹۹، خامنه‌ای واردات واکسن کووید ۱۹ ساخت آمریکا و انگلیس را ممنوع اعلام کرد و گفت که به این واکسن‌ها اعتماد ندارد و حتی به فرانسه هم خوشبین نیست.[۲۴۶][۲۴۷] ساعاتی بعد جمعیت هلال‌احمر ایران ورود ۱۵۰ هزار دوز واکسن کرونای شرکت فایزر از آمریکا را منتفی نمود.[۲۴۸] بسیاری از ایرانیان نسبت به این دستور واکنش نشان دادند که همراه با خشم، بُهت و ناباوری بود.[۲۴۹] شبکه اجتماعی توییتر این سخنان را به‌خاطر «نشر اطلاعات غلط دربارهٔ واکسن کرونا» از حساب‌های کاربری خامنه‌ای به زبان‌های انگلیسی، عربی، اسپانیایی، روسی و فرانسوی حذف کرد.[۲۵۰][۲۵۰]

وی در قسمتی از سخنرانی خود با اشاره به آیه ۱۱۲ سوره انعام[۲۵۱] گفت «هم دشمنان جنّی، هم دشمنان انسی وجود دارند و این‌ها به هم کمک هم می‌کنند؛ سیستم‌های اطّلاعاتیِ خیلی از کشورها علیه ما با همدیگر همکاری می‌کنند.»[۲۵۲] به روایت رادیو زمانه خامنه‌ای در این فراز از سخنانش به احتمال همکاری جن و انس در شیوع کرونا در ایران اشاره کرده است[۲۵۳] در مقابل، خبرگزاری تسنیم این روایت را تحریف سخنان علی خامنه‌ای برشمرده است.[۲۵۴]

مدتی بعد، سازمان عفو بین‌الملل به اظهارات خامنه‌ای واکنش نشان داد و در بیانیه‌ای نوشت: «تصمیم رهبر جمهوری اسلامی ایران برای ممنوع کردن دسترسی میلیون‌ها نفر از مردم ایران به واکسن‌های حیاتی آمریکایی و انگلیسی کرونا نادیده انگاشتن حق حیات و حق سلامت است. خامنه‌ای در حال بازی با جان میلیون‌ها انسان است. مقام‌های ایرانی باید فوراً به این بی‌اعتنایی شرم‌آور به تعهدات حقوق بشری پایان دهند.»[۲۵۵]

ده‌ها تن از متخصصان، استادان و کنش‌گران سیاسی و مدنی کشور، خامنه‌ای را مسئول «فاجعه ملی» ناشی از گسترش ویروس کرونا دانستند؛ چون او به‌عنوان بالاترین و قدرتمندترین فرد حکومت «تصمیم نابخردانه» در رد کردن بعضی کمک‌های جهانی و اخراج پزشکان بدون مرز را توجیه نموده و از «نظریه مضحک» ترور بیولوژیک دفاع می‌کند.[۲۵۶][۲۵۷][۲۵۸] ابوالفضل قدیانی، خامنه‌ای و ارگان‌های تحت فرمان او را مسبب اصلی شیوع وسیع کرونا دانسته که می‌خواهد با فریب و انحراف افکار عمومی و به خدمت گرفتن تئوری توطئه و جنگ بیولوژیک، ناکارآمدی و سوء مدیریت خود و ارگان‌های تحت فرمانش را تحت‌الشعاع قرار داده و لاپوشانی کند.[۲۵۹][۲۶۰][۲۶۱]

به گزارش رادیو فرانسه در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹، خامنه‌ای در سال ۱۳۹۹ برای اولین بار در جلسه شعرخوانی که هر سال در ماه رمضان برگزار می‌شود به‌دلیل تهدید شرایط شیوع ویروس کرونا شرکت نکرد. اما دولت روحانی خبر داد که نمازهای جمعه در مساجد در بیش از ۱۳۰ شهرستان برگزار می‌شوند. خامنه‌ای از ابتدای شروع شیوع ویروس کرونا از شرکت در کلیه تجمع‌ها و نشست‌های سیاسی و مذهبی خودداری کرده و پیام‌های خودش را برعکس دیگر رهبران جهان، از طریق کنفرانس‌های تصویری یا پیام‌های توئیتر داده است.[۲۶۲]

عزاداری محرم

در حالی که بسیاری از کارشناسان عنوان کرده بودند رعایت پروتکل‌ها و موازین بهداشتی ممکن نیست و خطر گسترش و گرفتن قربانیان بیشتر توسط ویروس کرونا (کووید ۱۹) وجود دارد، خامنه‌ای در ۱۰ مرداد ۱۳۹۹، ضمن تأکید بر رعایت تصمیمات ستاد مبارزه با کرونا، اعلام کرد که برگزاری عزاداری در شهرهای مختلف از جمله تهران «با رعایت پروتکل‌ها» بلامانع است.[۲۶۳][۲۶۴] این در حالی بود که خامنه‌ای در شامگاه ۵ شهریور ۱۳۹۹، شب مراسم عزاداری محرم را بدون حضور جمعیت در سالن محل ملاقات‌های عمومی خودش، با حضور یک قاری قرآن و دو تن از نزدیکانش برگزار کرد.[۲۶۴]

دیدگاه دربارهٔ رهبری خامنه‌ای

خامنه‌ای تاکنون چندین بار در زمینه چگونگی رهبری و اداره کشور مورد انتقاد قرار گرفته است. به نوشته جلال کیهان‌منش، اغلب مخالفان وی در ایران را دستگاه‌های اطلاعاتی دستگیر، زندانی، محصور، یا حذف می‌کنند.[۲۶۵] تاکنون روزنامه‌نگاران بسیاری به دلیل انتقاد از او یا سازمان‌های زیر نظر او دستگیر شده و به زندان افتاده‌اند.[۲۶۶] از این میان می‌توان به احمد زیدآبادی، عبدالله نوری، محمد نوری‌زاد، عیسی سحرخیز، محسن سازگارا و اکبر گنجی اشاره کرد.[۲۶۷] پس از انتخابات جنجال‌برانگیز ۱۳۸۸ در ایران، انتقاد از روش رهبری خامنه‌ای بالاتر گرفت. کسانی چون محمد نوری‌زاد و مهدی خزعلی از جمله کسانی بودند که با نوشتن نامه‌های انتقادی از او، روش برخورد نیروهای زیر فرمانش را در برخورد و کشتن معترضان به انتخابات زیر سؤال بردند. پاسخ حکومت به این افراد دستگیری و شکنجه آن‌ها بوده است؛ به گونه‌ای که نیروهای اطلاعاتی نوری‌زاد و خزعلی را بارها دستگیر و مورد ضرب و شتم قرار دادند.[۲۶۸] نوری‌زاد در یکی از واپسین نامه‌های خود به خامنه‌ای، او را به‌دلیل کارنامه سیاسی‌اش به عدم کفایت سیاسی و توانایی رهبری کشور متهم کرد.[۲۶۹] در بیانیه ۱۴ فعال سیاسی که در خرداد ۱۳۹۸ منتشر شد، امضاکنندگان خواستار تغییر قانون اساسی و استعفای رهبری شدند.[۲۷۰] ۱۴ تن از فعالین حوزۀ زنان نیز با انتشار بیانیه‌ای مشابه خواستار «استعفای خامنه‌ای» و «گذار از جمهوری اسلامی» شدند.[۲۷۱] افراد مختلفی از جمله ابوالفضل قدیانی، کاظم علمداری و دیوید والچنسکی حکومت خامنه‌ای را استبدادی و دیکتاتوری می‌دانند.[۲۲۸][۲۷۲][۲۷۳] پوریا ماهرویان در بی‌بی‌سی می‌گوید خامنه‌ای در سه دهه رهبری خود چندین‌ بار از حکم حکومتی استفاده کرده است. به‌گفتهٔ او، این حکم دخالتی مستقیم و مغایر با روالی است که قانون اساسی و وظایف سه قوه و ارکان دیگر پیش‌بینی کرده‌اند. مخالفان حکم حکومتی، آن را خلاف اصول دموکراسی می‌دانند و موافقانش آن را از اختیارات ولی فقیه برای باز کردن بن‌بست و عبور از بحران برمی‌شمارند.[۲۷۴] حسین باستانی تحلیل‌گر بی‌بی‌سی، استفاده از حکم حکومتی را موجب تضعیف قوای سه‌گانه می‌داند و معتقد است اجرای این احکام می‌تواند به انهدام کلی ساختار مدیریتی جمهوری اسلامی منجر شود.[۲۷۵]

دیدگاه دربارهٔ مرجعیت خامنه‌ای

پس از درگذشت خمینی و در پی انتشار فهرستی از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم که در آن نام مراجع تقلید آورده شده بود، خامنه‌ای به عنوان مرجع تقلید معرفی شد. چنین چیزی واکنش تعدادی از مراجع تقلید را دربرداشت. منتقدان بر این باور بودند که خامنه‌ای درجه مرجعیت ندارد. در سال ۱۳۷۶ و چند ماه پس از انتخابات دوم خرداد، حسینعلی منتظری که یکی از استادان او بود، در یک سخنرانی به شدت از خامنه‌ای انتقاد کرد و شیوه رفتار دفتر او در پاسخ به استفتائات را مبتذل کردن مرجعیت قلمداد کرد.[۲۷۶] منتظری در سخنرانی سیزدهم رجب خود در سال ۱۳۷۶، اعلمیت خامنه‌ای را مورد تردید قرار داد و وی را از ورود به وادی مرجعیت به دلیل نداشتن صلاحیت منع کرد.[۲۷۷] این سخنرانی (معروف به سخنرانی ۱۳ رجب) بعدها حصر منتظری را در پی داشت. منتظری تا هنگام مرگ در آذر سال ۱۳۸۸ منتقد رهبری خامنه‌ای باقی ماند و در سخنرانی‌هایش درخواست انتخابات آزاد، واگذاری قدرت و اجازه انتقاد از او داشت.[۲۷۸] محمد مؤمن دلیل رای ندادن به رهبری خامنه‌ای در جلسه ۱۴ خرداد را این‌گونه توضیح داد که آن زمان هنوز قانون اساسی جدید که در آن، شرط مرجعیت حذف شد، به تصویب نرسیده بود.[۲۷۹] با این حال، او بعدها از شایستگی خامنه‌ای برای احراز مقام رهبری دفاع کرد.[۱۰]

در شهریور ۱۴۰۱، سید کاظم حائری از مراجع شیعه عراق به دلیل بیماری و ناتوانی جسمی از مرجعیت کناره‌گیری کرد و از مقلدین خود خواست به جای مراجع شیعه عراقی در شهر نجف، از خامنه‌ای پیروی کنند و او را «شایسته‌ترین فرد برای رهبری امت اسلام» توصیف کرد.[۲۸۰]

در بسیاری از موارد، نقد از سید علی خامنه‌ای منجر به بازداشت یا محاکمه قضایی تحت عنوان «اجماع و تبانی علیه نظام یا تشویش اذهان عمومی و دروغ پراکنی و براندازی نظام» و صدور احکام سنگین قضایی شده است.[۲۸۱] یک نمونهٔ اخیر از این نقدها، بیانیه ۱۴ فعال سیاسی است که در خرداد ۱۳۹۸ منتشر شد و در نهایت منجر به صدور احکام طویل زندان، تبعید و ممنوعیت از هرگونه فعالیت برای برخی از امضاکنندگان شد.[۲۸۲]

اتهام‌ها و محکومیت‌ها

مقاله‌های اصلی: ترور میکونوس و بمب‌گذاری آمیا
لوح یادبود قربانیان ترور میکونوس در برلین روبروی رستوران میکونوس

در شهریور ۱۳۷۱، اعضای هیئت نمایندگی حزب دموکرات کردستان ایران که با گروهی از فعالان سیاسی ایرانی در رستورانی به‌نام میکونوس در برلین، آلمان نشستی را برگزار کرده بودند، ترور شدند.[۲۸۳] دادگاهی در آلمان در سال ۱۳۷۶، طی حکمی کمیته امور ویژه جمهوری اسلامی را که خامنه‌ای یکی از اعضای آن بود، به دادن دستور ترور میکونوس، متهم کرد.[۲۸۴] محمود محمدی، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه ایران، این اتهام را رد کرد.[۲۸۵] پس از این حکم، آلمان و ایران سفرای خود در دو کشور را فرا خواندند و آلمان چهار دیپلمات ایرانی را از این کشور اخراج کرد. همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا سفرای خود را از ایران فرا خواندند. ایران نیز در پاسخ، تمام سفیران خود را از کشورهای عضو این اتحادیه فرا خواند و روابط دو طرف دچار بحران شد.[۲۸۶] این اختلاف‌ها تا سه ماه بعد و پیروزی محمد خاتمی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۷۶ ادامه داشت.[۲۸۷][۲۸۸] این واقعه، موجی از اعتراضات را در میان مردم ایران علیه آلمان برانگیخت.[۲۸۹] صدها تن از ایرانیان مخالف حکومت پس از اعلام حکم، به شادمانی و رقص در خیابان‌های آلمان پرداختند و آلمان به شهروندانش درمورد سفر به ایران هشدار داد.[۲۹۰]

بمب‌گذاری آمیا در سال ۱۹۹۴ منجر به کشته شدن ۸۵ نفر در بوئنوس آیرس، آرژانتین شد. یک قاضی آرژانتینی در سال ۲۰۰۳ دستور بازداشت چهار مقام دولتی ایران را صادر کرد که به‌گفتۀ او در سازمان‌دهی و انجام بمب‌گذاری، کمک کردند. این کیفرخواست واکنش ایران را به همراه داشت؛ حمیدرضا آصفی، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه ایران، گفت که مدرکی در خصوص دخالت ایران ارائه نشده و این اتهامات را «ساخته شده توسط محافل صهیونیستی اسرائیل و آمریکا» خواند. نیویورک تایمز مدعی است که عبدالقاسم مصباحی — یکی از افراد بلندپایهٔ وزارت اطلاعات ایران که در سال ۱۹۹۶ به آلمان گریخت — در مصاحبه‌ای با بازپرس دادگاه آمیا، که برای رسیدگی به پرونده بمب‌گذاری آمیا برگزار شده بود، خامنه‌ای را متهم کرد که عامل اصلی این ترور بود و ۲۰۰ میلیون دلار از حساب مشترک خود با احمد خمینی در بانک سوئیس را صرف این کار کرده است.[۲۹۱] به‌گفتۀ رونن برگمن، موساد در گزارشی که در تیر ۱۴۰۱ منتشر کرد گمان‌ها مبنی بر دست داشتن مقامات ایرانی یا آرژانتینی در بمب‌گذاری آمیا را رد کرد و حزب‌الله لبنان را عامل این بمب‌گذاری معرفی کرد.[۲۹۲] در فروردین ۱۴۰۴ سباستین باسو، دادستان اصلی پرونده انفجار آمیا، مرکز یهودیان آرژانتین در بوئنوس آیرس، از دادگاه فدرال این کشور خواست که برای علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی حکم بازداشت داخلی و بین‌المللی صادر کند. سباستین باسو، دادستان کل آرژانتین، استدلال کرده که علی خامنه‌ای «حامی اصلی گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان» است و شخصاً «دبیرکل» آن را به عنوان نماینده خود در لبنان منصوب کرده است.[۴][۵]

به‌دنبال اعتراضات آبان ۱۳۹۸ که بنا به گفتهٔ رویترز منجر به کشته‌شدن حدود ۱٫۵۰۰ نفر شد،[۲۹۳][۲۹۴] هیئت قضات دادگاه بین‌المللی مردمی آبان، دولت و به‌خصوص ۱۳ تن از سران جمهوری اسلامی از جمله خامنه‌ای را به جنایت علیه بشریت محکوم کرد.[۲۹۵] به گفته بی‌بی‌سی حکم این دادگاه لازم‌الاجرا نیست.[۲۹۶]

در ژوئن ۲۰۱۹، ایالات متحده، خامنه‌ای و دفتر او را تحریم کرد. به گفتهٔ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، خامنه‌ای و نزدیکانش «از دسترسی به منابع مالی کلیدی و پشتیبانی» محروم خواهند شد.[۲۹۷][۲۹۸][۲۹۹] در ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ۱۷ سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی به رهبری تد کروز، سناتور ایالت تگزاس، طرحی را به مجلس سنا جهت اعمال تحریم بر خامنه‌ای و ابراهیم رئیسی ارائه کردند. تد کروز دربارهٔ این تحریم‌ها، خامنه‌ای را به «فساد، خشونت و دزدیدن اموال ایرانیان» متهم کرد.[۳۰۰][۳۰۱]

دارایی‌ها

به‌گفتۀ محمدحسن رحیمیان و احمد مروی، از مسئولان سابق بیت رهبری زندگی شخصی خامنه‌ای بیشتر با استفاده از نذورات مردمی می‌گذرد و حقوقی دریافت نمی‌کند.[۳۰۲][۳۰۳] محمد محمدی گلپایگانی، رئیس دفتر خامنه‌ای نیز سطح زندگی وی را پایین‌تر از حد متوسط ایران توصیف کرده است.[۳۰۴] حیدر رحیم پور ازغدی و غلامعلی حداد عادل می‌گویند که وی زندگی ساده‌ای دارد و اوایل در دهه ۶۰، کل وسایل زندگی وی در حد یک وانت بوده است و غذایشان ساده‌تر از حالت معمول است.[۳۰۵][۳۰۶]

برخی خبرگزاری‌ها، ادعای ساده‌زیستی خامنه‌ای را رد کرده و دارایی امپراتوری مالی وی را «۲۰۰ میلیارد دلار» می‌دانند.[۳۰۷][۳۰۸][۳۰۹] در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۳، خبرگزاری رویترز، پس از تحقیقات شش‌ماهه خود گزارش داد که خامنه‌ای، ۹۵ میلیارد دلار را در کنترل و مدیریت خود دارد. اصلی‌ترین کانون این دارایی «ستاد اجرایی فرمان امام» است. این کانون اقتصادی تقریباً بخش‌های اصلی اقتصاد ایران مانند صنایع نفت، بازار پول و ارتباطات را در دست دارد. این ستاد، سرمایه اولیه‌اش را از طریق ضبط و مصادرهٔ اموال مردم عادی ایران، از اعضای اقلیت‌های دینی گرفته تا تجار و ایرانیان خارج از کشور، تشکیل داده است.[۳۱۰][۳۱۱][۳۱۲][۳۱۳] به‌گفتۀ بهزاد نبوی، چهار نهاد «ستاد اجرایی فرمان امام»، «قرارگاه خاتم‌الانبیاء»، «آستان قدس رضوی» و «بنیاد مستضعفان» ۶۰ درصد از ثروت ایران را به خود اختصاص داده و در اختیار دارند. این چهار نهاد وابسته به دفتر رهبر جمهوری اسلامی هستند.[۳۱۴] در ۶ مرداد ۱۳۹۹، سید پرویز فتاح، رئیس وقت بنیاد مستضعفان، در یک نشست خبری اعلام کرد که این بنیاد در سال ۱۳۹۸، ۳۶ هزار میلیارد تومان درآمد و ۷ هزار میلیارد تومان سود از گردش مالی خود داشته است.[۳۱۵][۳۱۶][۳۱۷] احمد توکلی در گفت‌و‌گویی با روزنامه اعتماد در مرداد ۹۹، با اشاره به ۳۶ هزار میلیارد تومان گردش مالی بنیاد مستضعفان در سال گفت: «به‌اجرا درآمدن طرح شفافیت مالی کشور باید از دفتر خامنه‌ای شروع شود، در حالی که این دفتر مانع‌تراشی کرده و نمی‌گذارد این طرح پیش برود».[۳۱۸] به‌گفتۀ صدای آمریکا به نقل از رویترز، خرید سهام یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی، و خرید سهام بزرگ‌ترین شرکت مخابراتی کشور در سال ۲۰۰۹ میلادی، یکی از اقدامات خامنه‌ای بود که توسط ستاد اجرایی فرمان امام اجرا شد و در نتیجه، این ستاد به‌عنوان یکی از صندوق‌های بزرگ سرمایه‌گذاری خصوصی جهان در سال ۲۰۱۰ درآمد.[۳۱۰]

وضعیت جسمانی

خامنه‌ای بر تخت بیمارستان پس از ترور نافرجام

خامنه‌ای در ۶ تیر ۱۳۶۰ در هنگام سخنرانی هدف ترور ناموفق قرار گرفت.[۳۱۹] او از ناحیه سینه، کتف و دست راست آسیب جدی دید[۱۰] و دست راست او از کار افتاد.[۳۲۰] در صبح ۱۷ شهریور ۱۳۹۳، وبگاه رسمی خامنه‌ای از عمل جراحی پروستات وی خبر داد. علیرضا مرندی، رئیس تیم معالج وی اعلام کرد: «مدتی بود که این عارضه در رهبر انقلاب ایجاد شده بود و نظر پزشکان این بود که اکنون زمان مناسبی برای عمل است و رهبر معظم انقلاب نیز از نظر پزشکان معالج تبعیت کردند». خامنه‌ای پس از هفت روز بستری، در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۹۳ از بیمارستان مرخص شد.[۳۲۱] او پیش از رفتن به بیمارستان در مصاحبه با شبکهٔ خبر گفت: «جای نگرانی نیست. این به معنای آن نیست که مردم دعا نکنند، لیکن ان‌شاالله جای نگرانی نیست و یک عمل خیلی معمولی و عادی است.»[۳۲۲]

شایعات و گمانه‌زنی‌ها

در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰، ویکی‌لیکس بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های طبقه‌بندی شده وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا را افشا کرد. در یکی از اسناد، یک پیام در تابستان سال ۲۰۰۹ توسط کنسولگری آمریکا در استانبول ارسال شده است. در این پیام یک تاجر که نام و هویتش فاش نشده و از نزدیکان هاشمی رفسنجانی است، گفته است که خامنه‌ای به نوع نادری از سرطان خون مبتلاست و انتظار می‌رود در ماه‌های آینده بمیرد.[۳۲۳][۳۲۴] در سال ۲۰۱۵، روزنامه فرانسوی فیگارو ادعا کرد که خامنه‌ای مبتلا به سرطان درجه چهار پروستات است و این خبر را از «چندین منبع در محافل اطلاعاتی غربی» به دست آورده است.[۳۲۵] مرحله چهارم این نوع سرطان وخیم‌ترین مرحله تلقی می‌شود و به گفته این روزنامه، منابع پزشکی اعتقاد داشتند که خامنه‌ای بیش از ۲ سال عمر نخواهد کرد.[۳۲۶]

بنابر گزارش بی‌بی‌سی و بازنشر آن توسط وبگاه نیوزویک و سان در آذر ۱۳۹۹، یک کاربر تأیید شده از سوی توییتر با حدود ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده به اسم «محمد مجید» — با نام کاربری محمد اهوازی — نوشت که حال خامنه‌ای رو به وخامت است و به این علت، دیدار او با حسن روحانی در روز جمعه لغو شده و مسئولیت بیت رهبر به مجتبی خامنه‌ای منتقل شده است. او نوشت که اطرافیان وی، این دفعه نگران شده‌اند و پزشکان ارشد بیمارستان مسیح دانشوری برای معاینه حضور یافتند.[۳۲۶][۳۲۷][۳۲۸] با این وجود؛ مهدی فضائلی، از چهره اصولگرایان و از اعضای دفتر خامنه‌ای این موضوع را تکذیب کرد.[۳۲۹]

در شهریور ۱۴۰۱، پس از لغو دیدار سالانه با اعضای مجلس خبرگان رهبری، گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ وخامت حال خامنه‌ای آغاز شد.[۳۳۰][۳۳۱] روز ۲۳ شهریور علیرضا افشار، که برخی رسانه‌ها از جمله سایت العربیه او را محافظ پیشین میرحسین موسوی معرفی کرده‌اند، در صفحه توییتر خود مدعی شد که با گذشت دو شبانه‌روز، شیفت حلقه‌های چهارگانه محافظان خامنه‌ای تعویض نشده؛ در اندرونی بیت رهبری خبری است که نمی‌خواهند فعلاً به بیرون درز کند.[۳۳۲] نیویورک تایمز در ۲۵ شهریور به نقل از چهار منبع، در گزارشی نوشت که خامنه ای با «درد شدید معده و تب بالا مواجه شده» و «پس از عمل جراحی برای رفع انسداد روده» او اکنون در بستر بیماری است.[۳۳۳][۳۳۴][۳۳۵][۳۳۶]‌[۳۳۷] در ۲۶ شهریور رسانه‌های حکومتی عکسی از خامنه ای در مراسم مذهبی منتشر کردند و سعی در پایان گمانه زنی‌ها داشتند.[۳۳۸] اما نیویورک تایمز بر درست بودن گزارش پافشاری کرد و نوشت که از منابع ارشد این خبر را دریافت کرده است. به نوشته این روزنامه، ایستاده سخن گفتن او و عدم توانایی برای نشستن طولانی مدت، نشانه‌های بیماری خامنه‌ای را نشان می‌داد.[۳۳۹]

جستارهای وابسته

یادکردها

  1. ↑ «"IRAN 2015 HUMAN RIGHTS REPORT"» (PDF). بایگانی‌شده (PDF) از روی نسخه اصلی در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۳.
  2. ↑ «محکومیت خامنه‌ای توسط عفو بین‌الملل در ارتباط با ممنوع‌کردن دسترسی مردم ایران به واکسن – dorrtv». web.archive.org. ۲۰۲۳-۱۱-۲۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۱۰.
  3. ↑ «عضو خبرگان رهبری: نیروهای آتش به اختیار برای مقابله با جن و انس وارد عمل شوند». www.radiozamaneh.com. ۲۰۲۰-۰۴-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۱۰.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ فردا، رادیو (۲۰۲۵-۰۴-۱۰). «دادستان آرژانتین خواستار صدور حکم جلب خامنه‌ای به اتهام دخالت در انفجار آمیا شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۴.
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ «دادستان آرژانتین خواستار صدور حکم جلب علی خامنه‌ای شد – DW – ۱۴۰۴/۱/۲۱». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۴.
  6. ↑ ایسنا. «واکنش مرندی به ادعای نیویورک تایمز دربارهٔ وضعیت سلامتی رهبر انقلاب».
  7. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/fa/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  8. ↑ «When the Supreme Leader emerges, he'll be leading a changed Iran». www.bbc.com (به English). ۲۰۲۵-۰۶-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۶.
  9. ↑ «خامنه‌ای پس از هفته‌ها غیبت در مراسم شب عاشورا حاضر شد و از مداح خواست که «ای ایران» بخواند». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۷-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۷-۰۷.
  10. ↑ ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ ۱۰٫۱۰ ۱۰٫۱۱ ۱۰٫۱۲ ۱۰٫۱۳ ۱۰٫۱۴ ۱۰٫۱۵ ۱۰٫۱۶ ۱۰٫۱۷ ۱۰٫۱۸ ۱۰٫۱۹ ۱۰٫۲۰ ۱۰٫۲۱ ۱۰٫۲۲ ۱۰٫۲۳ ۱۰٫۲۴ ۱۰٫۲۵ ۱۰٫۲۶ ۱۰٫۲۷ ۱۰٫۲۸ ۱۰٫۲۹ ۱۰٫۳۰ ۱۰٫۳۱ ۱۰٫۳۲ ۱۰٫۳۳ ۱۰٫۳۴ ۱۰٫۳۵ ۱۰٫۳۶ ۱۰٫۳۷ ۱۰٫۳۸ ۱۰٫۳۹ ۱۰٫۴۰ ۱۰٫۴۱ ۱۰٫۴۲ ۱۰٫۴۳ ۱۰٫۴۴ ۱۰٫۴۵ ۱۰٫۴۶ ۱۰٫۴۷ ۱۰٫۴۸ ۱۰٫۴۹ ۱۰٫۵۰ ۱۰٫۵۱ ۱۰٫۵۲ ۱۰٫۵۳ ۱۰٫۵۴ ۱۰٫۵۵ ۱۰٫۵۶ ۱۰٫۵۷ ۱۰٫۵۸ [[#CITEREFولایتی1392|ولایتیالگو:ویرگول خطالگو:گیومه بازخامنه‌ایالگو:گیومه بستهالگو:ویرگول خطدبا]].
  11. ↑ الگو:پک/بن
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ الگو:پک/بن
  13. ↑ الگو:پک/بن
  14. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  15. ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ الگو:پک/بن
  16. ↑ الگو:پک/بن
  17. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  18. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  19. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]].
  20. ↑ الگو:پک/بن
  21. ↑ الگو:پک/بن
  22. ↑ [[#CITEREFبهبودی2012|بهبودیالگو:ویرگول خطشرح اسم]]الگو:ویرگول خطالگو:عدد به:الگو:چر الگو:عدد به.
  23. ↑ [[#CITEREFبهبودی2012|بهبودیالگو:ویرگول خطشرح اسم]]الگو:ویرگول خطالگو:عدد به:الگو:چر الگو:عدد به.
  24. ↑ [[#CITEREFبهبودی2012|بهبودیالگو:ویرگول خطشرح اسم]]الگو:ویرگول خطالگو:عدد به:الگو:چر الگو:عدد به.
  25. ↑ الگو:پک/بن
  26. ↑ الگو:پک/بن
  27. ↑ الگو:پک/بن
  28. ↑ ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ الگو:پک/بن
  29. ↑ الگو:پک/بن
  30. ↑ ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ الگو:پک/بن
  31. ↑ الگو:پک/بن
  32. ↑ ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ الگو:پک/بن
  33. ↑ الگو:پک/بن
  34. ↑ الگو:پک/بن
  35. ↑ الگو:پک/بن
  36. ↑ الگو:پک/بن
  37. ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ ۳۷٫۲ الگو:پک/بن
  38. ↑ الگو:پک/بن
  39. ↑ الگو:پک/بن
  40. ↑ «بازخوانی یک واقعه تاریخی / رئیس‌جمهوری که مظلوم بود و به مخالفت با ولایت متهم شد». ایرنا. ۲۰۱۳-۰۵-۲۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۱۱.
  41. ↑ ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ الگو:پک/بن
  42. ↑ الگو:پک/بن
  43. ↑ الگو:پک/بن
  44. ↑ ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ الگو:پک/بن
  45. ↑ الگو:پک/بن
  46. ↑ الگو:پک/بن
  47. ↑ الگو:پک/بن
  48. ↑ «واکنش خامنه‌ای در سه دهه حکمرانی به اعتراضات چه بوده؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۱ مهر ۱۴۰۱. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۴ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۲.
  49. ↑ «قتل‌های زنجیره‌ای ایران، بیست سال بعد». بی‌بی‌سی. ۳۰ آبان ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۸ بهمن ۱۴۰۰.
  50. ↑ «آیت‌الله خامنه‌ای و «قتل‌های زنجیره‌ای»». ایران اینترنشنال. ۲۰۱۸-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۲۰. کاراکتر C1 control character در |نشانی= در موقعیت 57 (کمک)
    1. تغییرمسیر الگو:ثابت
  51. ↑ «مروری بر اعتراضات مردمی پس از انقلاب اسلامی ایران؛ از مبارزه با حجاب اجباری تا مطالبات معیشتی». voanews. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲.
  52. ↑ «۲۰ سالگی توقیف مطبوعات؛ 'غمی که دائمی‌شد'». bbc. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲.
  53. ↑ «Iran Protests Spread to 10 Cities in Widest Unrest Since January». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۷ مارس ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲.
  54. ↑ ۵۴٫۰ ۵۴٫۱ «خیز نمایندگان برای تک نرخی کردن بنزین؛ حرکتی سیاسی یا مردمی؟». dw.com. دویچه وله. ۷ آذر ۱۳۹۸. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۸.
  55. ↑ «حمایت مقام معظم رهبری از تصمیم سران سه قوه». ایرنا. ۲۷ آبان ۱۳۹۸. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۹.
  56. ↑ «رهبر ایران با حمایت از افزایش بهای بنزین: تخریب و آتش زدن کار اشرار است». یورونیوز. ۱۷ نوامبر ۲۰۱۹. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۹.
  57. ↑ «آتش زدن به فلان بانک این کار مردم نیست، این کار اشرار است». خبرگزاری میزان. ۲۷ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۹.
  58. ↑ «سازمان عفو بین‌الملل: دست‌کم ۱۴۳ نفر در اعتراض‌های ایران کشته شده‌اند». dw.com. دویچه وله. ۴ آذر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۸.
  59. ↑ «حکم حکومتی خامنه‌ای؛ نمایندگان مجلس حتی اختیار مخالفت با افزایش سه‌برابری قیمت بنزین را هم ندارند». voanews.com. صدای آمریکا. ۳ آذر ۱۳۹۸. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۸.
  60. ↑ «لاریجانی: دولت گمان نمی‌کرد اجرای سهمیه‌بندی اینقدر تبعات داشته باشد / برای ریاست جمهوری برنامه‌ای ندارم». snn.ir. خبرگزاری دانشجو. ۱۰ آذر ۱۳۹۸. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۸.
  61. ↑ «رویترز: حدود ۱۵۰۰ نفر در اعتراضات آبان کشته شده‌اند». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۶.
  62. ↑ "Special Report: Iran's leader ordered crackdown on unrest - 'Do whatever it takes to end it'" (به انگلیسی). 2019-12-23. Archived from the original on 23 December 2019. Retrieved 2022-12-26.
  63. ↑ «رویترز: خامنه‌ای دستور داد «هر کار لازم است بکنید»، «۱۵۰۰» نفر کشته شدند». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۶.
  64. ↑ «رویترز: با دستور خامنه‌ای حدود ۱۵۰۰ نفر از معترضان کشته شدند». صدای آمریکا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۶.
  65. ↑ «موافقت رهبر ایران با 'شهید' خواندن بعضی کشته‌شدگان اعتراض‌های آبان». BBC News فارسی. ۲۰۱۹-۱۲-۰۴. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۲۶.
  66. ↑ «U.S. Department of State». United States Department of State (به English). بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۳۰ دسامبر ۱۹۹۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۳.
  67. ↑ «سپاه از حمله سنگین موشکی به پایگاه هوایی آمریکا در عراق خبر داد». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۰۱-۰۸. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۷.
  68. ↑ «شعار در برابر پلی‌تکنیک: مرگ بر این ولایت، این همه سال جنایت». www.radiozamaneh.com. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۲.
  69. ↑ ۶۹٫۰ ۶۹٫۱ «اعتراض‌ها به سرنگونی هواپیمای مسافربری توسط سپاه، به شهرهای مختلف کشیده شد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۲.
  70. ↑ «از «این ماه ماه آخره» تا «فرمانده کل قوا، استعفا، استعفا»». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۹.
  71. ↑ «ادامه اعتراضات دانشجویان به شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی؛ دست‌کم ۴ دانشجو در اعتراضات بازداشت شدند». صدای آمریکا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۷.
  72. ↑ «تشکر «او» از مسئولان شلیک به هواپیما». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۲.
  73. ↑ «تشکر «او» از مسئولان شلیک به هواپیما». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۲۷.
  74. ↑ «ابوالفضل قدیانی خامنه‌ای را مسئول فاجعه اصفهان دانست – DW – ۱۴۰۰/۹/۸». dw.com. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۵ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۷.
  75. ↑ France-Presse, Agence (2022-11-06). "Fresh protests erupt in Iran's universities and Kurdish region". the Guardian (به انگلیسی). Archived from the original on 26 November 2022. Retrieved 2022-11-19.
  76. ↑ «اعلام برائت خواهرِ خامنه‌ای از «خلافت مستبدانه» رهبر جمهوری اسلامی». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۴.
  77. ↑ «خواهر خامنه‌ای از برادرش اعلام برائت کرد». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۱۲-۰۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۴.
  78. ↑ «خواهر علی خامنه‌ای با برائت جستن از او جمهوری اسلامی را جنایتکار خواند». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۲-۱۲-۰۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۴.
  79. ↑ «خامنه‌ای از شبه نظامیان بسیجی موظف به سرکوب معترضان تمجید کرد». صدای امریکا. ۲۰۲۲-۱۱-۲۶. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۵.
  80. ↑ «دهمین هفته اعتراض‌های سراسری؛ خامنه‌ای: «بساط شرارت» جمع خواهد شد». صدای آمریکا. ۲۰۲۲-۱۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۱۲.
  81. ↑ «سازمان‌های حقوق‌بشری: حدود ۵۰ معترض طی یک هفته در کردستان، کرمانشاه و آذربایجان‌غربی کشته شدند». صدای آمریکا. ۲۰۲۲-۱۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۱۲.
  82. ↑ «آمار جان‌باختگان اعتراضات سراسری ایران تا ۲۶ آذر به ۴۹۶ نفر افزایش یافت». صدای آمریکا. ۲۰۲۲-۱۲-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۱۲.
  83. ↑ «علی خامنه‌ای حملات حماس را «حماسه» نامید و از طراحان آن تقدیر کرد». صدای آمریکا. ۲۰۲۳-۱۰-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۲۵.
  84. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/fa/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  85. ↑ «دیدار نخبگان و استعدادهای برتر علمی با رهبر انقلاب». دفتر حفظ و نشر آثار. ۱۱ مهر ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۱ مهر ۱۴۰۳.
  86. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/fa/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  87. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/fa/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  88. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/fa/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  89. ↑ «When the Supreme Leader emerges, he'll be leading a changed Iran». www.bbc.com (به English). ۲۰۲۵-۰۶-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۶.
  90. ↑ «گزارش اختصاصی از فروپاشی روانی خامنه‌ای در مخفی‌گاه زیر فشار حمله اسرائیل». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۶-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۳.
  91. ↑ «When the Supreme Leader emerges, he'll be leading a changed Iran». www.bbc.com (به English). ۲۰۲۵-۰۶-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۹.
  92. ↑ «رهبر انقلاب: رژیم صهیونی زیر ضربات جمهوری اسلامی تقریباً از پا درآمد». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۵-۰۶-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۹.
  93. ↑ Ravid, Barak (2025-06-27). "Trump suspends possible Iran sanctions relief after Khamenei speech". Axios (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-29.
  94. ↑ الگو:پک/بن
  95. ↑ الگو:پک/بن
  96. ↑ ۹۶٫۰ ۹۶٫۱ الگو:پک/بن
  97. ↑ الگو:پک/بن
  98. ↑ الگو:پک/بن
  99. ↑ «اعلام برائت خواهرِ خامنه‌ای از «خلافت مستبدانه» رهبر جمهوری اسلامی». رادیو فردا. ۱۶ آذر ۱۴۰۱. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۲۲.
  100. ↑ الگو:پک/بن
  101. ↑ الگو:پک/بن
  102. ↑ «ماجرای ازدواج سیدعلی/ خطبه عقد را چه کسی خواند؟». مشرق. ۸ آذر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۴.
  103. ↑ الگو:پک/بن
  104. ↑ الگو:پک/بن
  105. ↑ الگو:پک/بن
  106. ↑ الگو:پک/بن
  107. ↑ ۱۰۷٫۰ ۱۰۷٫۱ الگو:پک/بن
  108. ↑ الگو:پک/بن
  109. ↑ ۱۰۹٫۰ ۱۰۹٫۱ الگو:پک/بن
  110. ↑ «هشدار میرحسین موسوی دربارهٔ "توطئه رهبری موروثی" در ایران». dw.com. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۱۰.
  111. ↑ «خبرگان گزارش‌ها دربارهٔ «جانشینی موروثی» مجتبی خامنه‌ای را «شبهه‌پراکنی» خواند». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۱۰.
  112. ↑ الگو:پک/بن
  113. ↑ الگو:پک/بن
  114. ↑ الگو:پک/بن
  115. ↑ الگو:پک/بن
  116. ↑ الگو:پک/بن
  117. ↑ الگو:پک/بن
  118. ↑ الگو:پک/بن
  119. ↑ الگو:پک/بن
  120. ↑ الگو:پک/بن
  121. ↑ الگو:پک/بن
  122. ↑ الگو:پک/بن
  123. ↑ [[#CITEREFخامنه‌ای|خامنه‌ایالگو:ویرگول خطدرر الفوائد فی اجوبه القائد]].
  124. ↑ [[#CITEREFAbrahamian2008|Abrahamianالگو:ویرگول خطA History of Modern Iran]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  125. ↑ الگو:پک/بن
  126. ↑ الگو:پک/بن
  127. ↑ الگو:پک/بن
  128. ↑ الگو:پک/بن
  129. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  130. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  131. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  132. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  133. ↑ الگو:پک/بن
  134. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  135. ↑ الگو:پک/بن
  136. ↑ الگو:پک/بن
  137. ↑ الگو:پک/بن
  138. ↑ الگو:پک/بن
  139. ↑ «واکنش‌ها به تمجید خامنه‌ای از دانشجویان حامی غزه در آمریکا». بی‌بی‌سی فارسی. ۳۰ مه ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۴.
  140. ↑ الگو:پک/بن
  141. ↑ الگو:پک/بن
  142. ↑ الگو:پک/بن
  143. ↑ الگو:پک/بن
  144. ↑ [[#CITEREFآذرنگ1384|آذرنگالگو:ویرگول خطالگو:گیومه بازبنیاد دایرةالمعارف اسلامیالگو:گیومه بستهالگو:ویرگول خطدانشنامه جهان اسلام]].
  145. ↑ الگو:پک/بن
  146. ↑ الگو:پک/بن
  147. ↑ الگو:پک/بن
  148. ↑ الگو:پک/بن
  149. ↑ الگو:پک/بن
  150. ↑ الگو:یادکرد کتاب
  151. ↑ الگو:پک/بن
  152. ↑ ۱۵۲٫۰ ۱۵۲٫۱ الگو:پک/بن
  153. ↑ الگو:پک/بن
  154. ↑ ۱۵۴٫۰ ۱۵۴٫۱ الگو:پک/بن
  155. ↑ الگو:پک/بن
  156. ↑ «آیت‌الله خامنه‌ای ورود واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را ممنوع کرد». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۹ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۰۹.
  157. ↑ الگو:پک/بن
  158. ↑ الگو:پک/بن
  159. ↑ الگو:پک/بن
  160. ↑ الگو:پک/بن
  161. ↑ [[#CITEREFMajd,2008|Majd,الگو:ویرگول خطThe Ayatollah Begs to Differ]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  162. ↑ [[#CITEREFAmin Saikal2019|Amin Saikalالگو:ویرگول خطIran Rising: The Survival and Future of the Islamic Republic]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  163. ↑ [[#CITEREFاسد1393|اسدالگو:ویرگول خطالگو:گیومه بازتحلیل گفتمانی سیاست خارجی آیت الله خامنه ایالگو:گیومه بستهالگو:ویرگول خطپژوهش‌های سیاست اسلامی]].
  164. ↑ «Iran's supreme leader accuses Saudis of 'genocide' in Yemen». The Guardian. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۲.
  165. ↑ الگو:پک/بن
  166. ↑ "Assad meets Khamenei in first Iran visit since Syrian war began" (به انگلیسی). 2019-02-25. Archived from the original on 11 December 2020. Retrieved 2022-11-10.
  167. ↑ الگو:پک/بن
  168. ↑ الگو:پک/بن
  169. ↑ الگو:پک/بن
  170. ↑ الگو:پک/بن
  171. ↑ الگو:پک/بن
  172. ↑ الگو:پک/بن
  173. ↑ الگو:پک/بن
  174. ↑ «'انتقام سخت' کشته شدن قاسم سلیمانی؛ 'زمان مناسبی' که نرسید و 'مکان مناسبی' که پیدا نشد». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۱۳.
  175. ↑ الگو:پک/بن
  176. ↑ ۱۷۶٫۰ ۱۷۶٫۱ الگو:پک/بن
  177. ↑ الگو:پک/بن
  178. ↑ الگو:پک/بن
  179. ↑ «ند پرایس می‌گوید فتوای خامنه‌ای هرگز مبنای تصمیم آمریکا برای جلوگیری از دستیابی به سلاح هسته‌ای نبوده است». صدای آمریکا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۳ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۱۳.
  180. ↑ الگو:پک/بن
  181. ↑ الگو:پک/بن
  182. ↑ الگو:پک/بن
  183. ↑ الگو:پک/بن
  184. ↑ الگو:پک/بن
  185. ↑ الگو:پک/بن
  186. ↑ [[#CITEREFHovsepian-Bearce2016|Hovsepian-Bearceالگو:ویرگول خطPolitical Ideology…]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  187. ↑ الگو:پک/بن
  188. ↑ الگو:پک/بن
  189. ↑ ۱۸۹٫۰ ۱۸۹٫۱ الگو:پک/بن
  190. ↑ ۱۹۰٫۰ ۱۹۰٫۱ [[#CITEREFHughesFebruary 2000|Hughesالگو:ویرگول خطالگو:گیومه بازWomen and Reform in Iranالگو:گیومه بستهالگو:ویرگول خطUniversity of Rhode Island]].
  191. ↑ الگو:پک/بن
  192. ↑ الگو:پک/بن
  193. ↑ [[#CITEREFSadjadpour, Karim2009|Sadjadpour, Karimالگو:ویرگول خطالگو:گیومه بازReading Khamenei: The World View of Iran's Most Powerful Leaderالگو:گیومه بسته]].
  194. ↑ الگو:پک/بن
  195. ↑ الگو:پک/بن
  196. ↑ [[#CITEREFآبراهامیان1393|آبراهامیانالگو:ویرگول خطکودتا]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  197. ↑ الگو:پک/بن
  198. ↑ الگو:پک/بن
  199. ↑ الگو:پک/بن
  200. ↑ الگو:پک/بن
  201. ↑ الگو:پک/بن
  202. ↑ الگو:پک/بن
  203. ↑ [[#CITEREFKhameneʿi, ʿAlī2009|Khameneʿi, ʿAlīالگو:ویرگول خطالگو:گیومه بازJohn L. Espositoالگو:گیومه بستهالگو:ویرگول خطThe Oxford Encyclopedia of the Islamic World]].
  204. ↑ Farda, Radio (2019-11-15). "Iran's Khamenei Says Islamic Republic Not Enemy Of Jewish People". Radio Free Europe / Radio Liberty. Retrieved 2024-08-01.
  205. ↑ "Khamenei: Iran not calling for elimination of Jews, wants non-sectarian Israel". Reuters. 2019-11-15. Retrieved 2024-08-01.
  206. ↑ Kirsh, Elana; Pacchiani, Gianluca; Sokol, Sam; Fabian, Emanuel; Hafezi, Parisa; Rasheed, Ahmed; Bassam, Laila (2020-05-20). "Khamenei explains 'final solution' poster: I want Israel destroyed, not all Jews". The Times of Israel. Retrieved 2024-08-01.
  207. ↑ الگو:پک/بن
  208. ↑ الگو:پک/بن
  209. ↑ الگو:پک/بن
  210. ↑ الگو:پک/بن
  211. ↑ تسنیم. «خامنه‌ای به جوانان فرانسه: از رئیس‌جمهورتان بپرسید چرا تردید در هولوکاست، جُرم اما اهانت به پیامبر آزاد است؟».
  212. ↑ «دیوان عالی ایران حکم اعدام به اتهام توهین به پیامبر اسلام را «تأیید کرد»». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۱۳.
  213. ↑ — ماده ۵۱۳، قانون مجازات اسلامی ایران
  214. ↑ الگو:پک/بن
  215. ↑ الگو:پک/بن
  216. ↑ [[#CITEREFEconomist Intelligence2021|Economist Intelligenceالگو:ویرگول خطThe China challenge]].
  217. ↑ «فوربس: پوتین در صدر فهرست قدرتمندترین شخصیت‌های جهان قرار گرفت». بی‌بی‌سی فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۲.
  218. ↑ الگو:پک/بن
  219. ↑ الگو:پک/بن
  220. ↑ الگو:پک/بن
  221. ↑ الگو:پک/بن
  222. ↑ Sadjadpour, Karim (۳ اکتبر ۲۰۱۹). "Iranian Supreme Leader Ali Khamenei Is One Despot Trump Might Not Win Over". Time (به انگلیسی). Archived from the original on 9 December 2022. Retrieved 27 November 2022.
  223. ↑ الگو:پک/بن
  224. ↑ الگو:پک/بن
  225. ↑ الگو:پک/بن
  226. ↑ «مجلس ششم، ضعف نمایندگان یا مشکل ساختاری؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ مه ۲۰۰۴. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۲.
  227. ↑ الگو:پک/بن
  228. ↑ ۲۲۸٫۰ ۲۲۸٫۱ [[#CITEREFWallechinsky2009|Wallechinskyالگو:ویرگول خطTyrants, The World's Worst Dictators]].
  229. ↑ «متا حساب‌های خامنه‌ای در اینستاگرام را مسدود کرد». صدای آمریکا. ۲۰۲۴-۰۲-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۳.
  230. ↑ «تمام صفحه‌های علی خامنه‌ای در رسانه‌های اجتماعی اینستاگرام و فیس‌بوک بسته شدند». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۴-۰۲-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۳.
  231. ↑ الگو:پک/بن
  232. ↑ الگو:پک/بن
  233. ↑ الگو:پک/بن
  234. ↑ الگو:پک/بن
  235. ↑ الگو:پک/بن
  236. ↑ الگو:پک/بن
  237. ↑ الگو:پک/بن
  238. ↑ [[#CITEREFمیشلوودز2010|میشل الگو:یادکرد/و وودزالگو:ویرگول خطرهبر]]الگو:ویرگول خط الگو:عدد به.
  239. ↑ الگو:پک/بن
  240. ↑ «ابوالفضل قدیانی: خامنه‌ای نمی‌تواند ملت ایران را با اعدام و بگیر و ببندِ معترضان مرعوب کند». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۴.
  241. ↑ «ابوالفضل قدیانی خطاب به خامنه‌ای: هنوز عطش خونریزی مستبد فرو ننشسته است». iranwire.com. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۴.
  242. ↑ «ابوالفضل قدیانی: خامنه‌ای بزرگ‌ترین دشمن مردم ایران است». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۲-۱۲-۲۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ مارس ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۸.
  243. ↑ «ابوالفضل قدیانی: خامنه‌ای «محارب و مفسد فی‌الارض» است؛ راهی جز خیابان نیست و حکومت رفتنی است». صدای آمریکا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۴ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۸.
  244. ↑ «قدیانی: خامنه‌ای مصداق مفسد فی‌الارض و محارب است، این حکومت رفتنی است». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۲۸.
  245. ↑ «ابوالفضل قدیانی بعد از انتقادات تند از علی خامنه‌ای: به زندان می‌روم». صدای آمریکا. ۲۰۲۳-۰۷-۱۶. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۴.
  246. ↑ «آیت‌الله خامنه‌ای ورود واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را ممنوع کرد». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۹ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۸.
  247. ↑ «خامنه‌ای ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی را ممنوع کرد؛ «اصراری به بازگشت آمریکا به برجام نیست»». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۸.
  248. ↑ «واردات واکسن فایزرِ اهدایی افراد خیّر از آمریکا «منتفی شد»». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۸.
  249. ↑ «ممنوعیت خرید واکسن بریتانیا و آمریکا؛ خشم شمار زیادی از ایرانیان از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۸.
  250. ↑ ۲۵۰٫۰ ۲۵۰٫۱ «توئیتر ادعای خامنه‌ای دربارهٔ واکسن کرونا را از حساب‌های کاربری وی حدف کرد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۹ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۹.
  251. ↑ الگو:آیه 3
  252. ↑ «سخنرانی نوروزی خطاب به ملت ایران». Khamenei.ir. ۳ فروردین ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۷ فروردین ۱۳۹۹.
  253. ↑ «عضو خبرگان رهبری: نیروهای آتش به اختیار برای مقابله با جن و انس وارد عمل شوند». رادیوزمانه. ۱۳ فروردین ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۴ فروردین ۱۳۹۹.
  254. ↑ «گزارش/ از احتمال جنگ ویروس‌ها تا قطعیت جنگ واژه ها/ تریبون‌های تروریسم چگونه اظهارات رهبری را تحریف می‌کنند؟». خبرگزاری تسنیم. ۵ فروردین ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۵ فروردین ۱۳۹۹.
  255. ↑ پور، قاسم کمال. «محکومیت خامنه‌ای توسط عفو بین‌الملل در ارتباط با ممنوع‌کردن دسترسی مردم ایران به واکسن – dorrtv». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۲۳.
  256. ↑ «"خامنه‌ای مسئول تبدیل کرونا به فاجعه‌ای ملی است" – DW – ۱۳۹۹/۱/۱۰». dw.com. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۴ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۳.
  257. ↑ «۱۰۰ فعال سیاسی و مدنی: علی خامنه‌ای مسئول اول تبدیل کرونا به یک فاجعه ملی است». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۳ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۳.
  258. ↑ «یکصد تن از فعالان مدنی و دانشگاهی: علی خامنه‌ای مسئول فاجعه ملی ناشی از گسترش ویروس کرونا در ایران است». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۰-۰۳-۲۹. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۳ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۳.
  259. ↑ «ابوالفضل قدیانی آیت‌الله خامنه‌ای را در «شیوع وسیع کرونا» مسئول دانست و او را به «فریب افکار عمومی» متهم کرد». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۰-۰۳-۲۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۴ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۱۴.
  260. ↑ «ابوالفضل قدیانی آیت‌الله خامنه‌ای را به 'تئوری توطئه و فریب' متهم کرد». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۴ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۱۴.
  261. ↑ فردا، رادیو (۲۰۲۰-۰۳-۲۶). «قدیانی: سخنان خامنه‌ای دربارهٔ «جنگ بیولوژیک» برای فریب افکار عمومی است». رادیو فردا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۴ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۱۴.
  262. ↑ «به دلیل کرونا خامنه ای در نشست شعرخوانی هم شرکت نمی‌کند اما هزاران مسجد بازگشایی می‌شوند». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۰-۰۵-۰۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۴ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۱۴.
  263. ↑ «اصرار بر برگزاری مراسم محرم به‌رغم هشدارها – DW – ۱۳۹۹/۵/۲۶». dw.com. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ مارس ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۳.
  264. ↑ ۲۶۴٫۰ ۲۶۴٫۱ «اصرار بر برگزاری مراسم محرم به‌رغم هشدارها». جستجوگر هوشمند خبری (اخبار لحظه ای ایران و جهان). بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۳.
  265. ↑ الگو:پک/بن
  266. ↑ الگو:پک/بن
  267. ↑ The world view of iran's most powerful leader بایگانی‌شده در ۶ مه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
  268. ↑ الگو:پک/بن
  269. ↑ الگو:پک/بن
  270. ↑ الگو:پک/بن
  271. ↑ الگو:پک/بن
  272. ↑ الگو:پک/بن
  273. ↑ الگو:پک/بن
  274. ↑ الگو:پک/بن
  275. ↑ الگو:پک/بن
  276. ↑ الگو:پک/بن
  277. ↑ الگو:پک/بن
  278. ↑ الگو:پک/بن
  279. ↑ الگو:پک/بن
  280. ↑ الگو:پک/بن
  281. ↑ «امضاکنندگان نامه درخواست استعفای آیت‌الله خامنه‌ای به 'براندازی' متهم شدند». بی‌بی‌سی فارسی. ۱ شهریور ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۲۰.
  282. ↑ «از سه تا ۱۶ سال زندان؛ احکام قطعی چهار درخواست‌کننده استعفای آیت‌الله خامنه‌ای». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ فروردین ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۲۰.
  283. ↑ الگو:پک/بن
  284. ↑ الگو:پک/بن
  285. ↑ الگو:پک/بن
  286. ↑ الگو:پک/بن
  287. ↑ الگو:پک/بن
  288. ↑ الگو:پک/بن
  289. ↑ الگو:پک/بن
  290. ↑ الگو:پک/بن
  291. ↑ الگو:پک/بن
  292. ↑ الگو:پک/بن
  293. ↑ «رویترز: خامنه‌ای دستور داد «هر کار لازم است بکنید»، «۱۵۰۰» نفر کشته شدند». رادیو فردا. ۲ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۸ دسامبر ۲۰۲۲.
  294. ↑ الگو:پک/بن
  295. ↑ "Iran committed 'crimes against humanity' in 2019 crackdown: lawyers" (به انگلیسی). France 24. ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲. Retrieved 19 October 2022.
  296. ↑ «حکم دادگاه نمادین آبان: دولت و نیروهای امنیتی ایران به جنایت علیه بشریت دست زده‌اند». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۲.
  297. ↑ الگو:پک/بن
  298. ↑ الگو:پک/بن
  299. ↑ الگو:پک/بن
  300. ↑ الگو:پک/بن
  301. ↑ الگو:پک/بن
  302. ↑ حقوق رهبر انقلاب به روایت اطرافیان چقدر است؟
  303. ↑ «نگاهی به سلوک و ساده‌زیستی مقام معظم رهبری- اخبار سیاسی تسنیم». خبرگزاری تسنیم. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۲۰.
  304. ↑ رئیس دفتر آیت‌الله خامنه‌ای: رهبر زیر خط متوسط زندگی می‌کند
  305. ↑ نگاهی به سلوک و ساده‌زیستی مقام معظم رهبری
  306. ↑ «روایتی از ساده زیستی مقام معظم رهبری/ تعبیر جالب دکتر شریعتی دربارهٔ رهبر انقلاب». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۳۹۷-۰۴-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۱۹.
  307. ↑ الگو:پک/بن
  308. ↑ الگو:پک/بن
  309. ↑ الگو:پک/بن
  310. ↑ ۳۱۰٫۰ ۳۱۰٫۱ الگو:پک/بن
  311. ↑ الگو:پک/بن
  312. ↑ الگو:پک/بن
  313. ↑ الگو:پک/بن
  314. ↑ الگو:پک/بن
  315. ↑ الگو:پک/بن
  316. ↑ الگو:پک/بن
  317. ↑ الگو:پک/بن
  318. ↑ الگو:پک/بن
  319. ↑ الگو:پک/بن
  320. ↑ الگو:پک/بن
  321. ↑ الگو:پک/بن
  322. ↑ الگو:پک/بن
  323. ↑ الگو:پک/بن
  324. ↑ الگو:پک/بن
  325. ↑ الگو:پک/بن
  326. ↑ ۳۲۶٫۰ ۳۲۶٫۱ الگو:پک/بن
  327. ↑ الگو:پک/بن
  328. ↑ الگو:پک/بن
  329. ↑ الگو:پک/بن
  330. ↑ الگو:پک/بن
  331. ↑ الگو:پک/بن
  332. ↑ الگو:پک/بن
  333. ↑ «ن یویورک تایمز: آیت‌الله خامنه‌ای در بستر بیماری است». BBC News فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.
  334. ↑ «نیویورک تایمز: خامنه‌ای پس از وخامت حال و جراحی رفع انسداد روده در بستر بیماری است». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.
  335. ↑ «خامنه‌ای با درد شدید و تب بالا تحت عمل جراحی قرار گرفت». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.
  336. ↑ «نیویورک تایمز: علی خامنه‌ای در بستر بیماری و تحت مراقبت پزشکان است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.
  337. ↑ «نیویورک تایمز می‌گوید علی خامنه‌ای در بستر بیماری است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.
  338. ↑ فردا، رادیو (۲۰۲۲-۰۹-۱۷). «انتشار تصاویری از خامنه‌ای در پی گزارش‌هایی از وخامت وضعیت جسمی او». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.
  339. ↑ فردا، رادیو (۲۰۲۲-۰۹-۳۰). «پافشاری نیویورک تایمز بر درستی گزارشش از وضعیت جسمی خامنه‌ای». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۵.

منابع

الگو:آغاز پانویس

منابع مکتوب
منابع آنلاین
  1. تغییرمسیر الگو:ثابت
  1. تغییرمسیر الگو:ثابت
  1. تغییرمسیر الگو:ثابت
  1. تغییرمسیر الگو:ثابت
  1. تغییرمسیر الگو:ثابت
منابع انگلیسی

الگو:آغاز چپ‌چین

  1. تغییرمسیر الگو:ثابت

الگو:پایان پانویس

پیوند به بیرون

الگو:جعبه پیوند به پروژه‌های خواهر

الگو:Navboxes الگو:سید علی خامنه‌ای الگو:Navboxes

الگو:نوار درگاه الگو:داده‌های کتابخانه‌ای

برگرفته از «https://fa.wikiahd.org/index.php?title=سید_علی_خامنه‌ای&oldid=341»